Харивамша
Ветви родов Пауравов и ЯдавовHV 23.15-32
121 / 607
Харивамша · HV 23.15-32
Деванагари

कक्षेयुतनयास् त्व् आसंस् त्रय एव महारथाः सभानरश् चाक्षुषश् च परमेक्षुस् तथैव च ॥
सभानरस्य पुत्रस् तु विद्वान् कालानलो नृपः कालानलस्य धर्मज्ञः सृञ्जयो नाम वै सुतः ॥
सृञ्जयस्याभवत् पुत्रो वीरो राजा पुरंजयः जनमेजयो महाराज पुरंजयसुतो ऽभवत् ॥
जनमेजयस्य राजर्षेर् महासालो ऽभवत् सुतः देवेषु स परिज्ञातः प्रतिष्ठितयशास् तथा ॥
महामना नाम सुतो महासालस्य धार्मिकः जज्ञे वीरः सुरगणैः पूजितः स महामनाः ॥
महामनास् तु पुत्रौ द्वौ जनयाम् आस भारत उशीनरं च धर्मज्ञं तितिक्षुं च महाबलम् ॥
उशीनरस्य पत्न्यस् तु पञ्च राजर्षिवंशजाः नृगा कृमी नवा दर्वा पञ्चमी च दृषद्वती ॥
उशीनरस्य पुत्रास् तु पञ्च तासु कुलोद्वहाः तपसा चैव महता जाता वृद्धस्य चात्मजाः ॥
नृगायास् तु नृगः पुत्रः कृम्याः कृमिर् अजायत नवायास् तु नवः पुत्रो दर्वायाः सुव्रतो ऽभवत् ॥
दृषद्वत्यास् तु संजज्ञे शिबिर् औशीनरो नृप शिबेस् तु शिबयस् तात यौधेयास् तु नृगस्य ह ॥
नवस्य नवराष्ट्रं तु कृमेस् तु कृमिला पुरी सुव्रतस्य तथाम्बष्ठा तितिक्षोस् तु प्रजाः शृणु ॥
तितिक्षुर् अभवद् राजा पूर्वस्यां दिशि भारत उषद्रथो महाबाहुस् तस्य फेनः सुतो ऽभवत् ॥
फेनात् तु सुतपा जज्ञे जज्ञे सुतपसः सुतः बलिर् मानुषयोनौ तु स राजा काञ्चनेषुधिः ॥
महायोगी स तु बलिर् बभूव नृपतिः पुरा पुत्रान् उत्पादयाम् आस पञ्च वंशकरान् भुवि ॥
अङ्गः प्रथमतो जज्ञे वङ्गः सुह्मस् तथैव च पुण्ड्रः कलिङ्गश् च तथा बालेयं क्षत्रम् उच्यते बालेया ब्राह्मणाश् चैव तस्य वंशकरा भुवि ॥
बलेस् तु ब्रह्मणा दत्तो वरः प्रीतेन भारत महायोगित्वम् आयुश् च कल्पस्य परिमाणतः चतुरो नियतान् वर्णांस् त्वं च स्थापयितेति ह ॥
इत्य् उक्तो विभुना राजा बलिः शान्तिं परां ययौ कालेन महता राजन् स्वं च स्थानम् उपागमत् ॥
तेषां जनपदाः पञ्च वङ्गाङ्गाः सुह्मकास् तथा कलिङ्गाः पुण्ड्रकाश् चैव प्रजास् त्व् अङ्गस्य मे शृणु ॥

Транслитерация (IAST)

kakṣeyutanayās tv āsaṃs traya eva mahārathāḥ sabhānaraś cākṣuṣaś ca paramekṣus tathaiva ca ||
sabhānarasya putras tu vidvān kālānalo nṛpaḥ kālānalasya dharmajñaḥ sṛñjayo nāma vai sutaḥ ||
sṛñjayasyābhavat putro vīro rājā puraṃjayaḥ janamejayo mahārāja puraṃjayasuto 'bhavat ||
janamejayasya rājarṣer mahāsālo 'bhavat sutaḥ deveṣu sa parijñātaḥ pratiṣṭhitayaśās tathā ||
mahāmanā nāma suto mahāsālasya dhārmikaḥ jajñe vīraḥ suragaṇaiḥ pūjitaḥ sa mahāmanāḥ ||
mahāmanās tu putrau dvau janayām āsa bhārata uśīnaraṃ ca dharmajñaṃ titikṣuṃ ca mahābalam ||
uśīnarasya patnyas tu pañca rājarṣivaṃśajāḥ nṛgā kṛmī navā darvā pañcamī ca dṛṣadvatī ||
uśīnarasya putrās tu pañca tāsu kulodvahāḥ tapasā caiva mahatā jātā vṛddhasya cātmajāḥ ||
nṛgāyās tu nṛgaḥ putraḥ kṛmyāḥ kṛmir ajāyata navāyās tu navaḥ putro darvāyāḥ suvrato 'bhavat ||
