Шримад-Бхагаватам
След удара на груди10.89.35-51
4859 / 5136
LinuxЛистать
Шримад-Бхагаватам · 10.89.35-51
Деванагари

प्रसूति-काल आसन्ने भार्याया द्विज-सत्तमः
पाहि पाहि प्रजां मृत्योर् इत्य् आहार्जुनम् आतुरः
स उपस्पृश्य शुच्य् अम्भो नमस्कृत्य महेश्वरम्
दिव्यान्य् अस्त्राणि संस्मृत्य सज्यं गाण्डीवम् आददे
न्यरुणत् सूतिकागारं शरैर् नानास्त्र-योजितैः
तिर्यग् ऊर्ध्वम् अधः पार्थश् चकार शर-पञ्जरम्
ततः कुमारः सञ्जातो विप्र-पत्न्या रुदन् मुहुः
सद्यो ऽदर्शनम् आपेदे स-शरीरो विहायसा
तदाह विप्रो विजयं विनिन्दन् कृष्ण-सन्निधौ
मौढ्यं पश्यत मे यो ऽहं श्रद्दधे क्लीब-कत्थनम्
न प्रद्युम्नो नानिरुद्धो न रामो न च केशवः
यस्य शेकुः परित्रातुं को ऽन्यस् तद्-अवितेश्वरः
धिग् अर्जुनं मृषा-वादं धिग् आत्म-श्लाघिनो धनुः
दैवोपसृष्टं यो मौढ्याद् आनिनीषति दुर्मतिः
एवं शपति विप्रर्षौ विद्याम् आस्थाय फाल्गुनः
ययौ संयमनीम् आशु यत्रास्ते भगवान् यमः
विप्रापत्यम् अचक्षाणस् तत ऐन्द्रीम् अगात् पुरीम्
आग्नेयीं नैरृतीं सौम्यां वायव्यां वारुणीम् अथ
रसातलं नाक-पृष्ठं धिष्ण्यान्य् अन्यान्य् उदायुधः
ततो ऽलब्ध-द्विज-सुतो ह्य् अनिस्तीर्ण-प्रतिश्रुतः
अग्निं विविक्षुः कृष्णेन प्रत्युक्तः प्रतिषेधता
दर्शये द्विज-सूनूंस् ते मावज्ञात्मानम् आत्मना
ये ते नः कीर्तिं विमलां मनुष्याः स्थापयिष्यन्ति
इति सम्भाष्य भगवान् अर्जुनेन सहेश्वरः
दिव्यं स्व-रथम् आस्थाय प्रतीचीं दिशम् आविशत्
सप्त द्वीपान् स-सिन्धूंश् च सप्त सप्त गिरीन् अथ
लोकालोकं तथातीत्य विवेश सु-महत् तमः
तत्राश्वाः शैब्य-सुग्रीव- मेघपुष्प-बलाहकाः
तमसि भ्रष्ट-गतयो बभूवुर् भरतर्षभ
तान् दृष्ट्वा भगवान् कृष्णो महा-योगेश्वरेश्वरः
सहस्रादित्य-सङ्काशं स्व-चक्रं प्राहिणोत् पुरः
तमः सु-घोरं गहनं कृतं महद्
विदारयद् भूरि-तरेण रोचिषा
मनो-जवं निर्विविशे सुदर्शनं
गुण-च्युतो राम-शरो यथा चमूः
द्वारेण चक्रानुपथेन तत् तमः परं परं ज्योतिर् अनन्त-पारम्
समश्नुवानं प्रसमीक्ष्य फाल्गुनः प्रताडिताक्षो पिदधे ऽक्षिणी उभे

Транслитерация (IAST)

prasūti-kāla āsanne bhāryāyā dvija-sattamaḥ
pāhi pāhi prajāṃ mṛtyor ity āhārjunam āturaḥ
sa upaspṛśya śucy ambho namaskṛtya maheśvaram
divyāny astrāṇi saṃsmṛtya sajyaṃ gāṇḍīvam ādade
nyaruṇat sūtikāgāraṃ śarair nānāstra-yojitaiḥ
tiryag ūrdhvam adhaḥ pārthaś cakāra śara-pañjaram
tataḥ kumāraḥ sañjāto vipra-patnyā rudan muhuḥ
sadyo 'darśanam āpede sa-śarīro vihāyasā
tadāha vipro vijayaṃ vinindan kṛṣṇa-sannidhau
mauḍhyaṃ paśyata me yo 'haṃ śraddadhe klība-katthanam
na pradyumno nāniruddho na rāmo na ca keśavaḥ
yasya śekuḥ paritrātuṃ ko 'nyas tad-aviteśvaraḥ
dhig arjunaṃ mṛṣā-vādaṃ dhig ātma-ślāghino dhanuḥ
daivopasṛṣṭaṃ yo mauḍhyād āninīṣati durmatiḥ
evaṃ śapati viprarṣau vidyām āsthāya phālgunaḥ
yayau saṃyamanīm āśu yatrāste bhagavān yamaḥ
viprāpatyam acakṣāṇas tata aindrīm agāt purīm
āgneyīṃ nairṛtīṃ saumyāṃ vāyavyāṃ vāruṇīm atha
rasātalaṃ nāka-pṛṣṭhaṃ dhiṣṇyāny anyāny udāyudhaḥ
