पद्मपुराण
The Glory of Vṛndāvana5.69.79-91
3010 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 5.69.79-91
देवनागरी

तन्मध्ये मञ्जुभवने योगपीठं समुज्ज्वलम् । तदष्टकोणनिर्माणं नानादीप्तिमनोहरम् । तस्योपरि च माणिक्यरत्नसिंहासनं शुभम् । तस्मिन्नष्टदलं पद्मं कर्णिकायां सुखाश्रयम्
गोविन्दस्य परं स्थानं किमस्य महिमोच्यते । श्रीमद्गोविन्दमन्त्रस्थवल्लवीवृन्दसेवितम्
दिव्यव्रजवयोरूपं कृष्णं वृन्दावनेश्वरम् । व्रजेन्द्रसन्ततैश्वर्यं व्रजबालैकवल्लभम्
यौवनोद्भिन्नकैशोरं वयसाद्भुतविग्रहम् । अनादिमादिं सर्वेषां नन्दगोपप्रियात्मजम्
श्रुतिमृग्यमजं नित्यं गोपीजनमनोहरम् । परंधाम पररूपं द्विभुजं गोकुलेश्वरम्
वल्लवीनन्दनं ध्यायेन्निर्गुणस्यैककारणम् । सुश्रीमन्तं नवं स्वच्छं श्यामधाम मनोहरम्
नवीननीरदश्रेणीसुस्निग्धं मञ्जुकुण्डलम् । फुल्लेन्दीवरसत्कान्तिं सुखस्पर्शं सुखावहम्
दलिताञ्जनपुञ्जाभचिक्कणं श्याममोहनम् । सुस्निग्धनीलकुटिलाशेषसौरभकुन्तलम्
तदूर्ध्वं दक्षिणे भाले श्यामचूडामनोहरम् । नानावर्णोज्ज्वलं राजच्छिखण्डिदलमण्डितम्
मन्दारमञ्जुगोपुच्छचूडं चारुविभूषणम् । क्वचिद्रर्हदलश्रेणीमुकुटेनाभिमण्डितम्
अनेकमणिमाणिक्यकिरीटभूषणं क्वचित् । लोलालकवृतं राजत्कोटिचन्द्रसमाननम्
कस्तूरीतिलकं भ्राजन्मञ्जुगोरोचनान्वितम् । नीलेन्दीवरसुस्निग्धसुदीर्घदललोचनम्
आनृत्यद्भ्रूलताश्लेषस्मितं साचिनिरीक्षणम् । सुचारून्नतसौन्दर्यनासाग्रातिमनोहरम्

लिप्यंतरण (IAST)

tanmadhye mañjubhavane yogapīṭhaṃ samujjvalam | tadaṣṭakoṇanirmāṇaṃ nānādīptimanoharam | tasyopari ca māṇikyaratnasiṃhāsanaṃ śubham | tasminnaṣṭadalaṃ padmaṃ karṇikāyāṃ sukhāśrayam
govindasya paraṃ sthānaṃ kimasya mahimocyate | śrīmadgovindamantrasthavallavīvṛndasevitam
divyavrajavayorūpaṃ kṛṣṇaṃ vṛndāvaneśvaram | vrajendrasantataiśvaryaṃ vrajabālaikavallabham
yauvanodbhinnakaiśoraṃ vayasādbhutavigraham | anādimādiṃ sarveṣāṃ nandagopapriyātmajam
śrutimṛgyamajaṃ nityaṃ gopījanamanoharam | paraṃdhāma pararūpaṃ dvibhujaṃ gokuleśvaram
vallavīnandanaṃ dhyāyennirguṇasyaikakāraṇam | suśrīmantaṃ navaṃ svacchaṃ śyāmadhāma manoharam
navīnanīradaśreṇīsusnigdhaṃ mañjukuṇḍalam | phullendīvarasatkāntiṃ sukhasparśaṃ sukhāvaham
dalitāñjanapuñjābhacikkaṇaṃ śyāmamohanam | susnigdhanīlakuṭilāśeṣasaurabhakuntalam
tadūrdhvaṃ dakṣiṇe bhāle śyāmacūḍāmanoharam | nānāvarṇojjvalaṃ rājacchikhaṇḍidalamaṇḍitam
mandāramañjugopucchacūḍaṃ cāruvibhūṣaṇam | kvacidrarhadalaśreṇīmukuṭenābhimaṇḍitam
anekamaṇimāṇikyakirīṭabhūṣaṇaṃ kvacit | lolālakavṛtaṃ rājatkoṭicandrasamānanam
kastūrītilakaṃ bhrājanmañjugorocanānvitam | nīlendīvarasusnigdhasudīrghadalalocanam
ānṛtyadbhrūlatāśleṣasmitaṃ sācinirīkṣaṇam | sucārūnnatasaundaryanāsāgrātimanoharam

