पद्मपुराण
The Rite of Bathing in Vaiśākha and the Worship of Mādhava5.94.13-24
3175 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 5.94.13-24
देवनागरी

दर्भपाणिस्तु विधिवदाचान्तः प्रणतो भुवि । चतुर्हस्तसमायुक्तं चतुरस्रं समन्ततः । प्रकल्प्यावाहयेद्गङ्गां मन्त्रेणानेन मानवः । विष्णुपादप्रसूतासि वैष्णवी विष्णुदेवता
त्राहि नस्त्वेनसस्तस्मादाजन्ममरणान्तिकात् । तिस्रः कोट्योऽर्धकोटी च तीर्थानां वायुरब्रवीत्
दिवि भुव्यन्तरिक्षे च तानि ते सन्ति जाह्नवि । नन्दिनीत्येव ते नाम वेदेषु नलिनीति च
दक्षा पृथ्वी च विहगा विश्वगाथा शिवप्रिया । विद्याधरी महादेवी तथा लोकप्रसादनी
क्षेमङ्करी जाह्नवी च शान्ता शान्तिप्रदायिनी । एतानि पुण्यनामानि स्नानकाले प्रकीर्तयेत्
भवेत्सन्निहिता तत्र गङ्गा त्रिपथगामिनी । सप्तवाराभिजप्तेन करसम्पुटयोजिते
मूर्ध्नि कृत्वा जलं भूपश्चतुर्वा पञ्च सप्त वा । स्नानं कृत्वा मुदा तद्वदामन्त्र्य तु विधानतः
अभ्रक्रान्ते रथक्रान्ते विष्णुक्रान्ते वसुन्धरे । मृत्तिके हर मे पापं यन्मया दुष्कृतं कृतम्
उद्धताऽसि वराहेण विष्णुना शतबाहुना । नमस्ते सर्वलोकानां प्रभवारणि सुव्रते
एवं स्नात्वा ततः पश्चादाचम्य तु विधानतः । उत्थाय वाससी शुक्ले शुद्धे तु परिधापयेत्
ततस्तु तर्पणं कुर्यात्त्रैलोक्याप्यायनाय वै । ब्राह्मणं तर्पयेत्पूर्वं विष्णुं रुद्रं प्रजापतिम्
देवान्यक्षांस्तथा नागान्गन्धर्वाप्सरसोऽसुरान् । क्रूरान्सर्पान्सुपर्णांश्च तरून्वै जन्तुकान्खगान्

लिप्यंतरण (IAST)

darbhapāṇistu vidhivadācāntaḥ praṇato bhuvi | caturhastasamāyuktaṃ caturasraṃ samantataḥ | prakalpyāvāhayedgaṅgāṃ mantreṇānena mānavaḥ | viṣṇupādaprasūtāsi vaiṣṇavī viṣṇudevatā
trāhi nastvenasastasmādājanmamaraṇāntikāt | tisraḥ koṭyo'rdhakoṭī ca tīrthānāṃ vāyurabravīt
divi bhuvyantarikṣe ca tāni te santi jāhnavi | nandinītyeva te nāma vedeṣu nalinīti ca
dakṣā pṛthvī ca vihagā viśvagāthā śivapriyā | vidyādharī mahādevī tathā lokaprasādanī
kṣemaṅkarī jāhnavī ca śāntā śāntipradāyinī | etāni puṇyanāmāni snānakāle prakīrtayet
bhavetsannihitā tatra gaṅgā tripathagāminī | saptavārābhijaptena karasampuṭayojite
mūrdhni kṛtvā jalaṃ bhūpaścaturvā pañca sapta vā | snānaṃ kṛtvā mudā tadvadāmantrya tu vidhānataḥ
abhrakrānte rathakrānte viṣṇukrānte vasundhare | mṛttike hara me pāpaṃ yanmayā duṣkṛtaṃ kṛtam
uddhatā'si varāheṇa viṣṇunā śatabāhunā | namaste sarvalokānāṃ prabhavāraṇi suvrate
evaṃ snātvā tataḥ paścādācamya tu vidhānataḥ | utthāya vāsasī śukle śuddhe tu paridhāpayet
tatastu tarpaṇaṃ kuryāttrailokyāpyāyanāya vai | brāhmaṇaṃ tarpayetpūrvaṃ viṣṇuṃ rudraṃ prajāpatim
devānyakṣāṃstathā nāgāngandharvāpsaraso'surān | krūrānsarpānsuparṇāṃśca tarūnvai jantukānkhagān

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
दर्भ-पाणिः-तु-विधि-वत्darbha-pāṇiḥ-tu-vidhi-vatс травою дарбха в руке, по уставу
आचान्तः-प्रणतः-भुविācāntaḥ-praṇataḥ-bhuviпрополоскав рот, склонившись до земли
चतुः-हस्त-समायुक्तम्catuḥ-hasta-samāyuktamв четыре локтя
चतुरस्रम्-समन्ततःcaturasram-samantataḥчетырёхугольное кругом
प्रकल्प्य-आवाहयेत्-गङ्गाम्prakalpya-āvāhayet-gaṅgāmустроив, да призовёт Гангу
मन्त्रेण-अनेन-मानवःmantreṇa-anena-mānavaḥэтою мантрою, человек
विष्णु-पाद-प्रसूता-असिviṣṇu-pāda-prasūtā-asiты рождена из стопы Вишну
वैष्णवी-विष्णु-देवताvaiṣṇavī-viṣṇu-devatāВишнуева, чьё божество Вишну
त्राहि-नः-तु-एनसः-तस्मात्trāhi-naḥ-tu-enasaḥ-tasmātизбавь нас от того греха
आ-जन्म-मरण-अन्तिकात्ā-janma-maraṇa-antikātот рождения до самой смерти
तिस्रः-कोट्यः-अर्ध-कोटी-चtisraḥ-koṭyaḥ-ardha-koṭī-caтри с половиною миллиона
तीर्थानाम्-वायुः-अब्रवीत्tīrthānām-vāyuḥ-abravītтиртх, сказал Ветер
दिवि-भुवि-अन्तरिक्षे-चdivi-bhuvi-antarikṣe-caна небе, на земле и в поднебесье
तानि-ते-सन्ति-जाह्नविtāni-te-santi-jāhnaviони у тебя, о Джахнави
नन्दिनी-इति-एव-ते-नामnandinī-iti-eva-te-nāmaНандини — таково твоё имя
वेदेषु-नलिनी-इति-चvedeṣu-nalinī-iti-caи в Ведах — Налини
दक्षा-पृथ्वी-च-विहगाdakṣā-pṛthvī-ca-vihagāДакша, Притхви и Вихага
विश्व-गाथा-शिव-प्रियाviśva-gāthā-śiva-priyāВишвагатха, Шивуприя
विद्याधरी-महा-देवीvidyādharī-mahā-devīВидьядхари, Махадеви
तथा-लोक-प्रसादनीtathā-loka-prasādanīа также Локапрасадани
क्षेमङ्करी-जाह्नवी-चkṣemaṅkarī-jāhnavī-caКшеманкари и Джахнави
शान्ता-शान्ति-प्रदायिनीśāntā-śānti-pradāyinīШанта, Шантипрадаини
एतानि-पुण्य-नामानिetāni-puṇya-nāmāniэти святые имена
स्नान-काले-प्रकीर्तयेत्snāna-kāle-prakīrtayetво время омовения да возгласит
भवेत्-सन्निहिता-तत्रbhavet-sannihitā-tatraда будет она там близ
गङ्गा-त्रि-पथ-गामिनीgaṅgā-tri-patha-gāminīГанга, текущая тремя путями
सप्त-वार-अभिजप्तेनsapta-vāra-abhijaptenaсемикратно заговорённою
कर-सम्पुट-योजितेkara-sampuṭa-yojiteв сложенных ладонях
मूर्ध्नि-कृत्वा-जलम्-भूपःmūrdhni-kṛtvā-jalam-bhūpaḥвозложив воду на темя, царь
चतुः-वा-पञ्च-सप्त-वाcatuḥ-vā-pañca-sapta-vāчетырежды, или пять, или семь раз
स्नानम्-कृत्वा-मुदा-तत्-वत्snānam-kṛtvā-mudā-tat-vatсовершив омовение с радостью, так же
आमन्त्र्य-तु-विधानतःāmantrya-tu-vidhānataḥпризвав по уставу
अभ्र-क्रान्ते-रथ-क्रान्तेabhra-krānte-ratha-krānteпопранная тучами, попранная колесницами
विष्णु-क्रान्ते-वसुन्धरेviṣṇu-krānte-vasundhareпопранная Вишну, о земля
मृत्तिके-हर-मे-पापम्mṛttike-hara-me-pāpamо глина, унеси мой грех
यत्-मया-दुष्कृतम्-कृतम्yat-mayā-duṣkṛtam-kṛtamкакое злое дело мною совершено
उद्धता-असि-वराहेणuddhatā-asi-varāheṇaты поднята Вепрем
विष्णुना-शत-बाहुनाviṣṇunā-śata-bāhunāВишну, сторуким
नमः-ते-सर्व-लोकानाम्namaḥ-te-sarva-lokānāmпоклон тебе, всех миров
प्रभव-अरणि-सुव्रतेprabhava-araṇi-suvrateисточник и лоно, о верная обетам
एवम्-स्नात्वा-ततः-पश्चात्evam-snātvā-tataḥ-paścātтак омывшись, затем после
आचम्य-तु-विधानतःācamya-tu-vidhānataḥпрополоскав рот по уставу
उत्थाय-वाससी-शुक्लेutthāya-vāsasī-śukleвстав, две белые одежды
शुद्धे-तु-परिधापयेत्śuddhe-tu-paridhāpayetчистые да наденет
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अनुवाद

«„С травою дарбха в руке, по уставу, прополоскав рот и склонившись до земли, устроив четырёхугольное кругом, в четыре локтя, да призовёт человек Гангу этою мантрою: „Ты рождена из стопы Вишну, Вишнуева, чьё божество Вишну; избавь нас от того греха — от рождения до самой смерти. Три с половиною миллиона тиртх, сказал Ветер, на небе, на земле и в поднебесье — они у тебя, о Джахнави. Нандини — таково твоё имя, и в Ведах — Налини; Дакша, Притхви и Вихага, Вишвагатха, Шивуприя, Видьядхари, Махадеви, а также Локапрасадани, Кшеманкари и Джахнави, Шанта, Шантипрадаини“. Эти святые имена да возгласит он во время омовения — и да будет там близ Ганга, текущая тремя путями. Возложив на темя воду в сложенных ладонях, семикратно заговорённую, четырежды, или пять, или семь раз, царь, совершив омовение с радостью, так же призвав по уставу: „Попранная тучами, попранная колесницами, попранная Вишну, о земля, о глина, унеси мой грех, какое злое дело мною совершено. Ты поднята Вепрем, Вишну, сторуким; поклон тебе, источник и лоно всех миров, о верная обетам“. Так омывшись, затем прополоскав рот по уставу, встав, да наденет он две белые чистые одежды“.»

संस्करण

9f59f2be6852 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:50 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से