tato 'labdha-dvija-suto hy anistīrṇa-pratiśrutaḥ
agniṃ vivikṣuḥ kṛṣṇena pratyuktaḥ pratiṣedhatā
darśaye dvija-sūnūṃs te māvajñātmānam ātmanā
ye te naḥ kīrtiṃ vimalāṃ manuṣyāḥ sthāpayiṣyanti
iti sambhāṣya bhagavān arjunena saheśvaraḥ
divyaṃ sva-ratham āsthāya pratīcīṃ diśam āviśat
sapta dvīpān sa-sindhūṃś ca sapta sapta girīn atha
lokālokaṃ tathātītya viveśa su-mahat tamaḥ
tatrāśvāḥ śaibya-sugrīva- meghapuṣpa-balāhakāḥ
tamasi bhraṣṭa-gatayo babhūvur bharatarṣabha
tān dṛṣṭvā bhagavān kṛṣṇo mahā-yogeśvareśvaraḥ
sahasrāditya-saṅkāśaṃ sva-cakraṃ prāhiṇot puraḥ
tamaḥ su-ghoraṃ gahanaṃ kṛtaṃ mahad
vidārayad bhūri-tareṇa rociṣā
mano-javaṃ nirviviśe sudarśanaṃ
guṇa-cyuto rāma-śaro yathā camūḥ
dvāreṇa cakrānupathena tat tamaḥ paraṃ paraṃ jyotir ananta-pāram
samaśnuvānaṃ prasamīkṣya phālgunaḥ pratāḍitākṣo pidadhe 'kṣiṇī ubhe

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
प्रसूति-काले आसन्ने भार्यायाः द्विज-सत्-तमःprasūti-kāle āsanne bhāryāyāḥ dvija-sat-tamaḥкогда приблизилось время родов у жены, наилучший из дваждырождённых,; родоввремени приблизившемся жены дваждырождённыхнаилучший
पाहि पाहि प्रजाम् मृत्योः इति आह अर्जुनम् आतुरःpāhi pāhi prajām mṛtyoḥ iti āha arjunam āturaḥ«храни, храни дитя от Смерти!» — сказал Арджуне, измученный; храни храни дитя Смерти так сказал Арджуне измученный
सः उपस्पृश्य शुचि अम्भः नमस्कृत्य महा-ईश्वरम्saḥ upaspṛśya śuci ambhaḥ namaskṛtya mahā-īśvaramон, коснувшись чистой воды, поклонившись Махешваре,; он коснувшись чистой воды поклонившись Махешваре
दिव्यानि अस्त्राणि संस्मृत्य सज्यम् गाण्डीवम् आददेdivyāni astrāṇi saṃsmṛtya sajyam gāṇḍīvam ādadeвспомнив божественные оружия, взял натянутую Гандиву; божественные оружия вспомнив натянутую Гандиву взял
न्यरुणत् सूतिका-अगारम् शरैः नाना-अस्त्र-योजितैःnyaruṇat sūtikā-agāram śaraiḥ nānā-astra-yojitaiḥон оградил родильный покой стрелами, соединёнными с разными оружиями;; оградил родильныйпокой стрелами разнооружиесоединёнными
तिर्यक् ऊर्ध्वम् अधः पार्थः चकार शर-पञ्जरम्tiryak ūrdhvam adhaḥ pārthaḥ cakāra śara-pañjaramпоперёк, вверх и вниз Партха сделал клетку из стрел; поперёк вверх вниз Партха сделал стрелклетку
ततः कुमारः सञ्जातः विप्र-पत्न्याः रुदन् मुहुःtataḥ kumāraḥ sañjātaḥ vipra-patnyāḥ rudan muhuḥзатем родился мальчик у жены брахмана, плача снова и снова,; затем мальчик родившийся брахманажены плачущий снова
सद्यः अ-दर्शनम् आपेदे स-शरीरः विहायसाsadyaḥ a-darśanam āpede sa-śarīraḥ vihāyasā[и] тотчас пришёл к невидимости — с телом, по воздуху; тотчас невидимость обрёл стелесный воздухом
तदा आह विप्रः विजयम् विनिन्दन् कृष्ण-सन्निधौtadā āha vipraḥ vijayam vinindan kṛṣṇa-sannidhauтогда брахман сказал Виджае, браня [его] при Кришне:; тогда сказал брахман Виджае бранящий Кришныблизи