dṛṣadvatyās tu saṃjajñe śibir auśīnaro nṛpa śibes tu śibayas tāta yaudheyās tu nṛgasya ha ||
navasya navarāṣṭraṃ tu kṛmes tu kṛmilā purī suvratasya tathāmbaṣṭhā titikṣos tu prajāḥ śṛṇu ||
titikṣur abhavad rājā pūrvasyāṃ diśi bhārata uṣadratho mahābāhus tasya phenaḥ suto 'bhavat ||
phenāt tu sutapā jajñe jajñe sutapasaḥ sutaḥ balir mānuṣayonau tu sa rājā kāñcaneṣudhiḥ ||
mahāyogī sa tu balir babhūva nṛpatiḥ purā putrān utpādayām āsa pañca vaṃśakarān bhuvi ||
aṅgaḥ prathamato jajñe vaṅgaḥ suhmas tathaiva ca puṇḍraḥ kaliṅgaś ca tathā bāleyaṃ kṣatram ucyate bāleyā brāhmaṇāś caiva tasya vaṃśakarā bhuvi ||
bales tu brahmaṇā datto varaḥ prītena bhārata mahāyogitvam āyuś ca kalpasya parimāṇataḥ caturo niyatān varṇāṃs tvaṃ ca sthāpayiteti ha ||
ity ukto vibhunā rājā baliḥ śāntiṃ parāṃ yayau kālena mahatā rājan svaṃ ca sthānam upāgamat ||
teṣāṃ janapadāḥ pañca vaṅgāṅgāḥ suhmakās tathā kaliṅgāḥ puṇḍrakāś caiva prajās tv aṅgasya me śṛṇu ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
कक्षेयुतनयास् त्व् आसंस्kakṣeyutanayās tv āsaṃsсыновьями Какшею были; у Какшею же были потомки
त्रय एव महारथाःtraya eva mahārathāḥименно три великих колесничих; трое могучих воинов
सभानरश् चाक्षुषश् चsabhānaraś cākṣuṣaś caСабханара и Чакшуша; Сабханара, также Чакшуша
परमेक्षुस् तथैव चparamekṣus tathaiva caи также Парамэкшу; равным образом Парамэкшу
सभानरस्य पुत्रस् तुsabhānarasya putras tuсыном Сабханары же; у Сабханары сыном
विद्वान् कालानलो नृपःvidvān kālānalo nṛpaḥмудрый царь Каланала; знающий владыка Каланала
कालानलस्य धर्मज्ञःkālānalasya dharmajñaḥу Каланалы знаток дхармы; от Каланалы сведущий в законе
सृञ्जयो नाम वै सुतःsṛñjayo nāma vai sutaḥсын по имени Сринджая; был сын, называемый Сринджая
सृञ्जयस्याभवत् पुत्रोsṛñjayasyābhavat putroу Сринджаи был сын; сыном Сринджаи стал
वीरो राजा पुरंजयःvīro rājā puraṃjayaḥгерой царь Пурамджая; доблестный владыка Пурамджая
जनमेजयो महाराजjanamejayo mahārājaДжанамеджая, великий царь; о великий владыка, Джанамеджая
पुरंजयसुतो ऽभवत्puraṃjayasuto 'bhavatбыл сыном Пурамджаи; стал потомком Пурамджаи
जनमेजयस्य राजर्षेर्janamejayasya rājarṣerу царственного риши Джанамеджаи; у раджарши Джанамеджаи
महासालो ऽभवत् सुतःmahāsālo 'bhavat sutaḥсыном был Махасала; потомком стал Махасала
देवेषु स परिज्ञातःdeveṣu sa parijñātaḥон был известен среди богов; он прославился у девов
प्रतिष्ठितयशास् तथाpratiṣṭhitayaśās tathāи с утверждённой славой; также с прочной известностью
महामना नाम सुतोmahāmanā nāma sutoсын по имени Махамана; потомок, называемый Махамана
