Махабхарата
Бриханнада-правеша-парва: Арджуна в женских покоях4.10.1-7
3806 / 15823
Махабхарата · 4.10.1-7
Деванагари

वैशंपायन उवाच
अथापरो ऽदृश्यत रूपसंपदा; स्त्रीणाम् अलंकारधरो बृहत् पुमान् ॥
प्राकारवप्रे प्रतिमुच्य कुण्डले; दीर्घे च कम्बू परिहाटके शुभे ॥
बहूंश् च दीर्घांश् च विकीर्य मूर्धजान्; महाभुजो वारणमत्तविक्रमः ॥
गतेन भूमिम् अभिकम्पयंस् तदा; विराटम् आसाद्य सभासमीपतः ॥
तं प्रेक्ष्य राजोपगतं सभातले; सत्रप्रतिच्छन्नम् अरिप्रमाथिनम् ॥
विराजमानं परमेण वर्चसा; सुतं महेन्द्रस्य गजेन्द्रविक्रमम् ॥
सर्वान् अपृच्छच् च समीपचारिणः; कुतो ऽयम् आयाति न मे पुरा श्रुतः ॥
न चैनम् ऊचुर् विदितं तदा नराः; सविस्मितं वाक्यम् इदं नृपो ऽब्रवीत् ॥
सर्वोपपन्नः पुरुषो मनोरमः; श्यामो युवा वारणयूथपोपमः ॥
विमुच्य कम्बू परिहाटके शुभे; विमुच्य वेणीम् अपिनह्य कुण्डले ॥
शिखी सुकेशः परिधाय चान्यथा; भवस्व धन्वी कवची शरी तथा ॥
आरुह्य यानं परिधावतां भवान्; सुतैः समो मे भव वा मया समः ॥
वृद्धो ह्य् अहं वै परिहारकामः; सर्वान् मत्स्यांस् तरसा पालयस्व ॥
नैवंविधाः क्लीबरूपा भवन्ति; कथं चनेति प्रतिभाति मे मनः ॥

Транслитерация (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
athāparo 'dṛśyata rūpasaṃpadā; strīṇām alaṃkāradharo bṛhat pumān ||
prākāravapre pratimucya kuṇḍale; dīrghe ca kambū parihāṭake śubhe ||
bahūṃś ca dīrghāṃś ca vikīrya mūrdhajān; mahābhujo vāraṇamattavikramaḥ ||
gatena bhūmim abhikampayaṃs tadā; virāṭam āsādya sabhāsamīpataḥ ||
taṃ prekṣya rājopagataṃ sabhātale; satrapraticchannam aripramāthinam ||
virājamānaṃ parameṇa varcasā; sutaṃ mahendrasya gajendravikramam ||
sarvān apṛcchac ca samīpacāriṇaḥ; kuto 'yam āyāti na me purā śrutaḥ ||
na cainam ūcur viditaṃ tadā narāḥ; savismitaṃ vākyam idaṃ nṛpo 'bravīt ||
sarvopapannaḥ puruṣo manoramaḥ; śyāmo yuvā vāraṇayūthapopamaḥ ||
vimucya kambū parihāṭake śubhe; vimucya veṇīm apinahya kuṇḍale ||
śikhī sukeśaḥ paridhāya cānyathā; bhavasva dhanvī kavacī śarī tathā ||
āruhya yānaṃ paridhāvatāṃ bhavān; sutaiḥ samo me bhava vā mayā samaḥ ||
vṛddho hy ahaṃ vai parihārakāmaḥ; sarvān matsyāṃs tarasā pālayasva ||
naivaṃvidhāḥ klībarūpā bhavanti; kathaṃ caneti pratibhāti me manaḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
वैशंपायनvaiśaṃpāyanaВайшампаяна
उवाचuvācaсказал
अथापरोathāparoформа athāparo
ऽदृश्यत'dṛśyataформа 'dṛśyata
रूपसंपदाrūpasaṃpadāформа rūpasaṃpadā
स्त्रीणाम्strīṇāmженщина
अलंकारधरोalaṃkāradharoформа alaṃkāradharo
बृहत्bṛhatформа bṛhat
पुमान्pumānмужчина
प्राकारवप्रेprākāravapreформа prākāravapre
प्रतिमुच्यpratimucyaформа pratimucya
कुण्डलेkuṇḍaleсерьги
दीर्घेdīrgheформа dīrghe
caи
कम्बूkambūформа kambū
परिहाटकेparihāṭakeформа parihāṭake
शुभेśubheо прекрасная
बहूंश्bahūṃśформа bahūṃś
caи
दीर्घांश्dīrghāṃśформа dīrghāṃś
caи
विकीर्यvikīryaформа vikīrya
मूर्धजान्mūrdhajānформа mūrdhajān
महाभुजोmahābhujoвеликий
वारणमत्तविक्रमःvāraṇamattavikramaḥформа vāraṇamattavikramaḥ
गतेनgatenaформа gatena
भूमिम्bhūmimземля
अभिकम्पयंस्abhikampayaṃsформа abhikampayaṃs
तदाtadāтогда
विराटम्virāṭamВирату
आसाद्यāsādyaдостигнув
सभासमीपतःsabhāsamīpataḥформа sabhāsamīpataḥ
तंtaṃего, того
प्रेक्ष्यprekṣyaувидев
राजोपगतंrājopagataṃцарь
सभातलेsabhātaleформа sabhātale
सत्रप्रतिच्छन्नम्satrapraticchannamударить, убить
अरिप्रमाथिनम्aripramāthinamформа aripramāthinam
विराजमानंvirājamānaṃцарь
परमेणparameṇaформа parameṇa
वर्चसाvarcasāформа varcasā
सुतंsutaṃсына
महेन्द्रस्यmahendrasyaформа mahendrasya
गजेन्द्रविक्रमम्gajendravikramamслон
सर्वान्sarvānвсех
अपृच्छच्apṛcchacформа apṛcchac
caи
समीपचारिणःsamīpacāriṇaḥформа samīpacāriṇaḥ
कुतोkutoоткуда?
ऽयम्'yamэтот
आयातिāyātiприходит
naне
मेmeмне, мой
पुराpurāпрежде
श्रुतःśrutaḥформа śrutaḥ
naне
चैनम्cainamи его
ऊचुर्ūcurформа ūcur
विदितंviditaṃизвестное
तदाtadāтогда
नराःnarāḥчеловек, муж
सविस्मितंsavismitaṃформа savismitaṃ
वाक्यम्vākyamслово, речь
इदंidaṃэто
नृपोnṛpoцарь
ऽब्रवीत्'bravītсказал
सर्वोपपन्नःsarvopapannaḥформа sarvopapannaḥ
पुरुषोpuruṣoмужчина
मनोरमःmanoramaḥформа manoramaḥ
श्यामोśyāmoформа śyāmo
युवाyuvāюный
वारणयूथपोपमःvāraṇayūthapopamaḥформа vāraṇayūthapopamaḥ
विमुच्यvimucyaосвободив
कम्बूkambūформа kambū
परिहाटकेparihāṭakeформа parihāṭake
शुभेśubheо прекрасная
विमुच्यvimucyaосвободив
वेणीम्veṇīmформа veṇīm
अपिनह्यapinahyaформа apinahya
कुण्डलेkuṇḍaleсерьги
शिखीśikhīформа śikhī
सुकेशःsukeśaḥволосы
परिधायparidhāyaформа paridhāya
चान्यथाcānyathāформа cānyathā
भवस्वbhavasvaформа bhavasva
धन्वीdhanvīударить, убить
कवचीkavacīдоспех
शरीśarīформа śarī
तथाtathāтак, также
आरुह्यāruhyaформа āruhya
यानंyānaṃповозка
परिधावतांparidhāvatāṃформа paridhāvatāṃ
भवान्bhavānты, господин
सुतैःsutaiḥсын
समोsamoформа samo
मेmeмне, мой
भवbhavaбудь
वाили
मयाmayāмной
समःsamaḥформа samaḥ
वृद्धोvṛddhoформа vṛddho
ह्य्hyведь
अहंahaṃя
वैvaiвоистину
परिहारकामःparihārakāmaḥформа parihārakāmaḥ
सर्वान्sarvānвсех
मत्स्यांस्matsyāṃsМатсья
तरसाtarasāстремительно
पालयस्वpālayasvaформа pālayasva
नैवंविधाःnaivaṃvidhāḥформа naivaṃvidhāḥ
क्लीबरूपाklībarūpāформа klībarūpā
भवन्तिbhavantiбывают
कथंkathaṃкак?
चनेतिcanetiформа caneti
प्रतिभातिpratibhātiформа pratibhāti
मेmeмне, мой
मनःmanaḥум
Литературный перевод

Вайшампаяна сказал: «Затем появился другой: высокий мужчина, украшенный женскими украшениями, богатый красотой, с серьгами, надетыми на крепостной вал, с длинными прекрасными браслетами. Рассыпав множество длинных волос, могучерукий, с поступью опьянённого слона, он тогда словно сотрясал землю своим шагом и подошёл к Вирате у входа в собрание. Увидев его, пришедшего к царю в зал собрания, сокрушителя врагов, скрытого стыдом, сияющего высшим блеском, сына Махендры с походкой царя слонов, царь спросил всех близких: “Откуда он приходит? Никогда прежде я о нём не слышал”. Люди тогда не сказали, что знают его, и царь, поражённый, произнёс: “Этот человек во всём совершенен и приятен, смуглый, юный, подобный вожаку стада слонов. Сними эти прекрасные браслеты и серьги, распусти эту косу, надень серьги иначе; с прекрасным пучком волос, одевшись иначе, стань лучником, в доспехах и со стрелами. Взойди на колесницу и правь быстро. Будь мне равен или равен моим сыновьям. Я стар и желаю отдыха; силой охраняй всех Матсьев. По моему уму, такие никак не бывают в облике бесполых”».

Версия

492ccec9fba0 · опубликовано 16 июл. 2026 г., 17:58:59 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами