पद्मपुराण
The Sixteenfold Bhakti and the Wearing of Hari's Marks6.226.1-10
5007 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 6.226.1-10

दिलीप उवाच

देवनागरी

भगवन्सर्वमाचक्ष्व हरिभक्तिसुधामयम् । शृण्वतो नैव तृप्तिर्मे विष्णुभक्तिं सुखावहाम्
तापत्रयमहाज्वालावह्निभिः सततं नृणाम् । सन्तप्तानां मुनिश्रेष्ठ विष्णुभक्तिसुधार्णवम्
विना किमन्यच्छरणं भवारण्ये भयानके । आचक्ष्व विस्तरेणाथ भक्तिभेदान्महामुने । उपास्यमानान्सततं मुनिभिः परमात्मनः
साधु पृच्छसि राजेन्द्र संसारोत्तारणं नृणाम् । वैकुण्ठस्य परेशस्य भक्तिं नित्यसुखावहाम्
इममेव महाप्रश्नं कैलासशिखरे पुरा । पप्रच्छ गिरिजा देवी शङ्करं लोकपूजितम्
देवदेव महादेव त्रिपुरघ्न सुरेश्वर । विष्णुभक्तिं ममाचक्ष्व मुक्तिदां सर्वदेहिनाम्
उपास्यभेदान्मन्त्रांश्च तत्तत्पूजाविधींस्तथा । तस्य विष्णोः स्वरूपं च तद्विभूतिगुणादिकम्
तस्य लोकस्वरूपं च यं प्राप्य न निवर्तते । सर्गस्थितिलयं येन करोति भगवान्हरिः
यद्गत्वा न निवर्तन्ते तद्धाम परमं हरेः । येन केन च कृत्येन साधनेन परं पदम्
प्राप्नुवन्ति नराः पापा विषयासक्तचेतसः । विस्तरेण मयि प्रीत्या ब्रूहि सर्वमशेषतः

लिप्यंतरण (IAST)

bhagavansarvamācakṣva haribhaktisudhāmayam | śṛṇvato naiva tṛptirme viṣṇubhaktiṃ sukhāvahām
tāpatrayamahājvālāvahnibhiḥ satataṃ nṛṇām | santaptānāṃ muniśreṣṭha viṣṇubhaktisudhārṇavam
vinā kimanyaccharaṇaṃ bhavāraṇye bhayānake | ācakṣva vistareṇātha bhaktibhedānmahāmune | upāsyamānānsatataṃ munibhiḥ paramātmanaḥ
sādhu pṛcchasi rājendra saṃsārottāraṇaṃ nṛṇām | vaikuṇṭhasya pareśasya bhaktiṃ nityasukhāvahām
imameva mahāpraśnaṃ kailāsaśikhare purā | papraccha girijā devī śaṅkaraṃ lokapūjitam
devadeva mahādeva tripuraghna sureśvara | viṣṇubhaktiṃ mamācakṣva muktidāṃ sarvadehinām
upāsyabhedānmantrāṃśca tattatpūjāvidhīṃstathā | tasya viṣṇoḥ svarūpaṃ ca tadvibhūtiguṇādikam
tasya lokasvarūpaṃ ca yaṃ prāpya na nivartate | sargasthitilayaṃ yena karoti bhagavānhariḥ
yadgatvā na nivartante taddhāma paramaṃ hareḥ | yena kena ca kṛtyena sādhanena paraṃ padam
prāpnuvanti narāḥ pāpā viṣayāsaktacetasaḥ | vistareṇa mayi prītyā brūhi sarvamaśeṣataḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
भगवन्bhagavanо владыка
सर्वम्sarvamвсё
आचक्ष्वācakṣvaповедай
हरि-भक्ति-सुधा-मयम्hari-bhakti-sudhā-mayamисполненное нектара преданности Хари
शृण्वतोśṛṇvatoу слушающего
नैवnaivaвовсе не
तृप्तिर्tṛptirнасыщения
मेmeу меня
विष्णु-भक्तिंviṣṇu-bhaktiṃпреданность Вишну
सुखावहाम्sukhāvahāmнесущую счастье
ताप-त्रय-महा-ज्वाला-वह्निभिःtāpa-traya-mahā-jvālā-vahnibhiḥогнями великого пламени трёх мучений
सततंsatataṃпостоянно
नृणाम्nṛṇāmу людей
सन्तप्तानांsantaptānāṃопалённых
मुनि-श्रेष्ठmuni-śreṣṭhaо лучший из мудрецов
विष्णु-भक्ति-सुधार्णवम्viṣṇu-bhakti-sudhārṇavamнектарный океан преданности Вишну
विनाvināкроме
किम्kimчто
अन्यच्anyacиное
छरणंcharaṇaṃприбежище
भवारण्येbhavāraṇyeв лесу бытия
भयानकेbhayānakeстрашном
आचक्ष्वācakṣvaповедай
विस्तरेणाथvistareṇāthaподробно затем
भक्ति-भेदान्bhakti-bhedānвиды преданности
महा-मुनेmahā-muneо великий мудрец
उपास्यमानान्upāsyamānānпочитаемые
मुनिभिःmunibhiḥмудрецами
परमात्मनःparamātmanaḥвысшей Души
साधुsādhuхорошо
पृच्छसिpṛcchasiспрашиваешь
राजेन्द्रrājendraо владыка царей
संसारोत्तारणंsaṃsārottāraṇaṃпереправу через круговорот
वैकुण्ठस्यvaikuṇṭhasyaВайкунтхи
परेशस्यpareśasyaвысшего владыки
भक्तिंbhaktiṃпреданность
नित्य-सुखावहाम्nitya-sukhāvahāmнесущую вечное счастье
इमम्imamэтот
एवevaже
महा-प्रश्नंmahā-praśnaṃвеликий вопрос
कैलास-शिखरेkailāsa-śikhareна вершине Кайласы
पुराpurāнекогда
पप्रच्छpapracchaспросила
गिरिजाgirijāДочь горы
देवीdevīбогиня
शङ्करंśaṅkaraṃШанкару
लोक-पूजितम्loka-pūjitamчтимого мирами
देव-देवdeva-devaо бог богов
महादेवmahādevaМахадева
त्रिपुर-घ्नtripura-ghnaсокрушитель Трипуры
सुरेश्वरsureśvaraвладыка богов
विष्णु-भक्तिंviṣṇu-bhaktiṃпреданность Вишну
ममाचक्ष्वmamācakṣvaмне поведай
मुक्ति-दांmukti-dāṃдающую освобождение
सर्व-देहिनाम्sarva-dehināmвсем воплощённым
उपास्य-भेदान्upāsya-bhedānвиды почитаемого
मन्त्रांश्mantrāṃśмантры
caи
तत्-तत्-पूजा-विधींस्tat-tat-pūjā-vidhīṃsи обряды почитания каждого
तथाtathāтакже
तस्यtasyaтого
विष्णोःviṣṇoḥВишну
स्वरूपंsvarūpaṃсобственный облик
तद्-विभूति-गुणादिकम्tad-vibhūti-guṇādikamего величие, свойства и прочее
तस्यtasyaего
लोक-स्वरूपंloka-svarūpaṃоблик мира
यंyaṃкоторый
प्राप्यprāpyaдостигнув
naне
निवर्ततेnivartateвозвращается
सर्ग-स्थिति-लयंsarga-sthiti-layaṃтворение, поддержание и растворение
येनyenaкоторым
करोतिkarotiсовершает
भगवान्bhagavānГосподь
हरिःhariḥХари
यद्yadкуда
गत्वाgatvāуйдя
निवर्तन्तेnivartanteне возвращаются
तद्tadта
धामdhāmaобитель
परमंparamaṃвысшая
हरेःhareḥХари
येन केनyena kenaкаким бы
कृत्येनkṛtyenaделом
साधनेनsādhanenaсредством
परंparaṃвысшую
पदम्padamобитель
प्राप्नुवन्तिprāpnuvantiобретают
नराःnarāḥлюди
पापाpāpāгрешные
विषयासक्त-चेतसःviṣayāsakta-cetasaḥс сердцем, привязанным к предметам чувств
विस्तरेणvistareṇaподробно
मयिmayiко мне
प्रीत्याprītyāс любовью
ब्रूहिbrūhiскажи
सर्वम्sarvamвсё
अशेषतःaśeṣataḥбез остатка
अनुवाद

«О владыка, поведай всё, исполненное нектара преданности Хари; у меня, слушающего о преданности Вишну, несущей счастье, вовсе нет насыщения. Какое иное прибежище есть у людей, постоянно опаляемых огнями великого пламени трёх мучений, о лучший из мудрецов, кроме нектарного океана преданности Вишну — в этом страшном лесу бытия? Поведай же подробно виды преданности, о великий мудрец, — виды почитания высшей Души, постоянно чтимой мудрецами». — «Хорошо спрашиваешь, о владыка царей: о переправе людей через круговорот, о преданности высшему владыке Вайкунтхи, несущей вечное счастье. Этот самый великий вопрос некогда на вершине Кайласы задала богиня, Дочь горы, чтимому мирами Шанкаре: «О бог богов, Махадева, сокрушитель Трипуры, владыка богов! Поведай мне о преданности Вишну, дающей освобождение всем воплощённым. Поведай виды почитаемого, мантры и обряды почитания каждого; и собственный облик того Вишну, его величие, свойства и прочее. И облик его мира, достигнув которого не возвращаются; и то, чем Господь Хари совершает творение, поддержание и растворение. Та высшая обитель Хари, уйдя куда не возвращаются, — и то, каким делом и каким средством достигают высшей обители грешные люди, чьё сердце привязано к предметам чувств. Скажи всё подробно и без остатка, с любовью ко мне».

संस्करण

189da32fb5ac · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:14:06 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से