मौढ्यम् पश्यत मे यः अहम् श्रद्दधे क्लीब-कत्थनम्mauḍhyam paśyata me yaḥ aham śraddadhe klība-katthanam«смотрите на мою глупость: я поверил хвастовству робкого!; глупость смотрите мою который я поверил робкогохвастовству
न प्रद्युम्नः न अनिरुद्धः न रामः न च केशवःna pradyumnaḥ na aniruddhaḥ na rāmaḥ na ca keśavaḥ«ни Прадьюмна, ни Анируддха, ни Рама, ни Кешава; не Прадьюмна не Анируддха не Рама не же Кешава
यस्य शेकुः परित्रातुम् कः अन्यः तत्-अविता ईश्वरःyasya śekuḥ paritrātum kaḥ anyaḥ tat-avitā īśvaraḥне смогли спасти — какой иной господь [будет] его хранителем?; которого смогли спасти какой иной егохранитель господь
धिक् अर्जुनम् मृषा-वादम् धिक् आत्म-श्लाघिनः धनुःdhik arjunam mṛṣā-vādam dhik ātma-ślāghinaḥ dhanuḥ«позор Арджуне, лживому на слово; позор луку себя восхваляющего,; позор Арджуне ложнословному позор себявосхваляющего лук
दैव-उपसृष्टम् यः मौढ्यात् आनिनीषति दुर्-मतिःdaiva-upasṛṣṭam yaḥ mauḍhyāt āninīṣati dur-matiḥкто по глупости желает привести [назад] настигнутого судьбою, — дурноумный»; судьбойнастигнутое который глупости от привестижелает дурноумный
एवम् शपति विप्र-ऋषौ विद्याम् आस्थाय फाल्गुनःevam śapati vipra-ṛṣau vidyām āsthāya phālgunaḥтак, когда брахма-провидец бранился, Пхальгуна, прибегнув к [тайному] знанию,; так бранящемся брахмапровидце знание применив Пхальгуна
ययौ संयमनीम् आशु यत्र आस्ते भगवान् यमःyayau saṃyamanīm āśu yatra āste bhagavān yamaḥбыстро пошёл в Самьямани, где пребывает владыка Яма; пошёл Самьямани быстро где пребывает владыка Яма
विप्र-अपत्यम् अ-चक्षाणः ततः ऐन्द्रीम् अगात् पुरीम्vipra-apatyam a-cakṣāṇaḥ tataḥ aindrīm agāt purīmне увидев дитя брахмана, затем он пошёл в город Индры,; брахманадитя невидящий затем Индры пошёл город
आग्नेयीम् नैरृतीम् सौम्याम् वायव्याम् वारुणीम् अथāgneyīm nairṛtīm saumyām vāyavyām vāruṇīm atha[в города] Агни, Ниррити, Сомы, Ваю, Варуны затем,; Агнев Ниррити Сомы Ваю Варуны затем
रसातलम् नाक-पृष्ठम् धिष्ण्यानि अन्यानि उत्-आयुधःrasātalam nāka-pṛṣṭham dhiṣṇyāni anyāni ut-āyudhaḥв Расаталу, на хребет небес, в иные обители — с поднятым оружием;; Расаталу небесхребет обители иные поднятооружный
ततः अ-लब्ध-द्विज-सुतः हि अ-निस्तीर्ण-प्रतिश्रुतःtataḥ a-labdha-dvija-sutaḥ hi a-nistīrṇa-pratiśrutaḥзатем, не обретя сына брахмана, не исполнив обещанного,; затем необретённобрахманасынний ведь неисполненнообещанный
अग्निम् विविक्षुः कृष्णेन प्रत्युक्तः प्रतिषेधताagnim vivikṣuḥ kṛṣṇena pratyuktaḥ pratiṣedhatāжелающий войти в огонь, он был остановлен Кришною, воспретившим:; огонь войтижелающий Кришною отвечено воспрещающим
