Махабхарата
Праччханна-вритти-малла-юддха-парва: скрытая жизнь и борьба Бхимы4.12.1-11
3813 / 15823
Махабхарата · 4.12.1-11
Деванагари

जनमेजय उवाच
एवं मत्स्यस्य नगरे वसन्तस् तत्र पाण्डवाः ॥
अत ऊर्ध्वं महावीर्याः किम् अकुर्वन्त वै द्विज ॥
वैशंपायन उवाच
एवं ते न्यवसंस् तत्र प्रच्छन्नाः कुरुनन्दनाः ॥
आराधयन्तो राजानं यद् अकुर्वन्त तच् छृणु ॥
युधिष्ठिरः सभास्तारः सभ्यानाम् अभवत् प्रियः ॥
तथैव च विराटस्य सपुत्रस्य विशां पते ॥
स ह्य् अक्षहृदयज्ञस् तान् क्रीडयाम् आस पाण्डवः ॥
अक्षवत्यां यथाकामं सूत्रबद्धान् इव द्विजान् ॥
अज्ञातं च विराटस्य विजित्य वसु धर्मराट् ॥
भ्रातृभ्यः पुरुषव्याघ्रो यथार्हं स्म प्रयच्छति ॥
भीमसेनो ऽपि मांसानि भक्ष्याणि विविधानि च ॥
अतिसृष्टानि मत्स्येन विक्रीणाति युधिष्ठिरे ॥
वासांसि परिजीर्णानि लब्धान्य् अन्तःपुरे ऽर्जुनः ॥
विक्रीणानश् च सर्वेभ्यः पाण्डवेभ्यः प्रयच्छति ॥
सहदेवो ऽपि गोपानां वेषम् आस्थाय पाण्डवः ॥
दधि क्षीरं घृतं चैव पाण्डवेभ्यः प्रयच्छति ॥
नकुलो ऽपि धनं लब्ध्वा कृते कर्मणि वाजिनाम् ॥
तुष्टे तस्मिन् नरपतौ पाण्डवेभ्यः प्रयच्छति ॥
कृष्णापि सर्वान् भ्रातॄंस् तान् निरीक्षन्ती तपस्विनी ॥
यथा पुनर् अविज्ञाता तथा चरति भामिनी ॥
एवं संपादयन्तस् ते तथान्योन्यं महारथाः ॥
प्रेक्षमाणास् तदा कृष्णाम् ऊषुश् छन्ना नराधिप ॥

Транслитерация (IAST)

janamejaya uvāca
evaṃ matsyasya nagare vasantas tatra pāṇḍavāḥ ||
ata ūrdhvaṃ mahāvīryāḥ kim akurvanta vai dvija ||
vaiśaṃpāyana uvāca
evaṃ te nyavasaṃs tatra pracchannāḥ kurunandanāḥ ||
ārādhayanto rājānaṃ yad akurvanta tac chṛṇu ||
yudhiṣṭhiraḥ sabhāstāraḥ sabhyānām abhavat priyaḥ ||
tathaiva ca virāṭasya saputrasya viśāṃ pate ||
sa hy akṣahṛdayajñas tān krīḍayām āsa pāṇḍavaḥ ||
akṣavatyāṃ yathākāmaṃ sūtrabaddhān iva dvijān ||
ajñātaṃ ca virāṭasya vijitya vasu dharmarāṭ ||
bhrātṛbhyaḥ puruṣavyāghro yathārhaṃ sma prayacchati ||
bhīmaseno 'pi māṃsāni bhakṣyāṇi vividhāni ca ||
atisṛṣṭāni matsyena vikrīṇāti yudhiṣṭhire ||
vāsāṃsi parijīrṇāni labdhāny antaḥpure 'rjunaḥ ||
vikrīṇānaś ca sarvebhyaḥ pāṇḍavebhyaḥ prayacchati ||
sahadevo 'pi gopānāṃ veṣam āsthāya pāṇḍavaḥ ||
dadhi kṣīraṃ ghṛtaṃ caiva pāṇḍavebhyaḥ prayacchati ||
nakulo 'pi dhanaṃ labdhvā kṛte karmaṇi vājinām ||
tuṣṭe tasmin narapatau pāṇḍavebhyaḥ prayacchati ||
kṛṣṇāpi sarvān bhrātṝṃs tān nirīkṣantī tapasvinī ||
yathā punar avijñātā tathā carati bhāminī ||
evaṃ saṃpādayantas te tathānyonyaṃ mahārathāḥ ||
prekṣamāṇās tadā kṛṣṇām ūṣuś channā narādhipa ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
जनमेजयjanamejayaДжанамеджая
उवाचuvācaсказал
एवंevaṃтак
मत्स्यस्यmatsyasyaМатсья
नगरेnagareформа nagare
वसन्तस्vasantasформа vasantas
तत्रtatraтам
पाण्डवाःpāṇḍavāḥПандавы
अतataформа ata
ऊर्ध्वंūrdhvaṃформа ūrdhvaṃ
महावीर्याःmahāvīryāḥвеликий, герой
किम्kimчто?
अकुर्वन्तakurvantaформа akurvanta
वैvaiвоистину
द्विजdvijaформа dvija
वैशंपायनvaiśaṃpāyanaВайшампаяна
उवाचuvācaсказал
एवंevaṃтак
तेteони; тебе
न्यवसंस्nyavasaṃsформа nyavasaṃs
तत्रtatraтам
प्रच्छन्नाःpracchannāḥударить, убить
कुरुनन्दनाःkurunandanāḥКуру
आराधयन्तोārādhayantoконь
राजानंrājānaṃцаря
यद्yadкоторое, когда
अकुर्वन्तakurvantaформа akurvanta
तच्tacэто
छृणुchṛṇuформа chṛṇu
युधिष्ठिरःyudhiṣṭhiraḥЮдхиштхира
सभास्तारःsabhāstāraḥформа sabhāstāraḥ
सभ्यानाम्sabhyānāmформа sabhyānām
अभवत्abhavatформа abhavat
प्रियःpriyaḥформа priyaḥ
तथैवtathaivaтак же
caи
विराटस्यvirāṭasyaВирата
सपुत्रस्यsaputrasyaсын
विशांviśāṃлюдей, племён
पतेpateо владыка
saон, этот
ह्य्hyведь
अक्षहृदयज्ञस्akṣahṛdayajñasсердце
तान्tānих, тех
क्रीडयाम्krīḍayāmформа krīḍayām
आसāsaбыл
पाण्डवःpāṇḍavaḥПандава
अक्षवत्यांakṣavatyāṃформа akṣavatyāṃ
यथाकामंyathākāmaṃкак пожелает
सूत्रबद्धान्sūtrabaddhānформа sūtrabaddhān
इवivaкак, словно
द्विजान्dvijānформа dvijān
अज्ञातंajñātaṃнеузнанный, знать
caи
विराटस्यvirāṭasyaВирата
विजित्यvijityaпобедив
वसुvasuбогатство
धर्मराट्dharmarāṭдхарма
भ्रातृभ्यःbhrātṛbhyaḥформа bhrātṛbhyaḥ
पुरुषव्याघ्रोpuruṣavyāghroформа puruṣavyāghro
यथार्हंyathārhaṃформа yathārhaṃ
स्मsmaже, ведь
प्रयच्छतिprayacchatiдаёт
भीमसेनोbhīmasenoБхима, войско
ऽपि'piтакже, даже
मांसानिmāṃsāniформа māṃsāni
भक्ष्याणिbhakṣyāṇiформа bhakṣyāṇi
विविधानिvividhāniразличные
caи
अतिसृष्टानिatisṛṣṭāniформа atisṛṣṭāni
मत्स्येनmatsyenaМатсья
विक्रीणातिvikrīṇātiформа vikrīṇāti
युधिष्ठिरेyudhiṣṭhireЮдхиштхира
वासांसिvāsāṃsiодежды
परिजीर्णानिparijīrṇāniформа parijīrṇāni
लब्धान्य्labdhānyформа labdhāny
अन्तःपुरेantaḥpureвнутренние покои
ऽर्जुनः'rjunaḥформа 'rjunaḥ
विक्रीणानश्vikrīṇānaśформа vikrīṇānaś
caи
सर्वेभ्यःsarvebhyaḥформа sarvebhyaḥ
पाण्डवेभ्यःpāṇḍavebhyaḥПандава
प्रयच्छतिprayacchatiдаёт
सहदेवोsahadevoСахадева
ऽपि'piтакже, даже
गोपानांgopānāṃкорова
वेषम्veṣamформа veṣam
आस्थायāsthāyaвзойдя, опираясь
पाण्डवःpāṇḍavaḥПандава
दधिdadhiформа dadhi
क्षीरंkṣīraṃформа kṣīraṃ
घृतंghṛtaṃформа ghṛtaṃ
चैवcaivaи именно
पाण्डवेभ्यःpāṇḍavebhyaḥПандава
प्रयच्छतिprayacchatiдаёт
नकुलोnakuloНакула
ऽपि'piтакже, даже
धनंdhanaṃбогатство, ударить, убить
लब्ध्वाlabdhvāполучив
कृतेkṛteкогда сделано
कर्मणिkarmaṇiформа karmaṇi
वाजिनाम्vājināmформа vājinām
तुष्टेtuṣṭeформа tuṣṭe
तस्मिन्tasminв том
नरपतौnarapatauупал, человек, муж
पाण्डवेभ्यःpāṇḍavebhyaḥПандава
प्रयच्छतिprayacchatiдаёт
कृष्णापिkṛṣṇāpiКришна; Драупади
सर्वान्sarvānвсех
भ्रातॄंस्bhrātṝṃsформа bhrātṝṃs
तान्tānих, тех
निरीक्षन्तीnirīkṣantīформа nirīkṣantī
तपस्विनीtapasvinīформа tapasvinī
यथाyathāкак
पुनर्punarчеловек, муж
अविज्ञाताavijñātāзнать
तथाtathāтак, также
चरतिcaratiформа carati
भामिनीbhāminīпрекрасная
एवंevaṃтак
संपादयन्तस्saṃpādayantasформа saṃpādayantas
तेteони; тебе
तथान्योन्यंtathānyonyaṃформа tathānyonyaṃ
महारथाःmahārathāḥвеликий, колесница
प्रेक्षमाणास्prekṣamāṇāsпростить
तदाtadāтогда
कृष्णाम्kṛṣṇāmКришна; Драупади
ऊषुश्ūṣuśформа ūṣuś
छन्नाchannāударить, убить
नराधिपnarādhipaчеловек, муж
Литературный перевод

Джанамеджая спросил: «Так Пандавы жили там, в городе Матсьи. Что дальше, о дваждырождённый, делали эти герои великой силы?» Вайшампаяна сказал: «Они жили там скрыто, потомки Куру. Послушай, что они делали, угождая царю. Юдхиштхира, придворный собеседник, стал дорог членам собрания и самому Вирате с его сыном. Зная сердце игры в кости, Пандава развлекал их на доске, словно птиц, привязанных нитью. Побеждая Вирата незаметно для него, царь Дхармы, тигр среди людей, по достоинству отдавал богатство братьям. Бхимасена продавал Юдхиштхире мясо и разные кушанья, отпущенные ему царём Матсьев. Арджуна продавал старые одежды, полученные во внутренних покоях, и отдавал всем Пандавам. Сахадева, приняв облик пастуха, давал Пандавам творог, молоко и масло. Накула, получив деньги за работу с конями и когда царь был доволен, отдавал их Пандавам. Кришна же, подвижница, глядя на всех братьев, ходила так, чтобы снова остаться неузнанной. Так великие колесничие поддерживали друг друга и жили скрыто, царь, всё время смотря на Кришну».

Версия

f5ff37a73374 · опубликовано 16 июл. 2026 г., 18:11:28 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами