नन्दीश्वरवनं रम्यं तत्र नन्दालयः स्मृतः । कर्णिकादलमाहात्म्यं पञ्चमं दलमुच्यते
अधिष्ठाताऽत्र गोपालो धेनुपालनतत्परः । षष्ठं दलं यदाख्यातं तत्र नन्दवनं स्मृतम्
सप्तमं बहुलारण्यं दलं रम्यं प्रकीर्तितम् । तत्राष्टमं तालवनं तत्र धेनुवधः स्मृतः
नवमं कुमुदारण्यं दलं रम्यं प्रकीर्तितम् । कामारण्यं च दशमं प्रधानं सर्वकारणम्
ब्रह्मप्रसाधनं तत्र विष्णुच्छद्मप्रदर्शनम् । कृष्णक्रीडारसस्थानं प्रधानं दलमुच्यते
दलमेकादशं प्रोक्तं भक्तानुग्रहकारकम् । निर्माणं सेतुबन्धस्य नानावनमयस्थलम्
भाण्डीरं द्वादशदलं वनं रम्यं मनोहरम् । कृष्णः क्रीडारतस्तत्र श्रीदामादिभिरावृतः
त्रयोदशं दलं श्रेष्ठं तत्र भद्रवनं स्मृतम् । चतुर्दशदलं प्रोक्तं सर्वसिद्धिप्रदस्थलम्
श्रीवनं तत्र रुचिरं सर्वैश्वर्यस्य कारणम् । कृष्णक्रीडादलमयं श्रीकान्तिकीर्तिवर्धनम्
दलं पञ्चदशं श्रेष्ठं यत्र लोहवनं स्मृतम् । कथितं षोडशदलं माहात्म्यं कर्णिकासमम्
महावनं तत्र गीतं तत्रास्ति गुह्यमुत्तमम् । बालक्रीडारतस्तत्र वत्सपालैः समावृतः
पूतनादिवधस्तत्र यमलार्जुनभञ्जनम् । अधिष्ठाता तत्र बालगोपालः पञ्चमाब्दिकः
नाम्ना दामोदरः प्रोक्तः प्रेमानन्दरसार्णवः । दलं प्रसिद्धमाख्यातं सर्वश्रेष्ठदलोत्तमम्
nandīśvaravanaṃ ramyaṃ tatra nandālayaḥ smṛtaḥ | karṇikādalamāhātmyaṃ pañcamaṃ dalamucyate
adhiṣṭhātā'tra gopālo dhenupālanatatparaḥ | ṣaṣṭhaṃ dalaṃ yadākhyātaṃ tatra nandavanaṃ smṛtam
saptamaṃ bahulāraṇyaṃ dalaṃ ramyaṃ prakīrtitam | tatrāṣṭamaṃ tālavanaṃ tatra dhenuvadhaḥ smṛtaḥ
navamaṃ kumudāraṇyaṃ dalaṃ ramyaṃ prakīrtitam | kāmāraṇyaṃ ca daśamaṃ pradhānaṃ sarvakāraṇam
brahmaprasādhanaṃ tatra viṣṇucchadmapradarśanam | kṛṣṇakrīḍārasasthānaṃ pradhānaṃ dalamucyate
dalamekādaśaṃ proktaṃ bhaktānugrahakārakam | nirmāṇaṃ setubandhasya nānāvanamayasthalam
bhāṇḍīraṃ dvādaśadalaṃ vanaṃ ramyaṃ manoharam | kṛṣṇaḥ krīḍāratastatra śrīdāmādibhirāvṛtaḥ
trayodaśaṃ dalaṃ śreṣṭhaṃ tatra bhadravanaṃ smṛtam | caturdaśadalaṃ proktaṃ sarvasiddhipradasthalam
śrīvanaṃ tatra ruciraṃ sarvaiśvaryasya kāraṇam | kṛṣṇakrīḍādalamayaṃ śrīkāntikīrtivardhanam
dalaṃ pañcadaśaṃ śreṣṭhaṃ yatra lohavanaṃ smṛtam | kathitaṃ ṣoḍaśadalaṃ māhātmyaṃ karṇikāsamam
mahāvanaṃ tatra gītaṃ tatrāsti guhyamuttamam | bālakrīḍāratastatra vatsapālaiḥ samāvṛtaḥ
pūtanādivadhastatra yamalārjunabhañjanam | adhiṣṭhātā tatra bālagopālaḥ pañcamābdikaḥ
nāmnā dāmodaraḥ proktaḥ premānandarasārṇavaḥ | dalaṃ prasiddhamākhyātaṃ sarvaśreṣṭhadalottamam
«„Где Кришна становится владыкой вечного леса Вринды — Кришна обрёл имя Говинды; что в иных многословиях? Третий лепесток назван наилучшим из всех; четвёртый лепесток назван местом крайне дивной расы. Отрадный лес Нандишвары — там помнится дом Нанды; величие лепестка околоплодника называется пятым лепестком: владыка здесь Гопала, преданный пастьбе коров. Шестой лепесток, что назван, — там помнится Нандавана. Седьмой — лес Бахула, отрадный лепесток возглашён; там восьмой — Талавана, там помнится убиение Дхенуки. Девятый — лес Кумуда, отрадный лепесток возглашён; и десятый — лес Кама, главный, причина всего: там умилостивление Брахмы, явление сокрытого облика Вишну, место расы игр Кришны — главным лепестком называется. Одиннадцатым назван лепесток, творящий милость преданным: устроение моста, место, состоящее из многих лесов. Бхандира — двенадцатый лепесток, лес отрадный, пленительный: Кришна там предан играм, окружённый Шридамой и прочими. Тринадцатый лепесток превосходный — там помнится Бхадравана; четырнадцатым назван лепесток, место, дарующее все совершенства: там Шривана, прекрасный, причина всякого владычества, состоящий из лепестка игр Кришны, умножающий красу, сияние и славу. Пятнадцатый лепесток превосходный, где помнится Лохавана; рассказан шестнадцатый лепесток, величием равный околоплоднику: там воспет Махавана, там есть высшее сокровенное — там предан он детским играм, окружённый пастушками телят“.»
fb1e5a673a45 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:48 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Имя Говинда объяснено просто и по-местному: он владыка этого леса. Дальше каждый лепесток — свой лес и своё событие: дом Нанды, гибель Дхенуки, умилостивление Брахмы, игры с Шридамой в Бхандире. И замыкает круг Махавана, где всё начиналось: детские игры среди пастушков телят.