Харивамша
Ветви родов Пауравов и ЯдавовHV 23.62-72
124 / 607
Харивамша · HV 23.62-72
Деванагари

दिवोदासस्य पुत्रस् तु वीरो राजा प्रतर्दनः प्रतर्दनस्य पुत्रौ द्वौ वत्सो भार्गव एव च ॥
अलर्को राजपुत्रश् च राजा संनतिमान् भुवि हेहयस्य तु दायाद्यं हृतवान् वै महीपतिः ॥
आजह्रे पितृदायाद्यं दिवोदासहृतं बलात् भद्रश्रेण्यस्य पुत्रेण दुर्दमेन महात्मना दिवोदासेन बालो हि घृणया स विसर्जितः ॥
अष्टारथो नाम नृपः सुतो भीमरथस्य वै तेन पुत्रेषु बालेषु प्रहृतं तस्य भारत वैरस्यान्तं महाराज क्षत्रियेण विधित्सता ॥
अलर्कः काशिराजस् तु ब्रह्मण्यः सत्यसंगरः षष्टिं वर्षसहस्राणि षष्टिं वर्षशतानि च ॥
युवा रूपेण संपन्न आसीत् काशिकुलोद्वहः लोपामुद्राप्रसादेन परमायुर् अवाप सः ॥
वयसो ऽन्ते महाबाहुर् हत्वा क्षेमकराक्षसम् रम्यां निवेशयाम् आस पुरीं वाराणसीं नृपः ॥
अलर्कस्य तु दायादः क्षेमो नाम महायशाः क्षेमस्य केतुमान् पुत्रो वर्षकेतुस् ततो ऽभवत् ॥
वर्षकेतोस् तु दायादो विभुर् नाम प्रजेश्वरः आनर्तस् तु विभोः पुत्रः सुकुमारस् ततो ऽभवत् ॥
सुकुमारस्य पुत्रस् तु सत्यकेतुर् महारथः सुतो ऽभवन् महातेजा राजा परमधार्मिकः वत्सस्य वत्सभूमिस् तु भार्गभूमिस् तु भार्गवात् ॥
एते त्व् अङ्गिरसः पुत्रा जाता वंशे ऽथ भार्गवे ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश् च भरतर्षभ ॥

Транслитерация (IAST)

