Махабхарата
Анудьюта-парва: слово Санджаи и раскаяние Дхритараштры2.72.6–11
2773 / 15823
Махабхарата · 2.72.6–11
Деванагари

वार्यमाणो ऽपि भीष्मेण द्रोणेन विदुरेण च ॥
पाण्डवानां प्रियां भार्यां द्रौपदीं धर्मचारिणीम् ॥
प्राहिणोद् आनयेहेति पुत्रो दुर्योधनस् तव ॥
सूतपुत्रं सुमन्दात्मा निर्लज्जः प्रातिकामिनम् ॥
धृतराष्ट्र उवाच
यस्मै देवाः प्रयच्छन्ति पुरुषाय पराभवम् ॥
बुद्धिं तस्यापकर्षन्ति सो ऽपाचीनानि पश्यति ॥
बुद्धौ कलुषभूतायां विनाशे प्रत्युपस्थिते ॥
अनयो नयसंकाशो हृदयान् नापसर्पति ॥
अनर्थाश् चार्थरूपेण अर्थाश् चानर्थरूपिणः ॥
उत्तिष्ठन्ति विनाशान्ते नरं तच् चास्य रोचते ॥
न कालो दण्डम् उद्यम्य शिरः कृन्तति कस्य चित् ॥
कालस्य बलम् एतावद् विपरीतार्थदर्शनम् ॥

Транслитерация (IAST)

vāryamāṇo 'pi bhīṣmeṇa droṇena vidureṇa ca ||
pāṇḍavānāṃ priyāṃ bhāryāṃ draupadīṃ dharmacāriṇīm ||
prāhiṇod ānayeheti putro duryodhanas tava ||
sūtaputraṃ sumandātmā nirlajjaḥ prātikāminam ||
dhṛtarāṣṭra uvāca
yasmai devāḥ prayacchanti puruṣāya parābhavam ||
buddhiṃ tasyāpakarṣanti so 'pācīnāni paśyati ||
buddhau kaluṣabhūtāyāṃ vināśe pratyupasthite ||
anayo nayasaṃkāśo hṛdayān nāpasarpati ||
anarthāś cārtharūpeṇa arthāś cānartharūpiṇaḥ ||
uttiṣṭhanti vināśānte naraṃ tac cāsya rocate ||
na kālo daṇḍam udyamya śiraḥ kṛntati kasya cit ||
kālasya balam etāvad viparītārthadarśanam ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
वार्यमाणो ऽपि भीष्मेण द्रोणेन विदुरेण चvāryamāṇo 'pi bhīṣmeṇa droṇena vidureṇa ca«хотя и удерживаемый Бхишмою, Дроною и Видурою,
पाण्डवानां प्रियां भार्यां द्रौपदीं धर्म-चारिणीम्pāṇḍavānāṃ priyāṃ bhāryāṃ draupadīṃ dharma-cāriṇīmлюбимую супругу Пандавов, Драупади, ходящую [путём] дхармы,
प्राहिणोद् आनय इह इति पुत्रो दुर्योधनस् तवprāhiṇod ānaya iha iti putro duryodhanas tavaпослал привести сюда сын твой Дурьодхана, —
सूत-पुत्रं सु-मन्द-आत्मा निर्लज्जः प्रातिकामिनम्sūta-putraṃ su-manda-ātmā nirlajjaḥ prātikāminam[послал] сына суты, Пративестника, скудоумнейший, бесстыдный;
यस्मै देवाः प्रयच्छन्ति पुरुषाय पराभवम्yasmai devāḥ prayacchanti puruṣāya parābhavamтому мужу, кому боги [сулят] поражение,
बुद्धिं तस्य अपकर्षन्ति सो ऽपाचीनानि पश्यतिbuddhiṃ tasya apakarṣanti so 'pācīnāni paśyatiу того отнимают они разум — и он видит превратное;
बुद्धौ कलुष-भूतायां विनाशे प्रत्युपस्थितेbuddhau kaluṣa-bhūtāyāṃ vināśe pratyupasthiteкогда разум помрачён, [а] гибель близка,
अनयो नय-संकाशो हृदयान् न अपसर्पतिanayo naya-saṃkāśo hṛdayān na apasarpatiнеправое, видом подобное правому, не отступает от сердца;
अनर्थाश् च अर्थ-रूपेण अर्थाश् च अनर्थ-रूपिणःanarthāś ca artha-rūpeṇa arthāś ca anartha-rūpiṇaḥбеды в облике благ, и блага в облике бед
उत्तिष्ठन्ति विनाश-अन्ते नरं तच् च अस्य रोचतेuttiṣṭhanti vināśa-ante naraṃ tac ca asya rocateявляются [человеку] при конце [близ] гибели, и то ему любо;
न कालो दण्डम् उद्यम्य शिरः कृन्तति कस्य चित्na kālo daṇḍam udyamya śiraḥ kṛntati kasya citне [всегда] Время, воздев жезл, отсекает кому-либо главу:
कालस्य बलम् एतावद् विपरीत-अर्थ-दर्शनम्kālasya balam etāvad viparīta-artha-darśanamсила Времени лишь в том — в превратном видении вещей».
धर्मचारिणीम्dharmacāriṇīmисходная форма «dharmacāriṇīm», добавленная для полного покрытия пословного блока
आनयेहेतिānayehetiисходная форма «ānayeheti», добавленная для полного покрытия пословного блока
सूतपुत्रंsūtaputraṃисходная форма «sūtaputraṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
सुमन्दात्माsumandātmāисходная форма «sumandātmā», добавленная для полного покрытия пословного блока
धृतराष्ट्रdhṛtarāṣṭraисходная форма «dhṛtarāṣṭra», добавленная для полного покрытия пословного блока
तस्यापकर्षन्तिtasyāpakarṣantiисходная форма «tasyāpakarṣanti», добавленная для полного покрытия пословного блока
कलुषभूतायांkaluṣabhūtāyāṃисходная форма «kaluṣabhūtāyāṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
नयसंकाशोnayasaṃkāśoисходная форма «nayasaṃkāśo», добавленная для полного покрытия пословного блока
नापसर्पतिnāpasarpatiисходная форма «nāpasarpati», добавленная для полного покрытия пословного блока
चार्थरूपेणcārtharūpeṇaисходная форма «cārtharūpeṇa», добавленная для полного покрытия пословного блока
चानर्थरूपिणःcānartharūpiṇaḥисходная форма «cānartharūpiṇaḥ», добавленная для полного покрытия пословного блока
विनाशान्तेvināśānteисходная форма «vināśānte», добавленная для полного покрытия пословного блока
चास्यcāsyaисходная форма «cāsya», добавленная для полного покрытия пословного блока
विपरीतार्थदर्शनम्viparītārthadarśanamисходная форма «viparītārthadarśanam», добавленная для полного покрытия пословного блока
Литературный перевод

[Санджая:] «Хотя его и удерживали Бхишма, Дрона и Видура, твой сын Дурьодхана, скудоумнейший и бесстыдный, послал сына суты, Пративестника, привести сюда любимую супругу Пандавов, Драупади, ходящую путём дхармы. Тому мужу, кому боги сулят поражение, они отнимают разум — и он видит всё превратно. Когда разум помрачён, а гибель близка, неправое, обликом подобное правому, не отступает от сердца. Беды в облике благ, и блага в облике бед являются человеку при конце, близ гибели, — и то ему любо. Не всегда Время, воздев жезл, отсекает кому-либо главу: вся сила Времени лишь в этом — в превратном видении вещей».

Версия

b039a93cb5e8 · опубликовано 16 июл. 2026 г., 16:17:50 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами