नाहम् अर्थपरो देवि लोकम् आवस्तुम् उत्सहे । विद्धि माम् ऋषिभिस् तुल्यं केवलं धर्मम् आस्थितम् ॥
यद् अत्रभवतः किं चिच् छक्यं कर्तुं प्रियं मया । प्राणान् अपि परित्यज्य सर्वथा कृतम् एव तत् ॥
न ह्य् अतो धर्मचरणं किं चिद् अस्ति महत्तरम् । यथा पितरि शुश्रूषा तस्य वा वचनक्रिया ॥
अनुक्तो ऽप्य् अत्रभवता भवत्या वचनाद् अहम् । वने वत्स्यामि विजने वर्षाणीह चतुर्दश ॥
न नूनं मयि कैकेयि किं चिद् आशंससे गुणम् । यद् राजानम् अवोचस् त्वं ममेश्वरतरा सती ॥
यावन् मातरम् आपृच्छे सीतां चानुनयाम्य् अहम् । ततो ऽद्यैव गमिष्यामि दण्डकानां महद् वनम् ॥
भरतः पालयेद् राज्यं शुश्रूषेच् च पितुर् यथा । तहा भवत्या कर्तव्यं स हि धर्मः सनातनः ॥
nāham arthaparo devi lokam āvastum utsahe | viddhi mām ṛṣibhis tulyaṃ kevalaṃ dharmam āsthitam ||
yad atrabhavataḥ kiṃ cic chakyaṃ kartuṃ priyaṃ mayā | prāṇān api parityajya sarvathā kṛtam eva tat ||
na hy ato dharmacaraṇaṃ kiṃ cid asti mahattaram | yathā pitari śuśrūṣā tasya vā vacanakriyā ||
anukto 'py atrabhavatā bhavatyā vacanād aham | vane vatsyāmi vijane varṣāṇīha caturdaśa ||
na nūnaṃ mayi kaikeyi kiṃ cid āśaṃsase guṇam | yad rājānam avocas tvaṃ mameśvaratarā satī ||
yāvan mātaram āpṛcche sītāṃ cānunayāmy aham | tato 'dyaiva gamiṣyāmi daṇḍakānāṃ mahad vanam ||
bharataḥ pālayed rājyaṃ śuśrūṣec ca pitur yathā | tahā bhavatyā kartavyaṃ sa hi dharmaḥ sanātanaḥ ||
Рама сказал: «О царица, я не привязан к выгоде и не держусь за жизнь в мире ради наслаждения. Знай меня равным риши, стоящим только в дхарме. Всё, что я могу сделать приятного для почтенного отца, я исполню во всех отношениях, даже оставив жизнь. Нет более великого следования дхарме, чем служение отцу и исполнение его слова. Даже если почтенный отец сам не сказал мне этого, по твоему слову я буду жить в безлюдном лесу четырнадцать лет. Видимо, ты не ожидаешь от меня никакой добродетели, Кайкейи, раз сказала это царю, хотя сама имеешь власть надо мной. Дай мне только попрощаться с матерью и утешить Ситу; после этого сегодня же я уйду в великий лес Дандаков. Бхарата пусть правит царством и служит отцу: тебе следует устроить именно так, ибо это вечная дхарма».
49ac51b170cb · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Рама ясно называет свой выбор: не выгода, а дхарма. Он не нуждается даже в прямом приказе Дашаратхи, потому что слово, связанное с отцом, для него уже достаточно священно.