दर्शये द्विज-सूनून् ते मा अवज्ञ आत्मानम् आत्मनाdarśaye dvija-sūnūn te mā avajña ātmānam ātmanā«я покажу тебе сыновей дваждырождённого; не презирай себя сам;; покажу дваждырождённогосыновей тебе не презирай себя собою
ये ते नः कीर्तिम् विमलाम् मनुष्याः स्थापयिष्यन्तिye te naḥ kīrtim vimalām manuṣyāḥ sthāpayiṣyantiте люди [ещё] утвердят нашу незапятнанную славу»; которые те нашу славу незапятнанную люди утвердят
इति सम्भाष्य भगवान् अर्जुनेन सह ईश्वरःiti sambhāṣya bhagavān arjunena saha īśvaraḥтак поговорив, Владыка вместе с Арджуною — господь,; так поговорив Владыка Арджуною вместе господь
दिव्यम् स्व-रथम् आस्थाय प्रतीचीम् दिशम् आविशत्divyam sva-ratham āsthāya pratīcīm diśam āviśatвзойдя на свою дивную колесницу, вступил в западную сторону; дивную свою колесницу взойдя западную сторону вступил
सप्त द्वीपान् स-सिन्धून् च सप्त सप्त गिरीन् अथsapta dvīpān sa-sindhūn ca sapta sapta girīn athaсемь материков с морями, и семь и семь гор затем,; семь материков сморями же семь семь гор затем
लोक-अलोकम् तथा अतीत्य विवेश सु-महत् तमःloka-alokam tathā atītya viveśa su-mahat tamaḥЛокалоку так же миновав, он вошёл в весьма великую тьму; Локалоку так миновав вошёл весьмавеликую тьму
तत्र अश्वाः शैब्य-सुग्रीव-मेघपुष्प-बलाहकाःtatra aśvāḥ śaibya-sugrīva-meghapuṣpa-balāhakāḥтам кони — Шайбья, Сугрива, Мегхапушпа, Балахака —; там кони Шайбья-Сугрива-Мегхапушпа-Балахаки
तमसि भ्रष्ट-गतयः बभूवुः भरत-ऋषभtamasi bhraṣṭa-gatayaḥ babhūvuḥ bharata-ṛṣabhaво тьме сбились с хода, о бык среди Бхаратов; во тьме сбившеходные стали, Бхаратов бык
तान् दृष्ट्वा भगवान् कृष्णः महा-योग-ईश्वर-ईश्वरःtān dṛṣṭvā bhagavān kṛṣṇaḥ mahā-yoga-īśvara-īśvaraḥувидев их, Владыка Кришна, великий владыка владык йоги,; их увидев Владыка Кришна великойогивладыквладыка
सहस्र-आदित्य-सङ्काशम् स्व-चक्रम् प्राहिणोत् पुरःsahasra-āditya-saṅkāśam sva-cakram prāhiṇot puraḥпослал вперёд свой диск, подобный тысяче солнц; тысячесолнцеподобный свойдиск послал вперёд
तमः सु-घोरम् गहनम् कृतम् महत् विदारयत् भूरि-तरेण रोचिषाtamaḥ su-ghoram gahanam kṛtam mahat vidārayat bhūri-tareṇa rociṣāтьму, весьма страшную, густую, великую, разрывая обильнейшим сиянием,; тьму весьмастрашную густую сделанную великую разрывающий обильнейшим сиянием
मनः-जवम् निर्विविशे सुदर्शनम् गुण-च्युतः राम-शरः यथा चमूःmanaḥ-javam nirviviśe sudarśanam guṇa-cyutaḥ rāma-śaraḥ yathā camūḥСударшана, [быстрый] как ум, вошёл — как слетевшая с тетивы стрела Рамы [входит] в рать; умобыстрый вошёл Сударшана тетивыслетевшая Рамыстрела как рать
द्वारेण चक्र-अनुपथेन तत् तमः परम् परम् ज्योतिः अनन्त-पारम्dvāreṇa cakra-anupathena tat tamaḥ param param jyotiḥ ananta-pāramвратами — путём вслед за диском — [пройдя] ту тьму, высший, высший свет, чей предел бесконечен,; вратами дискаследомпутём ту тьму высший высший свет бесконечнопредельный
