पद्मपुराण
Kāśī, Gokarṇa and Śiva-kāñcī; the Close of the Indraprastha-māhātmya6.224.11-21
4992 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 6.224.11-21
देवनागरी

कुरण्टकस्तु तद्भ्राता नास्तिकोऽभवदुल्बणः । श्रुतिस्मृतिपथोच्छेत्ता देवतानां च निन्दकः
तेन दोषेण स मृतो ह्यभवत्कालकुण्डली । सा कुण्डा श्रवणस्य स्त्री बभूवोभयदोषभाक्
अतः सा स्थावरत्वं हि लब्ध्वासीदुभयाश्रया । एतत्ते कथितं भूप तद्वृत्तं पूर्वजन्मनि
अतः परं प्रवक्ष्यामि तेषां पुण्यं यतस्त्रयः । प्रापुस्तेन पुरीं रम्यां काशीं वैश्वेश्वरीं नृप
ग्रामान्तरादेकदा तौ प्रत्यायातौ निजालयम् । कस्यचित्पथिकस्याथ कूपमग्नां पयस्विनीम्
अवलोक्य तदुद्धारं चक्रतुस्तेन नोदितौ । ताभ्यां गदितमाकर्ण्य कुण्डा साध्वित्यभाषत
ते त्रयस्तेन पुण्येन मरणं प्राप्य दुर्लभम् । इन्द्रप्रस्थतटस्थायां काश्यां वैकुण्ठमारुहन्
इयं काशी महेशस्य पुरी यद्यपि भूपते । तथाप्यस्यां मृतो जन्तुर्वैकुण्ठे स्यात्सुखी हरेः
एतत्ते कथितं राजन्काश्यामाहात्म्यमुत्तमम् । किमन्यच्छ्रोतुमिच्छा ते विद्यते तद्वदस्व मे
मुने त्वया महेशस्य क्षेत्रत्रयमुदीरितम् । काशी च शिवकाञ्ची च गोकर्णं च तथापरम्
एकस्या महिमा प्रोक्तस्त्वया काश्या महामुने । गोकर्णशिवकाञ्च्योश्च कथ्यतां यदि विद्यते

लिप्यंतरण (IAST)

kuraṇṭakastu tadbhrātā nāstiko'bhavadulbaṇaḥ | śrutismṛtipathocchettā devatānāṃ ca nindakaḥ
tena doṣeṇa sa mṛto hyabhavatkālakuṇḍalī | sā kuṇḍā śravaṇasya strī babhūvobhayadoṣabhāk
ataḥ sā sthāvaratvaṃ hi labdhvāsīdubhayāśrayā | etatte kathitaṃ bhūpa tadvṛttaṃ pūrvajanmani
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi teṣāṃ puṇyaṃ yatastrayaḥ | prāpustena purīṃ ramyāṃ kāśīṃ vaiśveśvarīṃ nṛpa
grāmāntarādekadā tau pratyāyātau nijālayam | kasyacitpathikasyātha kūpamagnāṃ payasvinīm
avalokya taduddhāraṃ cakratustena noditau | tābhyāṃ gaditamākarṇya kuṇḍā sādhvityabhāṣata
te trayastena puṇyena maraṇaṃ prāpya durlabham | indraprasthataṭasthāyāṃ kāśyāṃ vaikuṇṭhamāruhan
iyaṃ kāśī maheśasya purī yadyapi bhūpate | tathāpyasyāṃ mṛto janturvaikuṇṭhe syātsukhī hareḥ
etatte kathitaṃ rājankāśyāmāhātmyamuttamam | kimanyacchrotumicchā te vidyate tadvadasva me
mune tvayā maheśasya kṣetratrayamudīritam | kāśī ca śivakāñcī ca gokarṇaṃ ca tathāparam
ekasyā mahimā proktastvayā kāśyā mahāmune | gokarṇaśivakāñcyośca kathyatāṃ yadi vidyate