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
गोविन्दस्य-किम्-आश्चर्यम्govindasya-kim-āścaryamкакое диво у Говинды
सौन्दर्य-आकृति-विग्रहःsaundarya-ākṛti-vigrahaḥкрасота, облик, образ
तत्-अहम्-श्रोतुम्-इच्छामिtat-aham-śrotum-icchāmiто я желаю услышать
कथयस्व-दया-निधेkathayasva-dayā-nidheповедай, о сокровищница милости
मध्ये-वृन्दावने-रम्येmadhye-vṛndāvane-ramyeпосреди отрадного Вриндавана
मञ्जु-मञ्जीर-शोभितेmañju-mañjīra-śobhiteукрашенном сладким звоном ножных колец
योजन-आश्रित-सत्-वृक्षyojana-āśrita-sat-vṛkṣaна йоджану раскинувших добрых деревьев
शाखा-पल्लव-मण्डितेśākhā-pallava-maṇḍiteветвями и побегами украшенном
तत्-मध्ये-मञ्जु-भवनेtat-madhye-mañju-bhavaneпосреди него в прелестном чертоге
योग-पीठम्-समुज्ज्वलम्yoga-pīṭham-samujjvalamсияющее йога-питха
तत्-अष्ट-कोण-निर्माणम्tat-aṣṭa-koṇa-nirmāṇamвосьмиугольного строения
नाना-दीप्ति-मनोहरम्nānā-dīpti-manoharamпленительное многими сияниями
तस्य-उपरि-च-माणिक्यtasya-upari-ca-māṇikyaи над ним из рубинов
रत्न-सिंह-आसनम्-शुभम्ratna-siṃha-āsanam-śubhamсамоцветный львиный трон прекрасный
तस्मिन्-अष्ट-दलम्-पद्मम्tasmin-aṣṭa-dalam-padmamна нём восьмилепестковый лотос
कर्णिकायाम्-सुख-आश्रयम्karṇikāyām-sukha-āśrayamв околоплоднике прибежище счастья
गोविन्दस्य-परम्-स्थानम्govindasya-param-sthānamвысшее место Говинды
किम्-अस्य-महिमा-उच्यतेkim-asya-mahimā-ucyateчто и говорить о его величии
श्रीमत्-गोविन्द-मन्त्र-स्थśrīmat-govinda-mantra-sthaпребывающими в мантре Шри-Говинды
वल्लवी-वृन्द-सेवितम्vallavī-vṛnda-sevitamсонмом пастушек почитаемое
दिव्य-व्रज-वयः-रूपम्divya-vraja-vayaḥ-rūpamдивного возраста и облика Враджа
कृष्णम्-वृन्दावन-ईश्वरम्kṛṣṇam-vṛndāvana-īśvaramКришну, владыку Вриндавана
व्रज-इन्द्र-सन्तत-ऐश्वर्यम्vraja-indra-santata-aiśvaryamнепрестанное владычество владыки Враджа
व्रज-बाल-एक-वल्लभम्vraja-bāla-eka-vallabhamединственно любезного детям Враджа
यौवन-उद्भिन्न-कैशोरम्yauvana-udbhinna-kaiśoramс отрочеством, распускающимся в юность
वयसा-अद्भुत-विग्रहम्vayasā-adbhuta-vigrahamдивного возрастом образом
अनादिम्-आदिम्-सर्वेषाम्anādim-ādim-sarveṣāmбезначального, начало всего
नन्द-गोप-प्रिय-आत्मजम्nanda-gopa-priya-ātmajamмилого сына пастуха Нанды
श्रुति-मृग्यम्-अजम्-नित्यम्śruti-mṛgyam-ajam-nityamвзыскуемого шрути, нерождённого, вечного
गोपी-जन-मनोहरम्gopī-jana-manoharamпленяющего сердца пастушек
परम्-धाम-पर-रूपम्param-dhāma-para-rūpamвысшую обитель, высший облик
द्वि-भुजम्-गोकुल-ईश्वरम्dvi-bhujam-gokula-īśvaramдвурукого владыку Гокулы
वल्लवी-नन्दनम्-ध्यायेत्vallavī-nandanam-dhyāyetрадость пастушек да созерцает
निर्गुणस्य-एक-कारणम्nirguṇasya-eka-kāraṇamединственную причину бескачественного
सु-श्रीमन्तम्-नवम्-स्वच्छम्su-śrīmantam-navam-svacchamисполненного красы, юного, ясного
श्याम-धाम-मनोहरम्śyāma-dhāma-manoharamтёмную обитель, пленительного
नवीन-नीरद-श्रेणीnavīna-nīrada-śreṇīкак гряда новых туч
सु-स्निग्धम्-मञ्जु-कुण्डलम्su-snigdham-mañju-kuṇḍalamнежного, с прелестными серьгами
फुल्ल-इन्दीवर-सत्-कान्तिम्phulla-indīvara-sat-kāntimс красою расцветшего синего лотоса
सुख-स्पर्शम्-सुख-आवहम्sukha-sparśam-sukha-āvahamотрадного на ощупь, несущего счастье
दलित-अञ्जन-पुञ्ज-आभdalita-añjana-puñja-ābhaкак груда растёртой сурьмы
चिक्कणम्-श्याम-मोहनम्cikkaṇam-śyāma-mohanamлоснящегося, тёмного, чарующего
सु-स्निग्ध-नील-कुटिलsu-snigdha-nīla-kuṭilaс нежными синими вьющимися
अशेष-सौरभ-कुन्तलम्aśeṣa-saurabha-kuntalamнасквозь благоуханными кудрями
तत्-ऊर्ध्वम्-दक्षिणे-भालेtat-ūrdhvam-dakṣiṇe-bhāleнад ними, на правой стороне чела
श्याम-चूडा-मनोहरम्śyāma-cūḍā-manoharamс пленительным тёмным вихром
नाना-वर्ण-उज्ज्वलम्-राजत्nānā-varṇa-ujjvalam-rājatмногоцветно сияющим, блистающим
शिखण्डि-दल-मण्डितम्śikhaṇḍi-dala-maṇḍitamукрашенным павлиньим пером
मन्दार-मञ्जु-गो-पुच्छmandāra-mañju-go-pucchaмандарой и прелестным пучком
चूडम्-चारु-विभूषणम्cūḍam-cāru-vibhūṣaṇamвенцом, прекрасным украшением
क्वचित्-बर्ह-दल-श्रेणीkvacit-barha-dala-śreṇīиногда рядом павлиньих перьев
मुकुटेन-अभिमण्डितम्mukuṭena-abhimaṇḍitamвенцом изукрашенного
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अनुवाद

«„Какое диво у Говинды — красота, облик, образ? То я желаю услышать; поведай, о сокровищница милости“. — „Посреди отрадного Вриндавана, украшенного сладким звоном ножных колец, украшенного ветвями и побегами добрых деревьев, раскинувшихся на йоджану, посреди него, в прелестном чертоге, — сияющее йога-питха, восьмиугольного строения, пленительное многими сияниями; и над ним прекрасный самоцветный львиный трон из рубинов, на нём восьмилепестковый лотос, в околоплоднике — прибежище счастья. Высшее место Говинды — что и говорить о его величии! — почитаемое сонмом пастушек, пребывающих в мантре Шри-Говинды. Кришну, владыку Вриндавана, дивного возраста и облика Враджа, непрестанное владычество владыки Враджа, единственно любезного детям Враджа; с отрочеством, распускающимся в юность, дивного возрастом и образом; безначального, начало всего, милого сына пастуха Нанды; взыскуемого шрути, нерождённого, вечного, пленяющего сердца пастушек; высшую обитель, высший облик, двурукого владыку Гокулы, радость пастушек, единственную причину бескачественного — да созерцает: исполненного красы, юного, ясного, тёмную обитель, пленительного, как гряда новых туч, нежного, с прелестными серьгами, с красою расцветшего синего лотоса, отрадного на ощупь, несущего счастье; лоснящегося, как груда растёртой сурьмы, тёмного, чарующего, с нежными синими вьющимися, насквозь благоуханными кудрями; над ними, на правой стороне чела, — с пленительным тёмным вихром, украшенным многоцветно сияющим, блистающим павлиньим пером, с венцом из мандары и прелестного пучка, прекрасным украшением; иногда изукрашенного венцом из ряда павлиньих перьев“.»

संस्करण

9068fbfb3d34 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:48 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से