तम् आर्जवसमायुक्तम् अनार्या सत्यवादिनम् । उवाच रामं कैकेयी वचनं भृशदारुणम् ॥
पुरा देवासुरे युद्धे पित्रा ते मम राघव । रक्षितेन वरौ दत्तौ सशल्येन महारणे ॥
तत्र मे याचितो राजा भरतस्याभिषेचनम् । गमनं दण्डकारण्ये तव चाद्यैव राघव ॥
यदि सत्यप्रतिज्ञं त्वं पितरं कर्तुम् इच्छसि । आत्मानं च नररेष्ठ मम वाक्यम् इदं शृणु ॥
स निदेशे पितुस् तिष्ठ यथा तेन प्रतिश्रुतम् । त्वयारण्यं प्रवेष्टव्यं नव वर्षाणि पञ्च च ॥
सप्त सप्त च वर्षाणि दण्डकारण्यम् आश्रितः । अभिषेकम् इमं त्यक्त्वा जटाचीरधरो वस ॥
भरतः कोसलपुरे प्रशास्तु वसुधाम् इमाम् । नानारत्नसमाकीर्णं सवाजिरथकुञ्जराम् ॥
तद् अप्रियम् अमित्रघ्नो वचनं मरणोपमम् । श्रुत्वा न विव्यथे रामः कैकेयीं चेदम् अब्रवीत् ॥
tam ārjavasamāyuktam anāryā satyavādinam | uvāca rāmaṃ kaikeyī vacanaṃ bhṛśadāruṇam ||
purā devāsure yuddhe pitrā te mama rāghava | rakṣitena varau dattau saśalyena mahāraṇe ||
tatra me yācito rājā bharatasyābhiṣecanam | gamanaṃ daṇḍakāraṇye tava cādyaiva rāghava ||
yadi satyapratijñaṃ tvaṃ pitaraṃ kartum icchasi | ātmānaṃ ca narareṣṭha mama vākyam idaṃ śṛṇu ||
sa nideśe pitus tiṣṭha yathā tena pratiśrutam | tvayāraṇyaṃ praveṣṭavyaṃ nava varṣāṇi pañca ca ||
sapta sapta ca varṣāṇi daṇḍakāraṇyam āśritaḥ | abhiṣekam imaṃ tyaktvā jaṭācīradharo vasa ||
bharataḥ kosalapure praśāstu vasudhām imām | nānāratnasamākīrṇaṃ savājirathakuñjarām ||
tad apriyam amitraghno vacanaṃ maraṇopamam | śrutvā na vivyathe rāmaḥ kaikeyīṃ cedam abravīt ||
Неблагородная Кайкейи сказала Раме, исполненному прямоты и правдивому, крайне жестокие слова: «Некогда, о Рагхава, в войне богов с асурами твой отец был спасён мною, когда был ранен в великой битве, и дал мне два дара. Теперь я попросила у царя: помазание Бхараты и твой уход сегодня же в лес Дандака. Если ты, о лучший из людей, хочешь сделать отца и самого себя верными обещанию, слушай моё слово. Утвердись в приказе отца, как он обещал: тебе следует уйти в лес на четырнадцать лет. Оставив это помазание, носи джату и древесную одежду и живи в Дандаке. А Бхарата пусть правит в столице Косалы этой землёй, полной разных драгоценностей, с конями, колесницами и слонами». Услышав эти неприятные, подобные смерти слова, сокрушитель врагов Рама не дрогнул и сказал Кайкейи.
c3150a8d90a4 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Кайкейи говорит прямо то, что Дашаратха не в силах произнести. Но жестокость её требования встречает в Раме не сопротивление, а глубокую устойчивость: внешняя потеря царства не колеблет его дхарму.