Īśvara
अधिष्ठितः सुकृतिभिः प्रायाद्वैवस्वतोपमः ॥ चन्द्रादित्यौ ग्रहाः सर्वे समग्रं त्वृक्षमण्डलम्
विमानैरग्नितुल्याभैराजग्मुः खान्महीधरम् ॥ रुद्रास्त्वेकादशा याताः सूर्या द्वादश चैव तु
आगतावश्विनौ देवौ मौञ्जवन्तं महागिरिम् ॥ विश्वेदेवाश्च साध्याश्च गुरुश्च तपसान्वितः
संछाद्यैरावतपथं सहसाभ्याययुर्द्रुतम् ॥ स्कन्दश्चैव विशाखश्च भगवांश्च विनायकः
संप्राप्तस्तं गिरिवरं मयूरशतनादितम् ॥ नारदस्तुम्बुरुश्चैव विश्वावसुपरावसू
हाहाहूहूस्तथा चान्ये सर्वे गन्धर्वसत्तमाः ॥ वैहायसैर्यानवरैर्विविधैर्वासवाज्ञया
अनिलश्चानलश्चैव धर्मः सत्यो ध्रुवोऽपरः ॥ देवर्षयश्च सिद्धाश्च यक्षा विद्याधरास्तथा
गुह्यकाश्च महात्मानः सर्व एव समागताः ॥ गन्धकाली घृताची च बुद्धा गौरी तिलोत्तमा
उर्वशी मेनका रंभा पंचस्या च तथापरा ॥ एताश्चान्याश्च तच्छैलमाजग्मुर्देवयोषितः
पुलस्त्योऽत्रिर्मरीचिश्च वसिष्ठो भृगुरेव च ॥ कश्यपः पुलहश्चापि विश्वामित्रोऽथ गौतमः
भारद्वाजोऽग्निवेश्यश्च तथा वृद्धपराशरः ॥ मार्कण्डेयोऽङ्गिरा गर्गः संवर्त्तः क्रतुरेव च
मरीचिर्जमदग्निश्च भार्गवश्च्यवनस्तथा ॥ नियोगान्मम विष्णोश्च शक्रस्य त्रिदिवस्पतेः
adhiṣṭhitaḥ sukṛtibhiḥ prāyādvaivasvatopamaḥ || candrādityau grahāḥ sarve samagraṃ tvṛkṣamaṇḍalam
vimānairagnitulyābhairājagmuḥ khānmahīdharam || rudrāstvekādaśā yātāḥ sūryā dvādaśa caiva tu
āgatāvaśvinau devau mauñjavantaṃ mahāgirim || viśvedevāśca sādhyāśca guruśca tapasānvitaḥ
saṃchādyairāvatapathaṃ sahasābhyāyayurdrutam || skandaścaiva viśākhaśca bhagavāṃśca vināyakaḥ
saṃprāptastaṃ girivaraṃ mayūraśatanāditam || nāradastumburuścaiva viśvāvasuparāvasū
hāhāhūhūstathā cānye sarve gandharvasattamāḥ || vaihāyasairyānavarairvividhairvāsavājñayā
anilaścānalaścaiva dharmaḥ satyo dhruvo'paraḥ || devarṣayaśca siddhāśca yakṣā vidyādharāstathā
guhyakāśca mahātmānaḥ sarva eva samāgatāḥ || gandhakālī ghṛtācī ca buddhā gaurī tilottamā
urvaśī menakā raṃbhā paṃcasyā ca tathāparā || etāścānyāśca tacchailamājagmurdevayoṣitaḥ
pulastyo'trirmarīciśca vasiṣṭho bhṛgureva ca || kaśyapaḥ pulahaścāpi viśvāmitro'tha gautamaḥ
bhāradvājo'gniveśyaśca tathā vṛddhaparāśaraḥ || mārkaṇḍeyo'ṅgirā gargaḥ saṃvarttaḥ kratureva ca
marīcirjamadagniśca bhārgavaścyavanastathā || niyogānmama viṣṇośca śakrasya tridivaspateḥ
Восседающий с благодеющими прибыл, Вайвасвате подобный. Луна и Солнце, планеты все, весь круг созвездий на колесницах, огню подобных, прибыли с неба на гору. Рудры же одиннадцать явились, и Солнца двенадцать; прибыли Ашвины, двое богов, на Мунджаван, великую гору; и Всебоги, и садхьи, и наставник, подвигом наделённый, закрыв путь Айраваты, внезапно устремились быстро. И Сканда, и Вишакха, и господин Винаяка прибыл на ту лучшую из гор, сотнями павлинов оглашённую. Нарада и Тумбуру, Вишвавасу и Паравасу, Хаха и Хуху также, и иные все лучшие из гандхарвов на воздушных лучших повозках разных, по приказу Васавы. И Ветер, и Огонь, Закон, Правда, Дхрува иной, и божественные риши, и сиддхи, якши, видьядхары также, и гухьяки, великие духом, — все сошлись. Гандхакали, Гхритачи и Буддха, Гаури, Тилоттама, Урваши, Менака, Рамбха, Панчасья и другие — эти и иные на ту гору пришли жёны богов. Пуластья, Атри и Маричи, Васиштха и Бхригу, Кашьяпа и Пулаха, затем Вишвамитра, Гаутама, Бхарадваджа и Агнивешья, также старый Парашара, Маркандея, Ангирас, Гарга, Самвартта и Крату, Маричи и Джамадагни, Бхаргава и Чьявана также — по повелению моему, и Вишну, и Шакры, владыки третьего неба.
758f005537bf · प्रकाशित 4 सित॰ 2026, 4:31:18 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Список идёт как перекличка: сперва планеты и созвездия, потом Рудры и Адитьи, потом певцы, потом жёны богов, потом древние мудрецы.
Вместе с богами названы Закон и Правда — они пришли на гору наравне с Ветром и Огнём. Отвлечённые понятия здесь такие же участники, как всякий другой.
Вся эта перекличка нужна, чтобы показать размах сбора. Собрался весь мир — а того, ради кого собрались, на месте нет.