महासालस्य धार्मिकःmahāsālasya dhārmikaḥправедный сын Махасалы; дхармичный потомок Махасалы
जज्ञे वीरः सुरगणैःjajñe vīraḥ suragaṇaiḥродился герой, богами; появился богатырь, сонмами девов
पूजितः स महामनाःpūjitaḥ sa mahāmanāḥпочтённый, этот великодушный; уважаемый ими, высокий духом
महामनास् तु पुत्रौ द्वौmahāmanās tu putrau dvauу Махаманы же два сына; Махамана породил двух сыновей
जनयाम् आस भारतjanayām āsa bhārataпородил, Бхарата; произвёл на свет, потомок Бхараты
उशीनरं च धर्मज्ञंuśīnaraṃ ca dharmajñaṃУшинару, знатока дхармы; и Ушинару, сведущего в законе
तितिक्षुं च महाबलम्titikṣuṃ ca mahābalamи Титикшу, великосильного; также могучего Титикшу
उशीनरस्य पत्न्यस् तुuśīnarasya patnyas tuу Ушинары же жёны; супругами Ушинары были
पञ्च राजर्षिवंशजाःpañca rājarṣivaṃśajāḥпять рождённых в родах раджарши; пять женщин царственно-мудрого рода
नृगा कृमी नवा दर्वाnṛgā kṛmī navā darvāНрига, Крими, Нава, Дарва; Нрига, Крими, Нава и Дарва
पञ्चमी च दृषद्वतीpañcamī ca dṛṣadvatīи пятой Дришадвати; а пятая — Дришадвати
उशीनरस्य पुत्रास् तुuśīnarasya putrās tuсыновьями Ушинары же; у Ушинары сыновьями
पञ्च तासु कुलोद्वहाःpañca tāsu kulodvahāḥпятеро продолжателей рода от них; пять носителей семейной линии
तपसा चैव महताtapasā caiva mahatāи великим тапасом; также силой великой аскезы
जाता वृद्धस्य चात्मजाःjātā vṛddhasya cātmajāḥродились дети старца; появились потомки престарелого
नृगायास् तु नृगः पुत्रःnṛgāyās tu nṛgaḥ putraḥу Нриги же сын Нрига; сыном Нриги был Нрига
कृम्याः कृमिर् अजायतkṛmyāḥ kṛmir ajāyataот Крими родился Крими; у Крими появился Крими
नवायास् तु नवः पुत्रोnavāyās tu navaḥ putroу Навы же сын Нава; сыном Навы был Нава
दर्वायाः सुव्रतो ऽभवत्darvāyāḥ suvrato 'bhavatу Дарвы был Суврата; от Дарвы появился Суврата
दृषद्वत्यास् तु संजज्ञेdṛṣadvatyās tu saṃjajñeот Дришадвати же родился; у Дришадвати появился
शिबिर् औशीनरो नृपśibir auśīnaro nṛpaШиби Аушинара, царь; владыка Шиби из рода Ушинары
शिबेस् तु शिबयस् तातśibes tu śibayas tātaот Шиби же шибии, дорогой; у Шиби были шибии, сын мой
यौधेयास् तु नृगस्य हyaudheyās tu nṛgasya haа у Нриги — яудхеи; от Нриги произошли яудхеи
नवस्य नवराष्ट्रं तुnavasya navarāṣṭraṃ tuу Навы же Наварашстра; от Навы — Наварашстра
कृमेस् तु कृमिला पुरीkṛmes tu kṛmilā purīу Крими же город Крмила; от Крими — город Кримила
सुव्रतस्य तथाम्बष्ठाsuvratasya tathāmbaṣṭhāот Сувраты также амбаштхи; у Сувраты были амбаштхи
तितिक्षोस् तु प्रजाः शृणुtitikṣos tu prajāḥ śṛṇuо потомках Титикшу услышь; теперь выслушай род Титикшу
