रामायण
Лакшмана и Индраджит начинают поединок6.75.19-27
1886 / 2464
रामायण · 6.75.19-27
देवनागरी

पत्रिणः शितधारास् ते शरा मत्कार्मुकच्युताः । आदास्यन्ते ऽद्य सौमित्रे जीवितं जीवितान्तगाः ॥
अद्य गोमायुसंघाश् च श्येनसंघाश् च लक्ष्मण । गृध्राश् च निपतन्तु त्वां गतासुं निहतं मया ॥
क्षत्रबन्धुः सदानार्यो रामः परमदुर्मतिः । भक्तं भ्रातरम् अद्यैव त्वां द्रक्ष्यति मया हतम् ॥
विशस्तकवचं भूमौ व्यपविद्धशरासनम् । हृतोत्तमाङ्गं सौमित्रे त्वाम् अद्य निहतं मया ॥
इति ब्रुवाणं संरब्धं परुषं रावणात्मजम् । हेतुमद्वाक्यम् अत्यर्थं लक्ष्मणः प्रत्युवाच ह ॥
अकृत्वा कत्थसे कर्म किमर्थम् इह राक्षस । कुरु तत् कर्म येनाहं श्रद्दध्यां तव कत्थनम् ॥
अनुक्त्वा परुषं वाक्यं किं चिद् अप्य् अनवक्षिपन् । अविकत्थन् वधिष्यामि त्वां पश्य पुरुषादन ॥
इत्य् उक्त्वा पञ्चनाराचान् आकर्णापूरिताञ् शरान् । निचखान महावेगांल् लक्ष्मणो राक्षसोरसि ॥
स शरैर् आहतस् तेन सरोषो रावणात्मजः । सुप्रयुक्तैस् त्रिभिर् बाणैः प्रतिविव्याध लक्ष्मणम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

patriṇaḥ śitadhārās te śarā matkārmukacyutāḥ | ādāsyante 'dya saumitre jīvitaṃ jīvitāntagāḥ ||
adya gomāyusaṃghāś ca śyenasaṃghāś ca lakṣmaṇa | gṛdhrāś ca nipatantu tvāṃ gatāsuṃ nihataṃ mayā ||
kṣatrabandhuḥ sadānāryo rāmaḥ paramadurmatiḥ | bhaktaṃ bhrātaram adyaiva tvāṃ drakṣyati mayā hatam ||
viśastakavacaṃ bhūmau vyapaviddhaśarāsanam | hṛtottamāṅgaṃ saumitre tvām adya nihataṃ mayā ||
iti bruvāṇaṃ saṃrabdhaṃ paruṣaṃ rāvaṇātmajam | hetumadvākyam atyarthaṃ lakṣmaṇaḥ pratyuvāca ha ||
akṛtvā katthase karma kimartham iha rākṣasa | kuru tat karma yenāhaṃ śraddadhyāṃ tava katthanam ||
anuktvā paruṣaṃ vākyaṃ kiṃ cid apy anavakṣipan | avikatthan vadhiṣyāmi tvāṃ paśya puruṣādana ||
ity uktvā pañcanārācān ākarṇāpūritāñ śarān | nicakhāna mahāvegāṃl lakṣmaṇo rākṣasorasi ||
sa śarair āhatas tena saroṣo rāvaṇātmajaḥ | suprayuktais tribhir bāṇaiḥ prativivyādha lakṣmaṇam ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
पत्रिणः शितधाराः तेpatriṇaḥ śitadhārāḥ teоперённые, остролезвийные эти
शराः मत्कार्मुकच्युताःśarāḥ matkārmukacyutāḥстрелы, с моего лука сорвавшиеся
आदास्यन्ते अद्य सौमित्रेādāsyante adya saumitreзаберут сегодня, Саумитри
जीवितम् जीवितान्तगाःjīvitam jīvitāntagāḥжизнь, к концу жизни идущие
अद्य गोमायुसंघाः चadya gomāyusaṃghāḥ caсегодня стаи шакалов и
श्येनसंघाः च लक्ष्मणśyenasaṃghāḥ ca lakṣmaṇaи стаи ястребов, Лакшмана
गृध्राः च निपतन्तु त्वाम्gṛdhrāḥ ca nipatantu tvāmи грифы пусть нападут на тебя
गतासुम् निहतम् मयाgatāsum nihatam mayāбездыханного, убитого мной
क्षत्रबन्धुः सदा अनार्यःkṣatrabandhuḥ sadā anāryaḥнедостойный кшатрий, всегда неблагородный
रामः परमदुर्मतिःrāmaḥ paramadurmatiḥРама крайне дурного разума
भक्तम् भ्रातरम् अद्य एवbhaktam bhrātaram adya evaпреданного брата сегодня же
त्वाम् द्रक्ष्यति मया हतम्tvām drakṣyati mayā hatamтебя увидит мной убитого
विशस्तकवचम् भूमौviśastakavacam bhūmauс рассечённым панцирем на земле
व्यपविद्धशरासनम्vyapaviddhaśarāsanamс отброшенным луком
हृतोत्तमाङ्गम् सौमित्रेhṛtottamāṅgam saumitreс отнятой головой, Саумитри
त्वाम् अद्य निहतम् मयाtvām adya nihatam mayāтебя сегодня убитого мной
इति ब्रुवाणम् संरब्धम्iti bruvāṇam saṃrabdhamтак говорящего, возбуждённого
परुषम् रावणात्मजम्paruṣam rāvaṇātmajamгрубого сына Раваны
हेतुमत् वाक्यम् अत्यर्थम्hetumat vākyam atyarthamобоснованное слово весьма
लक्ष्मणः प्रत्युवाच हlakṣmaṇaḥ pratyuvāca haЛакшмана ответил же
अकृत्वा कत्थसे कर्मakṛtvā katthase karmaне сделав дела, хвастаешься
किमर्थम् इह राक्षसkimartham iha rākṣasaзачем здесь, ракшас
कुरु तत् कर्मkuru tat karmaсделай то дело
येन अहम् श्रद्दध्याम्yena aham śraddadhyāmкоторым я поверил бы
तव कत्थनम्tava katthanamтвоему хвастовству
अनुक्त्वा परुषम् वाक्यम्anuktvā paruṣam vākyamне сказав грубого слова
किम् चित् अपि अनवक्षिपन्kim cit api anavakṣipanничего даже не бросая словами
अविकत्थन् वधिष्यामिavikatthan vadhiṣyāmiне хвастаясь, убью
त्वाम् पश्य पुरुषादनtvām paśya puruṣādanaтебя, смотри, людоед
इति उक्त्वा पञ्चनाराचान्iti uktvā pañcanārācānтак сказав, пять нарач
आकर्णापूरितान् शरान्ākarṇāpūritān śarānдо уха натянутых стрел
निचखान महावेगान्nicakhāna mahāvegānвонзил великостремительные
लक्ष्मणः राक्षसोरसिlakṣmaṇaḥ rākṣasorasiЛакшмана в грудь ракшаса
स शरैः आहतः तेनsa śaraiḥ āhataḥ tenaон стрелами поражённый им
सरोषः रावणात्मजःsaroṣaḥ rāvaṇātmajaḥгневный сын Раваны
सुप्रयुक्तैः त्रिभिः बाणैःsuprayuktaiḥ tribhiḥ bāṇaiḥхорошо выпущенными тремя стрелами
प्रतिविव्याध लक्ष्मणम्prativivyādha lakṣmaṇamв ответ пронзил Лакшману
अनुवाद

«Эти оперённые и остролезвийные стрелы, сорвавшиеся с моего лука, сегодня заберут твою жизнь, Саумитри; они идут к концу жизни. Сегодня стаи шакалов, стаи ястребов и грифы пусть налетят на тебя, Лакшмана, бездыханного и убитого мной. Крайне дурной умом Рама, недостойный кшатрий и всегда неблагородный, сегодня же увидит тебя, своего преданного брата, убитым мной. Саумитри, сегодня он увидит тебя на земле с рассечённым панцирем, отброшенным луком и отнятой головой». На эти грубые слова возбуждённого сына Раваны Лакшмана ответил весьма обоснованной речью: «Зачем ты хвастаешься здесь, ракшас, не сделав дела? Сделай то дело, от которого я поверю твоему хвастовству. А я, не говоря грубых слов, не бросая даже малейшего оскорбления и не хвастаясь, убью тебя. Смотри, людоед». Сказав так, Лакшмана вонзил в грудь ракшаса пять стремительных нарач, натянутых до уха. Поражённый этими стрелами, разгневанный сын Раваны в ответ пронзил Лакшману тремя хорошо выпущенными стрелами.

संस्करण

c58c82f073be · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से