रामायण
Рама скорбит о Сите у океана6.5.4-11
1620 / 2464
रामायण · 6.5.4-11
देवनागरी

शोकश् च किल कालेन गच्छता ह्य् अपगच्छति । मम चापश्यतः कान्ताम् अहन्य् अहनि वर्धते ॥
न मे दुःखं प्रिया दूरे न मे दुःखं हृतेति च । एतद् एवानुशोचामि वयो ऽस्या ह्य् अतिवर्तते ॥
वाहि वात यतः कन्या तां स्पृष्ट्वा माम् अपि स्पृश । त्वयि मे गात्रसंस्पर्शश् चन्द्रे दृष्टिसमागमः ॥
तन् मे दहति गात्राणि विषं पीतम् इवाशये । हा नाथेति प्रिया सा मां ह्रियमाणा यद् अब्रवीत् ॥
तद्वियोगेन्धनवता तच्चिन्ताविपुलार्चिषा । रात्रिं दिवं शरीरं मे दह्यते मदनाग्निना ॥
अवगाह्यार्णवं स्वप्स्ये सौमित्रे भवता विना । कथं चित् प्रज्वलन् कामः समासुप्तं जले दहेत् ॥
बह्व् एतत् कामयानस्य शक्यम् एतेन जीवितुम् । यद् अहं सा च वामोरुर् एकां धरणिम् आश्रितौ ॥
केदारस्येव केदारः सोदकस्य निरूदकः । उपस्नेहेन जीवामि जीवन्तीं यच् छृणोमि ताम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

śokaś ca kila kālena gacchatā hy apagacchati | mama cāpaśyataḥ kāntām ahany ahani vardhate ||
na me duḥkhaṃ priyā dūre na me duḥkhaṃ hṛteti ca | etad evānuśocāmi vayo 'syā hy ativartate ||
vāhi vāta yataḥ kanyā tāṃ spṛṣṭvā mām api spṛśa | tvayi me gātrasaṃsparśaś candre dṛṣṭisamāgamaḥ ||
tan me dahati gātrāṇi viṣaṃ pītam ivāśaye | hā nātheti priyā sā māṃ hriyamāṇā yad abravīt ||
tadviyogendhanavatā taccintāvipulārciṣā | rātriṃ divaṃ śarīraṃ me dahyate madanāgninā ||
avagāhyārṇavaṃ svapsye saumitre bhavatā vinā | kathaṃ cit prajvalan kāmaḥ samāsuptaṃ jale dahet ||
bahv etat kāmayānasya śakyam etena jīvitum | yad ahaṃ sā ca vāmorur ekāṃ dharaṇim āśritau ||
kedārasyeva kedāraḥ sodakasya nirūdakaḥ | upasnehena jīvāmi jīvantīṃ yac chṛṇomi tām ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
शोकः चśokaḥ caи скорбь
किलkilaговорят; ведь
कालेनkālenaсо временем
गच्छताgacchatāидущим; проходящим
हिhiведь
अपगच्छतिapagacchatiуходит; исчезает
मम चmama caа у меня
अपश्यतःapaśyataḥне видящего
कान्ताम्kāntāmлюбимую
अहनि अहनिahani ahaniдень за днём
वर्धतेvardhateрастёт; увеличивается
naне
मेmeмоё; для меня
दुःखम्duḥkhamстрадание; боль
प्रियाpriyāлюбимая
दूरेdūreдалеко
naне
मेmeмоё; для меня
दुःखम्duḥkhamстрадание; боль
हृता इति चhṛtā iti caчто похищена
एतत् एवetat evaименно об этом
अनुशोचामिanuśocāmiя скорблю; сожалею
वयःvayaḥвозраст; юность
अस्याःasyāḥеё
हिhiведь
अतिवर्ततेativartateпроходит; уходит
वाहिvāhiвей; несись
वातvātaо ветер
यतःyataḥоткуда; где
कन्याkanyāдевушка; царевна
ताम् स्पृष्ट्वाtām spṛṣṭvāкоснувшись её
माम् अपिmām apiи меня
स्पृशspṛśaкоснись
त्वयिtvayiв тебе; через тебя
मेmeдля меня
गात्रसंस्पर्शःgātrasaṃsparśaḥприкосновение к телу
चन्द्रेcandreв луне; через луну
दृष्टिसमागमःdṛṣṭisamāgamaḥвстреча взгляда
तत्tatто
मेmeмои; меня
दहतिdahatiжжёт; сжигает
गात्राणिgātrāṇiчлены тела
विषम्viṣamяд
पीतम् इवpītam ivaсловно выпитый
आशयेāśayeвнутри; в сердце
हा नाथ इतिhā nātha iti«О защитник!» так
प्रियाpriyāлюбимая
साта
माम्māmмне; меня
ह्रियमाणाhriyamāṇāбудучи уносимой; когда её похищали
यत्yatчто; когда
अब्रवीत्abravītсказала
तद्वियोगेन्धनवताtadviyogendhanavatāимеющим разлуку с ней как топливо
तच्चिन्ताविपुलार्चिषाtaccintāvipulārciṣāс широким пламенем мысли о ней
रात्रिम् दिवम्rātrim divamночью и днём
शरीरम्śarīramтело
मेmeмоё
दह्यतेdahyateсжигается
मदनाग्निनाmadanāgnināогнём любви
अवगाह्यavagāhyaпогрузившись
अर्णवम्arṇavamв океан
स्वप्स्येsvapsyeя буду спать
सौमित्रेsaumitreо Саумитри
भवता विनाbhavatā vināбез тебя
कथं चित्kathaṃ citкак-нибудь; быть может
प्रज्वलन्prajvalanпылающий
कामःkāmaḥлюбовь; желание
समासुप्तम्samāsuptamспящего
जलेjaleв воде
दहेत्dahetсожжёт
बहुbahuмного; сильно
एतत्etatэто
कामयानस्यkāmayānasyaлюбящего; желающего
शक्यम्śakyamвозможно
एतेनetenaэтим
जीवितुम्jīvitumжить
यत्yatчто
अहम्ahamя
सा चsā caи она
वामोरुःvāmoruḥпрекраснобёдрая
एकाम्ekāmодну
धरणिम्dharaṇimземлю
आश्रितौāśritauопираемся; населяем
केदारस्य इवkedārasya ivaкак у поля
केदारःkedāraḥполе
सोदकस्यsodakasyaимеющего воду
निरूदकःnirūdakaḥбезводное
उपस्नेहेनupasnehenaсоседней влагой; близким увлажнением
जीवामिjīvāmiя живу
जीवन्तीम्jīvantīmживую
यत्yatчто
शृणोमिśṛṇomiя слышу
ताम्tāmеё
अनुवाद

«Говорят, что скорбь со временем уходит; но у меня, не видящего любимую, она день за днём растёт. Моё страдание не в том, что любимая далеко, и не в том, что она похищена. Я скорблю именно об этом: её юность проходит. О ветер, вей оттуда, где та царевна; коснувшись её, коснись и меня. Через тебя для меня будет прикосновение к её телу, а через луну — встреча взгляда. Меня жжёт то, что она, когда её уносили, сказала мне: “О защитник!”; это жжёт мои члены, как выпитый яд внутри. Ночью и днём моё тело сжигается огнём любви, где разлука с ней — топливо, а мысль о ней — широкое пламя. О Саумитри, я погружусь в океан и буду спать без тебя; быть может, пылающая любовь не сожжёт спящего в воде. Для любящего это уже много: я могу жить тем, что я и прекраснобёдрая она опираемся на одну землю. Как безводное поле живёт от влаги соседнего поля, имеющего воду, так я живу близкой влагой — тем, что слышу: она жива».

संस्करण

544ce06878d2 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से