तितिक्षुर् अभवद् राजाtitikṣur abhavad rājāТитикшу был царём; царём стал Титикшу
पूर्वस्यां दिशि भारतpūrvasyāṃ diśi bhārataв восточной стороне, Бхарата; на востоке, потомок Бхараты
उषद्रथो महाबाहुस्uṣadratho mahābāhusУшадратха, могучерукий; сильнорукий Ушадратха
तस्य फेनः सुतो ऽभवत्tasya phenaḥ suto 'bhavatего сыном был Пхена; от него родился Пхена
फेनात् तु सुतपा जज्ञेphenāt tu sutapā jajñeот Пхены же родился Сутапа; у Пхены появился Сутапа
जज्ञे सुतपसः सुतःjajñe sutapasaḥ sutaḥродился сын Сутапаса; у Сутапаса родился сын
बलिर् मानुषयोनौ तुbalir mānuṣayonau tuБали же в человеческом рождении; Бали, приняв человеческое происхождение
स राजा काञ्चनेषुधिःsa rājā kāñcaneṣudhiḥтот царь с золотым колчаном; этот владыка с золотой стрелницей
महायोगी स तु बलिर्mahāyogī sa tu balirтот Бали был великим йогом; Бали же был махайогином
बभूव नृपतिः पुराbabhūva nṛpatiḥ purāнекогда был царём; в древности стал владыкой
पुत्रान् उत्पादयाम् आसputrān utpādayām āsaпроизвёл сыновей; породил сыновей
पञ्च वंशकरान् भुविpañca vaṃśakarān bhuviпятерых продолжателей рода на земле; пять основателей линий в мире
अङ्गः प्रथमतो जज्ञेaṅgaḥ prathamato jajñeАнга родился первым; сначала появился Анга
वङ्गः सुह्मस् तथैव चvaṅgaḥ suhmas tathaiva caВанга, Сухма также; Ванга и также Сухма
पुण्ड्रः कलिङ्गश् च तथाpuṇḍraḥ kaliṅgaś ca tathāПундра и Калинга также; Пундра, Калинга и также
बालेयं क्षत्रम् उच्यतेbāleyaṃ kṣatram ucyateкшатрийство Бали называется; это зовётся воинской линией Бали
बालेया ब्राह्मणाश् चैवbāleyā brāhmaṇāś caivaбалеи и брахманы; потомки Бали и брахманы
तस्य वंशकरा भुविtasya vaṃśakarā bhuviего продолжатели рода на земле; создатели его рода в мире
बलेस् तु ब्रह्मणा दत्तोbales tu brahmaṇā dattoБали же Брахмой данный; Бали был дан Брахмой
वरः प्रीतेन भारतvaraḥ prītena bhārataдаром, довольным, Бхарата; даром от довольного Брахмы, Бхарата
महायोगित्वम् आयुश् चmahāyogitvam āyuś caвеликое йогичество и жизнь; состояние махайогина и срок жизни
कल्पस्य परिमाणतःkalpasya parimāṇataḥмерой кальпы; длиной в размер кальпы
चतुरो नियतान् वर्णांस्caturo niyatān varṇāṃsчетыре установленных варны; четыре упорядоченных сословия
त्वं च स्थापयितेति हtvaṃ ca sthāpayiteti haи ты установишь, так сказано; и тебе надлежит утвердить их
इत्य् उक्तो विभुना राजाity ukto vibhunā rājāтак сказанный владыкой, царь; услышав это от могучего, владыка
बलिः शान्तिं परां ययौbaliḥ śāntiṃ parāṃ yayauБали достиг высшего покоя; Бали пришёл к высшему умиротворению
कालेन महता राजन्kālena mahatā rājanспустя долгое время, царь; по прошествии великого срока, владыка