divodāsasya putras tu vīro rājā pratardanaḥ pratardanasya putrau dvau vatso bhārgava eva ca ||
alarko rājaputraś ca rājā saṃnatimān bhuvi hehayasya tu dāyādyaṃ hṛtavān vai mahīpatiḥ ||
ājahre pitṛdāyādyaṃ divodāsahṛtaṃ balāt bhadraśreṇyasya putreṇa durdamena mahātmanā divodāsena bālo hi ghṛṇayā sa visarjitaḥ ||
aṣṭāratho nāma nṛpaḥ suto bhīmarathasya vai tena putreṣu bāleṣu prahṛtaṃ tasya bhārata vairasyāntaṃ mahārāja kṣatriyeṇa vidhitsatā ||
alarkaḥ kāśirājas tu brahmaṇyaḥ satyasaṃgaraḥ ṣaṣṭiṃ varṣasahasrāṇi ṣaṣṭiṃ varṣaśatāni ca ||
yuvā rūpeṇa saṃpanna āsīt kāśikulodvahaḥ lopāmudrāprasādena paramāyur avāpa saḥ ||
vayaso 'nte mahābāhur hatvā kṣemakarākṣasam ramyāṃ niveśayām āsa purīṃ vārāṇasīṃ nṛpaḥ ||
alarkasya tu dāyādaḥ kṣemo nāma mahāyaśāḥ kṣemasya ketumān putro varṣaketus tato 'bhavat ||
varṣaketos tu dāyādo vibhur nāma prajeśvaraḥ ānartas tu vibhoḥ putraḥ sukumāras tato 'bhavat ||
sukumārasya putras tu satyaketur mahārathaḥ suto 'bhavan mahātejā rājā paramadhārmikaḥ vatsasya vatsabhūmis tu bhārgabhūmis tu bhārgavāt ||
ete tv aṅgirasaḥ putrā jātā vaṃśe 'tha bhārgave brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāś ca bharatarṣabha ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
दिवोदासस्य पुत्रस् तुdivodāsasya putras tuсыном Диводасы же; у Диводасы сыном
वीरो राजा प्रतर्दनःvīro rājā pratardanaḥгерой царь Прардaна; доблестный владыка Прардaна
प्रतर्दनस्य पुत्रौ द्वौpratardanasya putrau dvauу Прарданы два сына; двое сыновей Прарданы
वत्सो भार्गव एव चvatso bhārgava eva caВатса и Бхаргава; Ватса, также Бхаргава
अलर्को राजपुत्रश् चalarko rājaputraś caи царевич Аларка; также князь Аларка
राजा संनतिमान् भुविrājā saṃnatimān bhuviцарь смиренный на земле; владыка, почтительный в мире
हेहयस्य तु दायाद्यंhehayasya tu dāyādyaṃнаследство Хехаи же; долю наследника Хехаи
हृतवान् वै महीपतिःhṛtavān vai mahīpatiḥзабрал владыка земли; царь действительно отнял
आजह्रे पितृदायाद्यंājahre pitṛdāyādyaṃвернул отцовское наследство; забрал наследственную долю отцов
दिवोदासहृतं बलात्divodāsahṛtaṃ balātсилой отнятое Диводасой; насильно захваченную Диводасой
भद्रश्रेण्यस्य पुत्रेणbhadraśreṇyasya putreṇaсыном Бхадрашреньи; потомком Бхадрашреньи
दुर्दमेन महात्मनाdurdamena mahātmanāДурдамой, великодушным; махатмой Дурдамой
दिवोदासेन बालो हिdivodāsena bālo hiДиводасой ведь ребёнок; мальчик Диводасой
घृणया स विसर्जितःghṛṇayā sa visarjitaḥиз сострадания был отпущен; по жалости был освобождён
अष्टारथो नाम नृपःaṣṭāratho nāma nṛpaḥцарь по имени Аштаратха; владыка Аштаратха
सुतो भीमरथस्य वैsuto bhīmarathasya vaiсын Бхимаратхи был; был сыном Бхимаратхи
तेन पुत्रेषु बालेषुtena putreṣu bāleṣuим, когда сыновья были детьми; этим, при малолетних сыновьях
प्रहृतं तस्य भारतprahṛtaṃ tasya bhārataбыло поражено его, Бхарата; нанесён был удар, потомок Бхараты
वैरस्यान्तं महाराजvairasyāntaṃ mahārājaконец вражды, великий царь; завершение распри, владыка
क्षत्रियेण विधित्सताkṣatriyeṇa vidhitsatāкшатрием, желавшим устроить; воином, стремившимся установить
अलर्कः काशिराजस् तुalarkaḥ kāśirājas tuАларка же, царь Каши; владыка Каши Аларка
ब्रह्मण्यः सत्यसंगरःbrahmaṇyaḥ satyasaṃgaraḥпреданный Брахману, верный обету; благочестивый и истинный в обещании
षष्टिं वर्षसहस्राणिṣaṣṭiṃ varṣasahasrāṇiшестьдесят тысяч лет; шестьдесят тысяч годов
षष्टिं वर्षशतानि चṣaṣṭiṃ varṣaśatāni caи шестьдесят сотен лет; и шесть тысяч лет
युवा रूपेण संपन्नyuvā rūpeṇa saṃpannaмолодой, наделённый красотой; юный и прекрасный обликом
आसीत् काशिकुलोद्वहःāsīt kāśikulodvahaḥбыл возвышающим род Каши; стал славой рода Каши
लोपामुद्राप्रसादेनlopāmudrāprasādenaпо милости Лопамудры; благодаря благословению Лопамудры
परमायुर् अवाप सःparamāyur avāpa saḥон достиг предельной жизни; обрёл высочайший срок жизни
वयसो ऽन्ते महाबाहुर्vayaso 'nte mahābāhurв конце жизни могучерукий; под конец возраста сильнорукий
हत्वा क्षेमकराक्षसम्hatvā kṣemakarākṣasamубив ракшаса Кшемаку; сразив демона Кшемаку
रम्यां निवेशयाम् आसramyāṃ niveśayām āsaпрекрасную он основал; он заселил красивую
पुरीं वाराणसीं नृपःpurīṃ vārāṇasīṃ nṛpaḥгород Варанаси, царь; город Варанаси, владыка
अलर्कस्य तु दायादःalarkasya tu dāyādaḥнаследник же Аларки; потомком Аларки
क्षेमो नाम महायशाःkṣemo nāma mahāyaśāḥпо имени Кшема, великославный; был знаменитый Кшема
क्षेमस्य केतुमान् पुत्रोkṣemasya ketumān putroу Кшемы сын Кетуман; сыном Кшемы был Кетуман
वर्षकेतुस् ततो ऽभवत्varṣaketus tato 'bhavatзатем был Варшакету; после него появился Варшакету
वर्षकेतोस् तु दायादोvarṣaketos tu dāyādoнаследником же Варшакету; потомком Варшакету
विभुर् नाम प्रजेश्वरःvibhur nāma prajeśvaraḥпо имени Вибху, владыка народа; Вибху, господин подданных
आनर्तस् तु विभोः पुत्रःānartas tu vibhoḥ putraḥАнарта же сын Вибху; сыном Вибху был Анарта
सुकुमारस् ततो ऽभवत्sukumāras tato 'bhavatзатем был Сукумара; после него появился Сукумара
सुकुमारस्य पुत्रस् तुsukumārasya putras tuсыном же Сукумары; потомком Сукумары
सत्यकेतुर् महारथःsatyaketur mahārathaḥСатьякету, великий колесничий; великий воин Сатьякету
सुतो ऽभवन् महातेजाsuto 'bhavan mahātejāсыном был великосияющий; потомком стал могучий
राजा परमधार्मिकःrājā paramadhārmikaḥцарь высочайше праведный; владыка крайне дхармичный
वत्सस्य वत्सभूमिस् तुvatsasya vatsabhūmis tuу Ватсы же земля Ватсы; от Ватсы страна Ватсабхуми
भार्गभूमिस् तु भार्गवात्bhārgabhūmis tu bhārgavātа земля Бхарги от Бхаргавы; Бхаргабхуми же от Бхаргавы
एते त्व् अङ्गिरसः पुत्राete tv aṅgirasaḥ putrāэти же сыновья Ангираса; это потомки Ангираса
जाता वंशे ऽथ भार्गवेjātā vaṃśe 'tha bhārgaveродились затем в роде Бхаргавы; появились в линии Бхаргавы
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याःbrāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥбрахманы, кшатрии, вайшьи; жрецы, воины и торговцы
शूद्राश् च भरतर्षभśūdrāś ca bharatarṣabhaи шудры, бык Бхаратов; также шудры, лучший из Бхаратов
Литературный перевод

«Сыном Диводасы был доблестный царь Прардaна. У Прардaны было два сына — Ватса и Бхаргава; был также царевич Аларка, почтительный царь на земле. Этот владыка отнял у Хехаи отцовское наследство, которое Диводаса прежде захватил силой, но Диводаса из сострадания отпустил мальчика Дурдаму, великодушного сына Бхадрашреньи. Аштаратха, сын Бхимаратхи, из-за Дурдамы нанёс удар, когда сыновья были ещё детьми, о Бхарата; так кшатрий, желавший положить конец вражде, действовал, о великий царь. Аларка, царь Каши, был предан Брахману и верен обету: шестьдесят тысяч лет и ещё шесть тысяч лет этот юный, прекрасный обликом возвышатель рода Каши прожил, достигнув предельного срока жизни по милости Лопамудры. В конце жизни могучерукий царь убил ракшаса Кшемаку и основал прекрасный город Варанаси. Наследником Аларки был великославный Кшема; у Кшемы был сын Кетуман, затем появился Варшакету. Потомком Варшакету был Вибху, владыка народа; сыном Вибху был Анарта, а после него — Сукумара. Сыном Сукумары был великий колесничий Сатьякету, затем был великосияющий и крайне праведный царь. От Ватсы возникла Ватсабхуми, от Бхаргавы — Бхаргабхуми. Эти потомки Ангираса родились затем в линии Бхаргавы; среди них были брахманы, кшатрии, вайшьи и шудры, о лучший из Бхаратов».

Версия

ffbcfa56ca19 · опубликовано 22 июн. 2026 г., 03:30:47 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами