नारद उवाच
वार्धके त्वं मया प्राप्तः श्रीपतेः पादसेवया । मां विहायाभजस्त्वं वै चरणं तस्य मुक्तये
अहं मूढा ध्रुवं तात ध्रुवमाराध्य यद्धरिम् । अध्रुवं वाञ्छितवती भवन्तं सुखलब्धये
त्वं सुधीर्वत्स सर्वार्थं यद्विष्णुं भजसे स्वयम् । अध्रुवं जगदेतद्वै मत्वासीस्त्वमपि ध्रुवम्
किं करोमि क्व गच्छामि माया ज्ञानं छिनत्ति मे । सुफलोत्पादकं शस्त्री रम्भामूलमिवोल्बणा
धन्यो दशरथो राजा यो मृतो रामशोकतः । धिङ्मां पुत्रस्य विश्लेषाद्धारयन्तीं स्वजीवितम्
आगच्छ दर्शनं देहि तात मां परितारय । वद वेदमयीं वाणीं पितुरग्रे गुणार्णव
एवं विलप्य तन्माता राजन्सा पतिता भुवि । दलनाद्राहुदन्तानां लेखा चान्द्रमसी यथा
अथाजगाम विप्रर्षिर्विमलो नृपसत्तम । दृष्ट्वा तां पतितां भूमौ किं किमित्यभ्यभाषत । कस्मादियं कीर्णकेशा व्यस्तवस्त्रविभूषणा । पतिता भुवि कल्याणं हरिदत्तस्य विद्यते । तस्या वयस्यास्ताः सर्वाः प्रोचुस्तं विमलं नृप
अधीत्य वेदांस्ते पुत्रो दत्त्वा च गुरुदक्षिणाम् । नारायणपरो भूत्वा प्राव्रजद्धरिदत्तकः
तस्य विश्लेषशोकेन पतितेयं धरातले
vārdhake tvaṃ mayā prāptaḥ śrīpateḥ pādasevayā | māṃ vihāyābhajastvaṃ vai caraṇaṃ tasya muktaye
ahaṃ mūḍhā dhruvaṃ tāta dhruvamārādhya yaddharim | adhruvaṃ vāñchitavatī bhavantaṃ sukhalabdhaye
tvaṃ sudhīrvatsa sarvārthaṃ yadviṣṇuṃ bhajase svayam | adhruvaṃ jagadetadvai matvāsīstvamapi dhruvam
kiṃ karomi kva gacchāmi māyā jñānaṃ chinatti me | suphalotpādakaṃ śastrī rambhāmūlamivolbaṇā
dhanyo daśaratho rājā yo mṛto rāmaśokataḥ | dhiṅmāṃ putrasya viśleṣāddhārayantīṃ svajīvitam
āgaccha darśanaṃ dehi tāta māṃ paritāraya | vada vedamayīṃ vāṇīṃ pituragre guṇārṇava
evaṃ vilapya tanmātā rājansā patitā bhuvi | dalanādrāhudantānāṃ lekhā cāndramasī yathā
athājagāma viprarṣirvimalo nṛpasattama | dṛṣṭvā tāṃ patitāṃ bhūmau kiṃ kimityabhyabhāṣata | kasmādiyaṃ kīrṇakeśā vyastavastravibhūṣaṇā | patitā bhuvi kalyāṇaṃ haridattasya vidyate | tasyā vayasyāstāḥ sarvāḥ procustaṃ vimalaṃ nṛpa
adhītya vedāṃste putro dattvā ca gurudakṣiṇām | nārāyaṇaparo bhūtvā prāvrajaddharidattakaḥ
tasya viśleṣaśokena patiteyaṃ dharātale
«В старости ты обретён мною служением стопам владыки Шри; а ты, оставив меня, стал служить Его стопам ради освобождения. Глупа была я, сынок: почтив непреходящего Хари, пожелала преходящего — тебя, ради обретения счастья. Ты же разумен, дитя, раз сам служишь Вишну ради всякой цели: сочтя этот мир преходящим, ты и сам стал непреходящим. Что мне делать, куда идти? Майя рассекает моё знание, дающее добрый плод, точно жестокий нож — корень банана. Благословен царь Дашаратха, что умер от скорби по Раме; а мне позор — держащей свою жизнь в разлуке с сыном. Приди, дай увидеть тебя, сынок, переправь меня; произнеси пред отцом речь, состоящую из Вед, о океан достоинств». Так зарыдав, мать его, о царь, упала на землю, точно лунная полоска, истерзанная зубами Раху. Затем пришёл мудрец-брахман Вимала, о лучший из царей, и, увидев её упавшей на землю, сказал: «Что, что такое? Отчего она, с разметавшимися волосами, с растрёпанной одеждой и убором, упала на землю? Благополучен ли Харидатта?» И все её подруги сказали ему, Вимале, о царь: «Сын твой Харидатта, изучив Веды и дав дар наставнику, стал предан Нараяне и ушёл странником; от скорби разлуки с ним она и упала на землю».
8aac39d16d68 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:14:04 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Мать сама называет свою ошибку: молилась Непреходящему, а выпросила преходящее. Плач её при этом честен до конца — она завидует Дашаратхе, который сумел умереть, и стыдится того, что жива.