पद्मपुराण
Kāśī, Gokarṇa and Śiva-kāñcī; the Close of the Indraprastha-māhātmya6.224.35-45
4994 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 6.224.35-45
देवनागरी

शिवकाञ्च्याश्च माहात्म्यं पवित्रं वर्णयामि ते । इन्द्रप्रस्थतटस्थायां शिवकाञ्च्यामपि प्रभो
गतिः सा परमा पुंसां गोकर्णे या मयोदिता । अत्र श्रीमन्महादेवो विष्णुं सर्वसुरेश्वरम्
आराध्य भक्तराजत्वं लेभे ज्ञानं च तात्त्विकम् । अतः सर्वे वयं पुत्रा ब्रह्मणस्तं महेश्वरम्
आराधयामः सततं सद्भक्तिज्ञानलिप्सया । अत्र बाणासुरो राजन्नारराध महेश्वरम्
निराहारो वर्षशतं तद्गणत्वबुभूषया । तस्मै प्रसन्नो भगवान्गणत्वं दत्तवान्निजम्
स्वयं च सर्वदा तस्य पुरपालो बभूव ह । इयं पुरी पुरा राजन्नासीद्विष्णोर्महात्मनः
दत्ता शिवाय तुष्टेन तपसा तस्य विष्णुना । अस्यामेकं पुरावृत्तं महदाश्चर्यकारकम्
विप्रस्य शिवभक्तस्य वैकुण्ठाप्तिर्यथाभवत् । एकस्तु ब्राह्मणो राजन्हेरम्बो नाम धार्मिकः
कायेन मनसा वाचा शिवपूजारतः सदा । एकदा स महाभागः शिवतीर्थानि पर्यटन्
शिवभक्तिशिवे राजञ्छिवकाञ्च्यामिहागतः । एनां मनोहरां चैव न तत्याज स बुद्धिमान्
पश्चात्तत्रैव तत्याज प्राणानस्या जलान्तरे । तत्रैव श्रीमहादेवगणास्तं ब्राह्मणोत्तमम्

लिप्यंतरण (IAST)

śivakāñcyāśca māhātmyaṃ pavitraṃ varṇayāmi te | indraprasthataṭasthāyāṃ śivakāñcyāmapi prabho
gatiḥ sā paramā puṃsāṃ gokarṇe yā mayoditā | atra śrīmanmahādevo viṣṇuṃ sarvasureśvaram
ārādhya bhaktarājatvaṃ lebhe jñānaṃ ca tāttvikam | ataḥ sarve vayaṃ putrā brahmaṇastaṃ maheśvaram
ārādhayāmaḥ satataṃ sadbhaktijñānalipsayā | atra bāṇāsuro rājannārarādha maheśvaram
nirāhāro varṣaśataṃ tadgaṇatvabubhūṣayā | tasmai prasanno bhagavāngaṇatvaṃ dattavānnijam
svayaṃ ca sarvadā tasya purapālo babhūva ha | iyaṃ purī purā rājannāsīdviṣṇormahātmanaḥ
dattā śivāya tuṣṭena tapasā tasya viṣṇunā | asyāmekaṃ purāvṛttaṃ mahadāścaryakārakam
viprasya śivabhaktasya vaikuṇṭhāptiryathābhavat | ekastu brāhmaṇo rājanherambo nāma dhārmikaḥ
kāyena manasā vācā śivapūjārataḥ sadā | ekadā sa mahābhāgaḥ śivatīrthāni paryaṭan
śivabhaktiśive rājañchivakāñcyāmihāgataḥ | enāṃ manoharāṃ caiva na tatyāja sa buddhimān
paścāttatraiva tatyāja prāṇānasyā jalāntare | tatraiva śrīmahādevagaṇāstaṃ brāhmaṇottamam

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
शिव-काञ्च्याश्śiva-kāñcyāśШива-канчи
caи
माहात्म्यंmāhātmyaṃвеличие
पवित्रंpavitraṃчистое
वर्णयामिvarṇayāmiопишу
तेteтебе
इन्द्रप्रस्थ-तट-स्थायांindraprastha-taṭa-sthāyāṃстоящей на краю Индрапрастхи
शिव-काञ्च्याम्śiva-kāñcyāmв Шива-канчи
अपिapiже
प्रभोprabhoо владыка
गतिःgatiḥучасть
साта
परमाparamāвысшая
पुंसांpuṃsāṃу людей
गोकर्णेgokarṇeв Гокарне
याкакая
मयोदिताmayoditāмною названа
अत्रatraздесь
श्रीमन्śrīmanдостославный
महादेवोmahādevoМахадева
विष्णुंviṣṇuṃВишну
सर्व-सुरेश्वरम्sarva-sureśvaramвладыку всех богов
आराध्यārādhyaпочтив
भक्त-राजत्वंbhakta-rājatvaṃсан царя преданных
लेभेlebheобрёл
ज्ञानंjñānaṃзнание
तात्त्विकम्tāttvikamистинное
अतःataḥпотому
सर्वेsarveвсе
वयंvayaṃмы
पुत्राputrāсыновья
ब्रह्मणस्brahmaṇasБрахмы
तंtaṃтого
महेश्वरम्maheśvaramМахешвару
आराधयामःārādhayāmaḥпочитаем
सततंsatataṃпостоянно
सद्-भक्ति-ज्ञान-लिप्सयाsad-bhakti-jñāna-lipsayāжелая истинной преданности и знания
बाणासुरोbāṇāsuroасура Бана
राजन्न्rājannо царь
आरराधārarādhaпочтил
महेश्वरम्maheśvaramМахешвару
निराहारोnirāhāroбез пищи
वर्ष-शतंvarṣa-śataṃсто лет
तद्-गणत्व-बुभूषयाtad-gaṇatva-bubhūṣayāжелая стать его спутником
तस्मैtasmaiему
प्रसन्नोprasannoдовольный
भगवान्bhagavānГосподь
गणत्वंgaṇatvaṃсан спутника
दत्तवान्dattavānдал
निजम्nijamсвой
स्वयंsvayaṃсам
सर्वदाsarvadāвсегда
तस्यtasyaего
पुर-पालोpura-pāloхранителем города
बभूवbabhūvaстал
haже
इयंiyaṃэтот
पुरीpurīгород
पुराpurāнекогда
राजन्न्rājannо царь
आसीद्āsīdбыл
विष्णोर्viṣṇorВишну
महात्मनःmahātmanaḥвеликого душою
दत्ताdattāотдан
शिवायśivāyaШиве
तुष्टेनtuṣṭenaдовольным
तपसाtapasāподвижничеством
तस्यtasyaего
विष्णुनाviṣṇunāВишну
अस्याम्asyāmв нём
एकंekaṃодно
पुरा-वृत्तंpurā-vṛttaṃбылое событие
महद्-आश्चर्य-कारकम्mahad-āścarya-kārakamтворящее великое изумление
विप्रस्यviprasyaбрахмана
शिव-भक्तस्यśiva-bhaktasyaпреданного Шиве
वैकुण्ठाप्तिर्vaikuṇṭhāptirобретение Вайкунтхи
यथाभवत्yathābhavatкак случилось
एकस्ekasодин
तुtuже
ब्राह्मणोbrāhmaṇoбрахман
हेरम्बोheramboХерамба
नामnāmaпо имени
धार्मिकःdhārmikaḥправедный
कायेनkāyenaтелом
मनसाmanasāумом
वाचाvācāречью
शिव-पूजा-रतःśiva-pūjā-rataḥпреданный почитанию Шивы
सदाsadāвсегда
एकदाekadāоднажды
saон
महा-भागःmahā-bhāgaḥвеликий долею
शिव-तीर्थानिśiva-tīrthāniшиваитские тиртхи
पर्यटन्paryaṭanобходя
शिव-भक्ति-शिवेśiva-bhakti-śiveв благой преданностью Шиве
राजञ्rājañо царь
छिव-काञ्च्याम्chiva-kāñcyāmв Шива-канчи
इहागतःihāgataḥпришёл сюда
एनांenāṃеё
मनो-हरांmano-harāṃпленительную
चैवcaivaи именно
naне
तत्याजtatyājaоставил
saон
बुद्धिमान्buddhimānразумный
पश्चात्paścātпотом
तत्रैवtatraivaтам же
तत्याजtatyājaоставил
प्राणान्prāṇānжизнь
अस्याasyāеё
जलान्तरेjalāntareв воде
तत्रैवtatraivaтам же
श्री-महादेव-गणास्śrī-mahādeva-gaṇāsспутники Шри Махадевы
तंtaṃтого
ब्राह्मणोत्तमम्brāhmaṇottamamлучшего из брахманов
अनुवाद

«Опишу тебе и чистое величие Шива-канчи, что стоит на краю Индрапрастхи, о владыка. Та высшая участь людей, что названа мною в Гокарне, есть и здесь. Здесь достославный Махадева, почтив Вишну, владыку всех богов, обрёл сан царя преданных и истинное знание. Потому и все мы, сыновья Брахмы, постоянно почитаем того Махешвару, желая истинной преданности и знания. Здесь асура Бана, о царь, почтил Махешвару, сто лет пробыв без пищи, желая стать его спутником; и Господь, довольный им, дал ему свой сан спутника, а сам навсегда стал хранителем его города. Этот город, о царь, некогда принадлежал Вишну, великому душою; довольный подвижничеством Шивы, Вишну отдал его ему. Об этом городе есть одно былое событие, творящее великое изумление, — как брахман, преданный Шиве, обрёл Вайкунтху. Был один праведный брахман по имени Херамба, всегда преданный почитанию Шивы телом, умом и речью. Однажды тот великий долею, обходя шиваитские тиртхи, пришёл сюда, в Шива-канчи, благую преданностью Шиве, о царь; и разумный не оставил её, пленительную. Потом там же он оставил жизнь в её водах; и там же спутники Шри Махадевы того лучшего из брахманов…

संस्करण

fd9eec9011d0 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:14:05 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से