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
कुरण्टकस्kuraṇṭakasКурантака
तुtuже
तद्-भ्राताtad-bhrātāбрат его
नास्तिकोऽभवद्nāstiko'bhavadстал безбожником
उल्बणःulbaṇaḥкрайним
श्रुति-स्मृति-पथोच्छेत्ताśruti-smṛti-pathocchettāпопирающий путь шрути и смрити
देवतानांdevatānāṃбогов
caи
निन्दकःnindakaḥхулитель
तेनtenaтем
दोषेणdoṣeṇaизъяном
saон
मृतोmṛtoумерший
ह्यभवत्hyabhavatстал
काल-कुण्डलीkāla-kuṇḍalīчёрным змеем
साта
कुण्डाkuṇḍāКунда
श्रवणस्यśravaṇasyaШраваны
स्त्रीstrīжена
बभूवोभय-दोष-भाक्babhūvobhaya-doṣa-bhākстала причастной обоим изъянам
अतःataḥпотому
स्थावरत्वंsthāvaratvaṃнеподвижности
हिhiведь
लब्ध्वासीद्labdhvāsīdдостигнув, стала
उभयाश्रयाubhayāśrayāприютом обоих
एतत्etatэто
तेteтебе
कथितंkathitaṃповедано
भूपbhūpaо царь
तद्-वृत्तंtad-vṛttaṃта повесть
पूर्व-जन्मनिpūrva-janmaniо прежнем рождении
अतःataḥзатем
परंparaṃдалее
प्रवक्ष्यामिpravakṣyāmiповедаю
तेषांteṣāṃих
पुण्यंpuṇyaṃблагочестие
यतस्yatasпо которому
त्रयःtrayaḥтрое
प्रापुस्prāpusобрели
तेनtenaтем
पुरींpurīṃгород
रम्यांramyāṃпрекрасный
काशींkāśīṃКаши
वैश्वेश्वरींvaiśveśvarīṃВишвешвары
नृपnṛpaо царь
ग्रामान्तराद्grāmāntarādиз другого селения
एकदाekadāоднажды
तौtauте двое
प्रत्यायातौpratyāyātauвозвращавшиеся
निजालयम्nijālayamв свой дом
कस्यचित्kasyacitу некоего
पथिकस्याथpathikasyāthaпутника
कूप-मग्नांkūpa-magnāṃупавшую в колодец
पयस्विनीम्payasvinīmдойную корову
अवलोक्यavalokyaувидев
तद्-उद्धारंtad-uddhāraṃеё вызволение
चक्रतुस्cakratusсовершили
तेनtenaим
नोदितौnoditauим побуждённые
ताभ्यांtābhyāṃими
गदितम्gaditamсказанное
आकर्ण्यākarṇyaуслышав
कुण्डाkuṇḍāКунда
साध्व्sādhvхорошо
इत्यभाषतityabhāṣataтак молвила
तेteте
त्रयस्trayasтрое
तेनtenaтем
पुण्येनpuṇyenaблагочестием
मरणंmaraṇaṃсмерть
प्राप्यprāpyaобретя
दुर्लभम्durlabhamтруднодостижимую
काश्यांkāśyāṃв Каши
वैकुण्ठम्vaikuṇṭhamна Вайкунтху
आरुहन्āruhanвзошли
इयंiyaṃэта
काशीkāśīКаши
महेशस्यmaheśasyaМахеши
पुरीpurīгород
यद्यपिyadyapiхотя
भूपतेbhūpateо владыка земли
तथाप्य्tathāpyи всё же
अस्यांasyāṃв ней
मृतोmṛtoумершее
जन्तुर्janturсущество
वैकुण्ठेvaikuṇṭheна Вайкунтхе
स्यात्syātбудет
सुखीsukhīсчастливым
हरेःhareḥХари
एतत्etatэто
कथितंkathitaṃповедано
राजन्rājanо царь
काश्या-माहात्म्यम्kāśyā-māhātmyamвеличие Каши
उत्तमम्uttamamпревосходное
किम्kimчто
अन्यच्anyacиное
छ्रोतुम्chrotumслушать
इच्छाicchāжелание
तेteу тебя
विद्यतेvidyateесть
तद्tadто
वदस्वvadasvaскажи
मेmeмне
मुनेmuneо мудрец
त्वयाtvayāтобою
क्षेत्र-त्रयम्kṣetra-trayamтри поля
उदीरितम्udīritamназваны
काशीkāśīКаши
शिव-काञ्चीśiva-kāñcīШива-канчи
गोकर्णंgokarṇaṃГокарна
तथापरम्tathāparamи иное
एकस्याekasyāодной
महिमाmahimāвеличие
प्रोक्तस्proktasизречено
महा-मुनेmahā-muneо великий мудрец
गोकर्ण-शिव-काञ्च्योश्gokarṇa-śiva-kāñcyośГокарны и Шива-канчи
कथ्यतांkathyatāṃда будет сказано
यदिyadiесли
विद्यतेvidyateесть
अनुवाद

А брат его Курантака стал крайним безбожником, попирающим путь шрути и смрити и хулителем богов; за этот изъян он, умерев, стал чёрным змеем. А та Кунда, жена Шраваны, была причастна обоим изъянам; потому, достигнув неподвижности, она стала приютом обоих. Это поведано тебе, о царь, — повесть об их прежнем рождении. Далее поведаю их благочестие, по которому те трое обрели прекрасный город Каши, город Вишвешвары, о царь. Однажды те двое, возвращаясь из другого селения в свой дом, увидели упавшую в колодец дойную корову некоего путника и, побуждённые им, вызволили её. А Кунда, услышав сказанное ими, молвила: «Хорошо». Тем благочестием те трое обрели труднодостижимую смерть в Каши, что на краю Индрапрастхи, и взошли на Вайкунтху. Хотя эта Каши — город Махеши, о владыка земли, всё же умершее в ней существо будет счастливо на Вайкунтхе Хари». — «Это поведано мне, о царь, — превосходное величие Каши. Что иное желаешь ты слушать? Скажи мне». — «О мудрец, тобою названы три поля Махеши: Каши, Шива-канчи и, третье, Гокарна. Величие одной, Каши, тобою изречено, о великий мудрец; да будет сказано и о Гокарне с Шива-канчи, если есть что сказать».

संस्करण

f84b4404486b · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:14:05 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से