पद्मपुराण
The Glory of Vṛndāvana5.69.53-65
3008 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 5.69.53-65

ईश्वर उवाच

देवनागरी

कृष्णक्रीडा च किञ्जल्कं विहारदलमुच्यते । सिद्धप्रधानकिञ्जल्कदलं च समुदाहृतम्
वृन्दारण्यस्य माहात्म्यं रहस्यं वा किमद्भुतम् । तदहं श्रोतुमिच्छामि कथयस्व महाप्रभो
कथितं ते प्रियतमे गुह्याद्गुह्योत्तमोत्तमम् । रहस्यानां रहस्यं यद्दुर्लभानां च दुर्लभम्
त्रैलोक्यगोपितं देवि देवेश्वरसुपूजितम् । ब्रह्मादिवाञ्छितं स्थानं सुरसिद्धादिसेवितम्
योगीन्द्रा हि सदा भक्त्या तस्य ध्यानैकतत्पराः । अप्सरोभिश्च गन्धर्वैर्नृत्यगीतनिरन्तरम्
श्रीमद्वृन्दावनं रम्यं पूर्णानन्दरसाश्रयम् । भूरिचिन्तामणिस्तोमममृतं रसपूरितम्
वृक्षं सुरद्रुमं तत्र सुरभीवृन्दसेवितम् । स्त्रीं लक्ष्मीं पुरुषं विष्णुं तद्दशांशसमुद्भवम्
तत्र कैशोरवयसं नित्यमानन्दविग्रहम् । गीतनाट्यकलालापं स्मितवक्त्रं निरन्तरम्
शुद्धसत्त्वैः प्रेमपूर्णैर्वैष्णवैस्तद्वनाश्रितम् । पूर्णब्रह्मसुखे मग्नं स्फुरत्तन्मूर्ति तन्मयम्
मत्तकोकिलभृङ्गाद्यैः कूजत्कलमनोहरम् । कपोतशुकसङ्गीतमुन्मत्तालिसहस्रकम्
भुजङ्गशत्रुनृत्याढ्यं सकलामोदविभ्रमम् । नानावर्णैश्च कुसुमैस्तद्रेणुपरिपूरितम्
पूर्णेन्दुनित्याभ्युदयं सूर्यमन्दांशुसेवितम् । अदुःखं दुःखविच्छेदं जरामरणवर्जितम्
अक्रोधं गतमात्सर्यमभिन्नमनहङ्कृतम् । पूर्णानन्दामृतरसं पूर्णप्रेमसुखार्णवम्

लिप्यंतरण (IAST)

kṛṣṇakrīḍā ca kiñjalkaṃ vihāradalamucyate | siddhapradhānakiñjalkadalaṃ ca samudāhṛtam
vṛndāraṇyasya māhātmyaṃ rahasyaṃ vā kimadbhutam | tadahaṃ śrotumicchāmi kathayasva mahāprabho
kathitaṃ te priyatame guhyādguhyottamottamam | rahasyānāṃ rahasyaṃ yaddurlabhānāṃ ca durlabham
trailokyagopitaṃ devi deveśvarasupūjitam | brahmādivāñchitaṃ sthānaṃ surasiddhādisevitam
yogīndrā hi sadā bhaktyā tasya dhyānaikatatparāḥ | apsarobhiśca gandharvairnṛtyagītanirantaram
śrīmadvṛndāvanaṃ ramyaṃ pūrṇānandarasāśrayam | bhūricintāmaṇistomamamṛtaṃ rasapūritam
vṛkṣaṃ suradrumaṃ tatra surabhīvṛndasevitam | strīṃ lakṣmīṃ puruṣaṃ viṣṇuṃ taddaśāṃśasamudbhavam
tatra kaiśoravayasaṃ nityamānandavigraham | gītanāṭyakalālāpaṃ smitavaktraṃ nirantaram
śuddhasattvaiḥ premapūrṇairvaiṣṇavaistadvanāśritam | pūrṇabrahmasukhe magnaṃ sphurattanmūrti tanmayam
mattakokilabhṛṅgādyaiḥ kūjatkalamanoharam | kapotaśukasaṅgītamunmattālisahasrakam
bhujaṅgaśatrunṛtyāḍhyaṃ sakalāmodavibhramam | nānāvarṇaiśca kusumaistadreṇuparipūritam
pūrṇendunityābhyudayaṃ sūryamandāṃśusevitam | aduḥkhaṃ duḥkhavicchedaṃ jarāmaraṇavarjitam
akrodhaṃ gatamātsaryamabhinnamanahaṅkṛtam | pūrṇānandāmṛtarasaṃ pūrṇapremasukhārṇavam

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
पूतना-आदि-वधः-तत्रpūtanā-ādi-vadhaḥ-tatraтам убиение Путаны и прочих
यमल-अर्जुन-भञ्जनम्yamala-arjuna-bhañjanamсокрушение двух деревьев арджуна
अधिष्ठाता-तत्र-बालadhiṣṭhātā-tatra-bālaвладыка там — юный
गोपालः-पञ्चम-आब्दिकःgopālaḥ-pañcama-ābdikaḥГопала пяти лет
नाम्ना-दामोदरः-प्रोक्तःnāmnā-dāmodaraḥ-proktaḥпо имени назван Дамодара
प्रेम-आनन्द-रस-अर्णवःprema-ānanda-rasa-arṇavaḥокеан расы блаженства любви
दलम्-प्रसिद्धम्-आख्यातम्dalam-prasiddham-ākhyātamлепесток прославленный назван
सर्व-श्रेष्ठ-दल-उत्तमम्sarva-śreṣṭha-dala-uttamamнаилучший из всех лепестков
कृष्ण-क्रीडा-च-किञ्जल्कम्kṛṣṇa-krīḍā-ca-kiñjalkamи игры Кришны — тычинки
विहार-दलम्-उच्यतेvihāra-dalam-ucyateлепестком забав называется
सिद्ध-प्रधान-किञ्जल्कsiddha-pradhāna-kiñjalkaглавные тычинки совершенных
दलम्-च-समुदाहृतम्dalam-ca-samudāhṛtamи лепесток возвещён
वृन्दा-अरण्यस्य-माहात्म्यम्vṛndā-araṇyasya-māhātmyamвеличие леса Вринды
रहस्यम्-वा-किम्-अद्भुतम्rahasyam-vā-kim-adbhutamи какая тайна дивная
तत्-अहम्-श्रोतुम्-इच्छामिtat-aham-śrotum-icchāmiто я желаю услышать
कथयस्व-महा-प्रभोkathayasva-mahā-prabhoповедай, о великий владыка
कथितम्-ते-प्रियतमेkathitam-te-priyatameрассказано тебе, о любимейшая
गुह्यात्-गुह्य-उत्तम-उत्तमम्guhyāt-guhya-uttama-uttamamсокровеннейшее из сокровенного
रहस्यानाम्-रहस्यम्-यत्rahasyānām-rahasyam-yatчто есть тайна тайн
दुर्लभानाम्-च-दुर्लभम्durlabhānām-ca-durlabhamи труднодостижимое труднодостижимого
त्रैलोक्य-गोपितम्-देविtrailokya-gopitam-deviсокрытое от трёх миров, о богиня
देव-ईश्वर-सुपूजितम्deva-īśvara-supūjitamчтимое владыками богов
ब्रह्म-आदि-वाञ्छितम्-स्थानम्brahma-ādi-vāñchitam-sthānamместо, желанное Брахме и прочим
सुर-सिद्ध-आदि-सेवितम्sura-siddha-ādi-sevitamпочитаемое богами и сиддхами
योगीन्द्राः-हि-सदा-भक्त्याyogīndrāḥ-hi-sadā-bhaktyāвладыки йогов всегда с преданностью
तस्य-ध्यान-एक-तत्पराःtasya-dhyāna-eka-tatparāḥпреданы одному его созерцанию
अप्सरोभिः-च-गन्धर्वैःapsarobhiḥ-ca-gandharvaiḥапсарами и гандхарвами
नृत्य-गीत-निरन्तरम्nṛtya-gīta-nirantaramбеспрерывно пляской и пением
श्रीमत्-वृन्दावनम्-रम्यम्śrīmat-vṛndāvanam-ramyamпрекрасный Шри-Вриндаван
पूर्ण-आनन्द-रस-आश्रयम्pūrṇa-ānanda-rasa-āśrayamприбежище полной расы блаженства
भूरि-चिन्तामणि-स्तोमम्bhūri-cintāmaṇi-stomamгруды множества камней чинтамани
अमृतम्-रस-पूरितम्amṛtam-rasa-pūritamнектар, полный расы
वृक्षम्-सुर-द्रुमम्-तत्रvṛkṣam-sura-drumam-tatraдеревья там — древа богов
सुरभी-वृन्द-सेवितम्surabhī-vṛnda-sevitamпочитаемый стадами сурабхи
स्त्रीम्-लक्ष्मीम्-पुरुषम्-विष्णुम्strīm-lakṣmīm-puruṣam-viṣṇumжену — Лакшми, мужа — Вишну
तत्-दश-अंश-समुद्भवम्tat-daśa-aṃśa-samudbhavamвозникших из десятой его доли
तत्र-कैशोर-वयसम्tatra-kaiśora-vayasamтам в отроческом возрасте
नित्यम्-आनन्द-विग्रहम्nityam-ānanda-vigrahamвечный, образ блаженства
गीत-नाट्य-कला-आलापम्gīta-nāṭya-kalā-ālāpamс пением, пляской и искусной речью
स्मित-वक्त्रम्-निरन्तरम्smita-vaktram-nirantaramс улыбающимся лицом непрестанно
शुद्ध-सत्त्वैः-प्रेम-पूर्णैःśuddha-sattvaiḥ-prema-pūrṇaiḥчистыми сердцем, полными любви
वैष्णवैः-तत्-वन-आश्रितम्vaiṣṇavaiḥ-tat-vana-āśritamвайшнавами тот лес обжит
पूर्ण-ब्रह्म-सुखे-मग्नम्pūrṇa-brahma-sukhe-magnamпогружённый в полное блаженство Брахмана
स्फुरत्-तत्-मूर्ति-तन्मयम्sphurat-tat-mūrti-tanmayamсияющий его образом, им проникнутый
मत्त-कोकिल-भृङ्ग-आद्यैःmatta-kokila-bhṛṅga-ādyaiḥхмельными кукушками, пчёлами и прочими
कूजत्-कल-मनोहरम्kūjat-kala-manoharamсладко звенящий, пленительный
कपोत-शुक-सङ्गीतम्kapota-śuka-saṅgītamпением голубей и попугаев
उन्मत्त-अलि-सहस्रकम्unmatta-ali-sahasrakamс тысячами опьянённых пчёл
भुजङ्ग-शत्रु-नृत्य-आढ्यम्bhujaṅga-śatru-nṛtya-āḍhyamбогатый пляской врагов змей
सकल-आमोद-विभ्रमम्sakala-āmoda-vibhramamс игрою всевозможных благоуханий
नाना-वर्णैः-च-कुसुमैःnānā-varṇaiḥ-ca-kusumaiḥи разноцветными цветами
तत्-रेणु-परिपूरितम्tat-reṇu-paripūritamнаполненный их пыльцою
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
अनुवाद

«„Там убиение Путаны и прочих, сокрушение двух деревьев арджуна; владыка там — юный Гопала пяти лет, по имени назван Дамодара, океан расы блаженства любви. Лепесток прославленный назван наилучшим из всех лепестков; и игры Кришны — тычинки, лепестком забав называется; главные тычинки совершенных и лепесток возвещены“. — „Величие леса Вринды и какая в нём дивная тайна — то я желаю услышать; поведай, о великий владыка“. — „Рассказано тебе, о любимейшая, сокровеннейшее из сокровенного, что есть тайна тайн и труднодостижимое труднодостижимого: сокрытое от трёх миров, о богиня, чтимое владыками богов, место, желанное Брахме и прочим, почитаемое богами и сиддхами. Владыки йогов всегда с преданностью преданы одному его созерцанию; апсарами и гандхарвами беспрерывно — пляской и пением. Прекрасный Шри-Вриндаван, прибежище полной расы блаженства: груды множества камней чинтамани, нектар, полный расы; деревья там — древа богов, почитаемый стадами сурабхи; жена — Лакшми, муж — Вишну, возникшие из десятой его доли. Там, в отроческом возрасте, вечный, образ блаженства, с пением, пляской и искусной речью, с непрестанно улыбающимся лицом. Чистыми сердцем, полными любви вайшнавами обжит тот лес, погружённый в полное блаженство Брахмана, сияющий его образом, им проникнутый; сладко звенящий хмельными кукушками и пчёлами, пленительный, с пением голубей и попугаев, с тысячами опьянённых пчёл, богатый пляской павлинов, с игрою всевозможных благоуханий, наполненный пыльцою разноцветных цветов“.»

संस्करण

b5a98584d78f · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:48 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से