समश्नुवानम् प्रसमीक्ष्य फाल्गुनः प्रताडित-अक्षः अपिदधे अक्षिणी उभेsamaśnuvānam prasamīkṣya phālgunaḥ pratāḍita-akṣaḥ apidadhe akṣiṇī ubheвсеохватный, увидев, Пхальгуна, чьи очи поражены, закрыл оба глаза; всеохватный увидев Пхальгуна поражённоокий закрыл глаза оба
Литературный перевод

«Когда приблизилось время родов у жены, наилучший из дваждырождённых, „Храни, храни дитя от Смерти!“ — сказал Арджуне, измученный. Он, коснувшись чистой воды, поклонившись Махешваре, вспомнив божественные оружия, взял натянутую Гандиву; он оградил родильный покой стрелами, соединёнными с разными оружиями; поперёк, вверх и вниз Партха сделал клетку из стрел. Затем родился мальчик у жены брахмана, плача снова и снова, [и] тотчас пришёл к невидимости — с телом, по воздуху. Тогда брахман сказал Виджае, браня [его] при Кришне: „Смотрите на мою глупость: я поверил хвастовству робкого! Ни Прадьюмна, ни Анируддха, ни Рама, ни Кешава не смогли спасти — какой иной господь [будет] его хранителем? Позор Арджуне, лживому на слово; позор луку себя восхваляющего, кто по глупости желает привести [назад] настигнутого судьбою, — дурноумный“. Так, когда брахма-провидец бранился, Пхальгуна, прибегнув к [тайному] знанию, быстро пошёл в Самьямани, где пребывает владыка Яма; не увидев дитя брахмана, затем он пошёл в город Индры, [в города] Агни, Ниррити, Сомы, Ваю, Варуны затем, в Расаталу, на хребет небес, в иные обители — с поднятым оружием; затем, не обретя сына брахмана, не исполнив обещанного, желающий войти в огонь, он был остановлен Кришною, воспретившим: „Я покажу тебе сыновей дваждырождённого; не презирай себя сам; те люди [ещё] утвердят нашу незапятнанную славу“. Так поговорив, Владыка вместе с Арджуною — господь, взойдя на свою дивную колесницу, вступил в западную сторону; семь материков с морями, и семь и семь гор затем, Локалоку так же миновав, он вошёл в весьма великую тьму. Там кони — Шайбья, Сугрива, Мегхапушпа, Балахака — во тьме сбились с хода, о бык среди Бхаратов. Увидев их, Владыка Кришна, великий владыка владык йоги, послал вперёд свой диск, подобный тысяче солнц. Тьму, весьма страшную, густую, великую, разрывая обильнейшим сиянием, Сударшана, [быстрый] как ум, вошёл — как слетевшая с тетивы стрела Рамы [входит] в рать. Вратами — путём вслед за диском — [пройдя] ту тьму, высший, высший свет, чей предел бесконечен, всеохватный, увидев, Пхальгуна, чьи очи поражены, закрыл оба глаза».

Версия

4ccdfb1934de · опубликовано 16 авг. 2026 г., 02:00:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами