पद्मपुराण
Vṛndā's going to the forest6.15.49-60
3604 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 6.15.49-60
देवनागरी

सा तत्र न सुखं लेभे विवेशान्यतमं वनम् । सखीरथसमायुक्ता विष्णुमायाविमोहिता
ततो विलोकयामास विपिनं तरुसङ्कलम् । उरुपाषाणसंरुद्धं कुरङ्गाक्षी भयावहम्
सिंहव्याघ्रभयाकीर्णं शृगालव्यालसेवितम् । द्रुमैः स्पृशच्छिखाकाशैर्गुहासु ध्वान्तपूरितम्
वनं विलोक्य सा भीमं चकिता चपलेक्षणा । स्मरदूतीं सखीं वृन्दा जगाद रथवाहिनीम् ॥ रथं प्रेषय मे शीघ्रं स्मरदूति गृहं प्रति
नाहं जानामि दिग्भागं न यामि क्व रथं सखि । श्रान्ता अश्वाः प्रवर्तन्ते मार्गश्चात्र न विद्यते
प्रेरितो दैवकेनापि स्यन्दनो यातु यत्र च । अत्र कोऽपि च मांसादो भक्षयिष्यति नान्यथा
इत्युक्ता सा द्रुततरा रथं शीघ्रमवाहयत् । स रथो वेगतः प्राप्तो यत्र सिद्धा मुदान्विताः ॥ तत्र सिद्धाश्च दृश्यन्ते काननं च भयावहम् । न यत्र प्रबलो वायुर्न शब्दः पक्षिणामपि
न च तेजःप्रकाशोऽस्ति न जलं प्रदिशो दिशः । तत्र प्राप्तरथस्यापि लक्षणोऽभूद्विपर्ययः
अश्वतर्यो न हेषन्ते न च शब्दश्च नेमिजः । न चलन्ति पताकास्ता घण्टिका न क्वणन्ति च
न स्वनन्ति महाघण्टा ध्वजस्तम्भे निवेशिताः । विलोक्यैवंविधं प्राह तत्र वृन्दा सखीं प्रति
स्मरदूति क्व यास्यामो व्याघ्रसिंहभयं वनम् । न गृहे न सुखं राज्ये मम जातं वने सखि
शृणुष्व देवि पश्य त्वं पुरः शैलोऽतिदारुणः । दृष्ट्वाग्रतो न गच्छन्ति तुरङ्ग्यो भयविह्वलाः

लिप्यंतरण (IAST)

sā tatra na sukhaṃ lebhe viveśānyatamaṃ vanam | sakhīrathasamāyuktā viṣṇumāyāvimohitā
tato vilokayāmāsa vipinaṃ tarusaṅkalam | urupāṣāṇasaṃruddhaṃ kuraṅgākṣī bhayāvaham
siṃhavyāghrabhayākīrṇaṃ śṛgālavyālasevitam | drumaiḥ spṛśacchikhākāśairguhāsu dhvāntapūritam
vanaṃ vilokya sā bhīmaṃ cakitā capalekṣaṇā | smaradūtīṃ sakhīṃ vṛndā jagāda rathavāhinīm || rathaṃ preṣaya me śīghraṃ smaradūti gṛhaṃ prati
nāhaṃ jānāmi digbhāgaṃ na yāmi kva rathaṃ sakhi | śrāntā aśvāḥ pravartante mārgaścātra na vidyate
prerito daivakenāpi syandano yātu yatra ca | atra ko'pi ca māṃsādo bhakṣayiṣyati nānyathā
ityuktā sā drutatarā rathaṃ śīghramavāhayat | sa ratho vegataḥ prāpto yatra siddhā mudānvitāḥ || tatra siddhāśca dṛśyante kānanaṃ ca bhayāvaham | na yatra prabalo vāyurna śabdaḥ pakṣiṇāmapi
na ca tejaḥprakāśo'sti na jalaṃ pradiśo diśaḥ | tatra prāptarathasyāpi lakṣaṇo'bhūdviparyayaḥ
aśvataryo na heṣante na ca śabdaśca nemijaḥ | na calanti patākāstā ghaṇṭikā na kvaṇanti ca
na svananti mahāghaṇṭā dhvajastambhe niveśitāḥ | vilokyaivaṃvidhaṃ prāha tatra vṛndā sakhīṃ prati
smaradūti kva yāsyāmo vyāghrasiṃhabhayaṃ vanam | na gṛhe na sukhaṃ rājye mama jātaṃ vane sakhi
śṛṇuṣva devi paśya tvaṃ puraḥ śailo'tidāruṇaḥ | dṛṣṭvāgrato na gacchanti turaṅgyo bhayavihvalāḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
साона
तत्रtatraтам
naне
सुखम्sukhamпокоя
लेभेlebheобрела
विवेशviveśaвошла
अन्यतमम्anyatamamв другой
वनम्vanamлес
सखीsakhīс подругой
रथrathaколесницею
समायुक्ताsamāyuktāвместе
विष्णु-माया-विमोहिताviṣṇu-māyā-vimohitāобманутая майей Вишну
ततःtataḥзатем
विलोकयामासvilokayāmāsaоглядела
विपिनम्vipinamдебри
तरु-सङ्कलम्taru-saṅkalamполные дерев
उरु-पाषाणuru-pāṣāṇaогромными камнями
संरुद्धम्saṃruddhamзагромождённые
कुरङ्ग-अक्षीkuraṅga-akṣīланеокая
भय-आवहम्bhaya-āvahamнаводящие страх
सिंह-व्याघ्रsiṃha-vyāghraльвами и тиграми
भय-आकीर्णम्bhaya-ākīrṇamполные страха
शृगाल-व्यालśṛgāla-vyālaшакалами и змеями
सेवितम्sevitamнаселённые
द्रुमैःdrumaiḥдеревьями
स्पृशत्-शिखाspṛśat-śikhāкасающимися вершинами
आकाशैःākāśaiḥнеба
गुहासुguhāsuв пещерах
ध्वान्तdhvāntaмраком
पूरितम्pūritamнаполненные
विलोक्यvilokyaувидев
भीमम्bhīmamстрашный
चकिताcakitāвстревоженная
चपलcapalaбеспокойным
ईक्षणाīkṣaṇāсо взором
स्मरsmaraСмара
दूतीम्dūtīmдути
सखीम्sakhīmподругу
वृन्दाvṛndāВринда
जगादjagādaсказала
रथrathaколесницею
वाहिनीम्vāhinīmправящую
रथम्rathamколесницу
प्रेषयpreṣayaповорачивай
मेmeмою
शीघ्रम्śīghramскоро
स्मर-दूतिsmara-dūtiо Смарадути
गृहम्gṛhamк дому
प्रतिpratiв сторону
अहम्ahamя
जानामिjānāmiзнаю
दिक्dikстороны
भागम्bhāgamчасти
यामिyāmiправлю
क्वkvaкуда
सखिsakhiо подруга
श्रान्ताःśrāntāḥутомлённые
अश्वाःaśvāḥкони
प्रवर्तन्तेpravartanteидут
मार्गःmārgaḥдороги
अत्रatraздесь
विद्यतेvidyateнет
प्रेरितःpreritaḥвлекомая
दैवकेनdaivakenaсудьбою
अपिapiже
स्यन्दनःsyandanaḥколесница
यातुyātuда идёт
यत्रyatraкуда
कः अपिkaḥ apiкто-нибудь
मांसmāṃsaмяса
अदःadaḥедок
भक्षयिष्यतिbhakṣayiṣyatiсъест
naне
अन्यथाanyathāиначе
इतिitiтак
उक्ताuktāсказанная
द्रुतdrutaбыстрая
तराtarāвесьма
अवाहयत्avāhayatпогнала
सःsaḥта
रथःrathaḥколесница
वेगतःvegataḥстремительно
प्राप्तःprāptaḥприбыла
सिद्धाःsiddhāḥсиддхи
मुदाmudāрадостью
अन्विताःanvitāḥнаделённые
दृश्यन्तेdṛśyanteвидятся
काननम्kānanamлес
caи
यत्रyatraгде
प्रबलःprabalaḥсильный
वायुःvāyuḥветер
शब्दःśabdaḥголос
पक्षिणाम्pakṣiṇāmптиц
तेजःtejaḥжара
प्रकाशःprakāśaḥсвета
अस्तिastiесть
जलम्jalamводы
प्रदिशः दिशःpradiśaḥ diśaḥни сторон, ни промежутков
प्राप्तprāptaприбывшей
रथस्यrathasyaколесницы
लक्षणःlakṣaṇaḥпризнак
अभूत्abhūtстал
विपर्ययःviparyayaḥпревратным
अश्वतर्यःaśvataryaḥмулицы
हेषन्तेheṣanteржут
नेमि-जःnemi-jaḥрождённый ободом
चलन्तिcalantiколышутся
पताकाःpatākāḥстяги
ताःtāḥте
घण्टिकाःghaṇṭikāḥбубенцы
क्वणन्तिkvaṇantiзвенят
स्वनन्तिsvanantiгудят
महाmahāбольшие
घण्टाःghaṇṭāḥколокола
ध्वजdhvajaзнамени
स्तम्भेstambheна древке
निवेशिताःniveśitāḥукреплённые
एवं-विधम्evaṃ-vidhamтакое
प्राहprāhaсказала
सखीम् प्रतिsakhīm pratiподруге
यास्यामःyāsyāmaḥпойдём
व्याघ्र-सिंहvyāghra-siṃhaтиграми и львами
भयम्bhayamстрашен
गृहेgṛheв доме
राज्येrājyeв царстве
ममmamaмне
जातम्jātamстало
वनेvaneв лесу
अनुवाद

Она не обрела там покоя и вошла в другой лес, вместе с подругой и колесницей, обманутая майей Вишну. Затем ланеокая оглядела дебри, полные дерев, загромождённые огромными камнями, наводящие страх, полные страха от львов и тигров, населённые шакалами и змеями, с деревьями, чьи вершины касаются неба, наполненные мраком в пещерах. Увидев страшный лес, встревоженная, с беспокойным взором, Вринда сказала подруге Смарадути, правящей колесницей: «Поворачивай скоро мою колесницу к дому, о Смарадути». — «Не знаю я стороны света и не ведаю, куда правлю, о подруга; кони идут утомлённые, а дороги здесь нет. Влекомая судьбою, да идёт колесница куда придётся; здесь кто-нибудь мясоед съест нас — не иначе». Так сказанная, та весьма поспешно погнала колесницу; и колесница стремительно прибыла туда, где видятся радостные сиддхи и страшный лес: где ни сильного ветра, ни голоса птиц, ни сияния света, ни воды, ни сторон, ни промежутков. У прибывшей туда колесницы и признак стал превратным: мулицы не ржут, нет звука, рождённого ободом, не колышутся те стяги, не звенят бубенцы, не гудят большие колокола, укреплённые на древке знамени. Увидев такое, сказала там Вринда подруге: «Смарадути, куда пойдём мы? Лес страшен тиграми и львами. Ни в доме, ни в царстве не стало мне счастья — и в лесу тоже, о подруга».

संस्करण

1956424ce8d5 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:52 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से