पद्मपुराण
The Glory of Remembering Viṣṇu6.131.75-80
4321 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 6.131.75-80
देवनागरी

आकाशान्मारुतो जातः सशब्दं च तदाभवत् । वातादजायत ज्योतिर्ज्योतिषश्चाभवज्जलम् ॥
तज्जले रुक्मगर्भश्च विराड्वै विश्वरूपधृत् । तस्य नाभिसरोजे च ब्रह्माण्डानां च कोटयः ॥
प्रकृतिः पुरुषस्तस्मान्निर्मितं तु त्रिधा जगत् । तयोर्द्वयोश्च संयोगात्तत्त्वयोगोऽभ्यजायत ॥
सात्त्विकी विष्णुसंभूतिर्ब्रह्मा वै राजसः स्मृतः । शिवस्तु तामसः प्रोक्त एभिः सर्वं प्रवर्तितम् ॥
एका ब्राह्मी स्थितिर्लोके कर्मबीजानुसारतः । तया संहरते विष्णुः सर्वलोकानशेषतः ॥
तिष्ठत्यसौ तदा तत्र भगवान्विष्णुरव्ययः । एवं सर्वगतो विष्णुरादिमध्यान्त एव च ॥

लिप्यंतरण (IAST)

ākāśānmāruto jātaḥ saśabdaṃ ca tadābhavat | vātādajāyata jyotirjyotiṣaścābhavajjalam ||
tajjale rukmagarbhaśca virāḍvai viśvarūpadhṛt | tasya nābhisaroje ca brahmāṇḍānāṃ ca koṭayaḥ ||
prakṛtiḥ puruṣastasmānnirmitaṃ tu tridhā jagat | tayordvayośca saṃyogāttattvayogo'bhyajāyata ||
sāttvikī viṣṇusaṃbhūtirbrahmā vai rājasaḥ smṛtaḥ | śivastu tāmasaḥ prokta ebhiḥ sarvaṃ pravartitam ||
ekā brāhmī sthitirloke karmabījānusārataḥ | tayā saṃharate viṣṇuḥ sarvalokānaśeṣataḥ ||
tiṣṭhatyasau tadā tatra bhagavānviṣṇuravyayaḥ | evaṃ sarvagato viṣṇurādimadhyānta eva ca ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
आकाशात्ākāśātиз пространства
मारुतःmārutaḥветер
जातःjātaḥродился
स-शब्दम्sa-śabdamсо звуком
caи
तदाtadāтогда
अभवत्abhavatстал
वातात्vātātиз ветра
अजायतajāyataродился
ज्योतिःjyotiḥсвет
ज्योतिषःjyotiṣaḥиз света
caи
अभवत्abhavatвозникла
जलम्jalamвода
तत्-जलेtat-jaleв той воде
रुक्म-गर्भःrukma-garbhaḥзлатолонный
caи
विराट्virāṭВират
वैvaiпоистине
विश्व-रूप-धृत्viśva-rūpa-dhṛtносящий вселенский образ
तस्यtasyaего
नाभि-सरोजेnābhi-sarojeв лотосе пупка
caи
ब्रह्माण्डानाम्brahmāṇḍānāmвселенных
caи
कोटयःkoṭayaḥмиллионы
प्रकृतिःprakṛtiḥприрода
पुरुषःpuruṣaḥдух
तस्मात्tasmātот Него
निर्मितम्nirmitamсоздан
तुtuже
त्रिधाtridhāтрояко
जगत्jagatмир
तयोः द्वयोःtayoḥ dvayoḥэтих двоих
caи
संयोगात्saṃyogātот соединения
तत्त्व-योगःtattva-yogaḥсочетание начал
अभ्यजायतabhyajāyataвозникло
सात्त्विकीsāttvikīсаттвичное
विष्णु-संभूतिःviṣṇu-saṃbhūtiḥявление Вишну
ब्रह्माbrahmāБрахма
वैvaiпоистине
राजसःrājasaḥраджасичным
स्मृतःsmṛtaḥпризнан
शिवःśivaḥШива
तुtuже
तामसःtāmasaḥтамасичным
प्रोक्तःproktaḥназван
एभिःebhiḥими
सर्वम्sarvamвсё
प्रवर्तितम्pravartitamприведено в движение
एकाekāодно
ब्राह्मीbrāhmīБрахмово
स्थितिःsthitiḥсостояние
लोकेlokeв мире
कर्म-बीज-अनुसारतःkarma-bīja-anusārataḥсообразно семени деяний
तयाtayāим
संहरतेsaṃharateвбирает
विष्णुःviṣṇuḥВишну
सर्व-लोकान्sarva-lokānвсе миры
अशेषतःaśeṣataḥбез остатка
तिष्ठतिtiṣṭhatiпребывает
असौasauОн
तदाtadāтогда
तत्रtatraтам
भगवान्bhagavānГосподь
विष्णुःviṣṇuḥВишну
अव्ययःavyayaḥнетленный
एवम्evamтак
सर्व-गतःsarva-gataḥвсепроникающ
विष्णुःviṣṇuḥВишну
आदि-मध्य-अन्तेādi-madhya-anteв начале, середине и конце
एवevaже
caи
अनुवाद

Из пространства родился ветер, и тогда явился звук; из ветра родился свет, из света возникла вода. В той воде — златолонный Вират, носящий вселенский образ, и в лотосе его пупка — миллионы вселенных. От Него — природа и дух, и трояко создан мир; от соединения этих двоих возникло сочетание начал. Явление Вишну — саттвичное, Брахма признан раджасичным, а Шива назван тамасичным; ими всё приведено в движение. Одно есть Брахмово состояние в мире, сообразное семени деяний; им Вишну вбирает в Себя все миры без остатка. И тогда пребывает там Господь Вишну, нетленный. Так всепроникающ Вишну — и в начале, и в середине, и в конце.

संस्करण

00c21535481a · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:14:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से