स्वं च स्थानम् उपागमत्svaṃ ca sthānam upāgamatон достиг своего места; он вернулся в собственное положение
तेषां जनपदाः पञ्चteṣāṃ janapadāḥ pañcaих стран было пять; пять их областей
वङ्गाङ्गाः सुह्मकास् तथाvaṅgāṅgāḥ suhmakās tathāВанги, Анги и Сухмы также; Ванга, Анга, Сухма и другие
कलिङ्गाः पुण्ड्रकाश् चैवkaliṅgāḥ puṇḍrakāś caivaкалинги и пундраки; калинги, также пундраки
प्रजास् त्व् अङ्गस्य मे शृणुprajās tv aṅgasya me śṛṇuа потомков Анги выслушай от меня; теперь услышь мой рассказ о роде Анги
Литературный перевод

«У Какшею было трое сыновей, все великие колесничие: Сабханара, Чакшуша и Парамэкшу. Сыном Сабханары был мудрый царь Каланала, а у Каланалы родился сведущий в дхарме сын по имени Сринджая. У Сринджаи был сын, доблестный царь Пурамджая; его сыном, о великий царь, стал Джанамеджая. У царственного риши Джанамеджаи родился сын Махасала, известный среди богов и утверждённый в славе. Праведный сын Махасалы по имени Махамана был героем, великодушным и почитаемым сонмами богов. О Бхарата, Махамана породил двух сыновей: Ушинару, знатока дхармы, и могучего Титикшу. У Ушинары было пять жён из родов царственных риши: Нрига, Крими, Нава, Дарва и пятая Дришадвати. От них у престарелого Ушинары, силой великого тапаса, родились пять сыновей, продолжателей рода. От Нриги родился Нрига, от Крими — Крими, от Навы — Нава, от Дарвы — Суврата, а от Дришадвати — царь Шиби Аушинара. От Шиби пошли шибии, от Нриги — яудхеи; от Навы — Наварашстра, от Крими — город Кримила, от Сувраты — амбаштхи. Теперь слушай потомков Титикшу. Титикшу стал царём на востоке, о Бхарата; у могучерукого Ушадратхи был сын Пхена, от Пхены родился Сутапа, а у Сутапаса родился Бали в человеческом рождении, царь с золотым колчаном. Некогда этот Бали был великим йогом и владыкой; он породил на земле пятерых сыновей, продолжателей родов. Сначала родился Анга, затем Ванга и Сухма; Пундра и Калинга также называются кшатриями Бали. От него пошли также балеи-брахманы, продолжатели его рода на земле. Довольный Брахма дал Бали дар: тот получит состояние великого йога, жизнь длиной в кальпу и установит четыре определённые варны. Услышав это от владыки, царь Бали достиг высшего покоя, а спустя долгое время, о царь, вернулся в своё место. Их стран было пять: Ванга, Анга, Сухма, Калинга и Пундрака. Теперь слушай от меня о потомках Анги».

Версия

1ef375aa629a · опубликовано 22 июн. 2026 г., 03:30:47 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами