रामायण
Бхаргава проклинает царство Данды7.72.1-3
2359 / 2464
रामायण · 7.72.1-3
देवनागरी

स मुहूर्ताद् उपश्रुत्य देवर्षिर् अमितप्रभः । स्वम् आश्रमं शिष्य वृतः क्षुधार्तः संन्यवर्तत ॥
सो ऽपश्यद् अरजां दीनां रजसा समभिप्लुताम् । ज्योत्स्नाम् इवारुणग्रस्तां प्रत्यूषे न विराजतीम् ॥
तस्य रोषः समभवत् क्षुधार्तस्य विशेषतः । निर्दहन्न् इव लोकांस् त्रीञ् शिष्यांश् चेदम् उवाच ह ॥

लिप्यंतरण (IAST)

sa muhūrtād upaśrutya devarṣir amitaprabhaḥ | svam āśramaṃ śiṣya vṛtaḥ kṣudhārtaḥ saṃnyavartata ||
so 'paśyad arajāṃ dīnāṃ rajasā samabhiplutām | jyotsnām ivāruṇagrastāṃ pratyūṣe na virājatīm ||
tasya roṣaḥ samabhavat kṣudhārtasya viśeṣataḥ | nirdahann iva lokāṃs trīñ śiṣyāṃś cedam uvāca ha ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
सःsaḥон
मुहूर्तात्muhūrtātчерез мгновение
उपश्रुत्यupaśrutyaуслышав
देवर्षिःdevarṣiḥбожественный риши
अमितप्रभःamitaprabhaḥбезмерного сияния
स्वम्svamв свою
आश्रमम्āśramamобитель
शिष्य वृतःśiṣya vṛtaḥокружённый учениками
क्षुधार्तःkṣudhārtaḥмучимый голодом
संन्यवर्ततsaṃnyavartataвернулся
सःsaḥон
अपश्यत्apaśyatувидел
अरजाम्arajāmАраджу
दीनाम्dīnāmжалкую, несчастную
रजसाrajasāпылью
समभिप्लुताम्samabhiplutāmполностью покрытую
ज्योत्स्नाम् इवjyotsnām ivaсловно лунный свет
अरुणग्रस्ताम्aruṇagrastāmохваченный краснотой рассвета
प्रत्यूषेpratyūṣeна рассвете
naне
विराजतीम्virājatīmсияющую
तस्यtasyaу него
रोषःroṣaḥгнев
समभवत्samabhavatвозник
क्षुधार्तस्यkṣudhārtasyaмучимого голодом
विशेषतःviśeṣataḥособенно
निर्दहन् इवnirdahan ivaсловно сжигая
लोकान्lokānмиры
त्रीन्trīnтри
शिष्यान् चśiṣyān caи ученикам
इदम्idamэто
उवाचuvācaсказал
haже
अनुवाद

Через мгновение божественный риши безмерного сияния, услышав о случившемся, окружённый учениками и мучимый голодом, вернулся в свою обитель. Он увидел несчастную Араджу, полностью покрытую пылью, не сияющую, словно лунный свет на рассвете, охваченный краснотой. У него, особенно из-за голода, возник гнев, словно сжигающий три мира, и он сказал ученикам такие слова.

संस्करण

4c4ad2a39e1a · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से