विराट उवाच
स्त्रियो गावो हिरण्यं च यच् चान्यद् वसु किं चन ॥
न मे किं चित् त्वया रक्ष्यम् अन्तरेणापि देवितुम् ॥
कङ्क उवाच
किं ते द्यूतेन राजेन्द्र बहुदोषेण मानद ॥
देवने बहवो दोषास् तस्मात् तत् परिवर्जयेत् ॥
श्रुतस् ते यदि वा दृष्टः पाण्डवो वै युधिष्ठिरः ॥
स राज्यं सुमहत् स्फीतं भ्रातॄंश् च त्रिदशोपमान् ॥
द्यूते हारितवान् सर्वं तस्माद् द्यूतं न रोचये ॥
अथ वा मन्यसे राजन् दीव्याव यदि रोचते ॥
वैशंपायन उवाच
प्रवर्तमाने द्यूते तु मत्स्यः पाण्डवम् अब्रवीत् ॥
पश्य पुत्रेण मे युद्धे तादृशाः कुरवो जिताः ॥
ततो ऽब्रवीन् मत्स्यराजं धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ॥
बृहन्नडा यस्य यन्ता कथं स न विजेष्यति ॥
इत्य् उक्तः कुपितो राजा मत्स्यः पाण्डवम् अब्रवीत् ॥
समं पुत्रेण मे षण्ढं ब्रह्मबन्धो प्रशंससि ॥
वाच्यावाच्यं न जानीषे नूनं माम् अवमन्यसे ॥
भीष्मद्रोणमुखान् सर्वान् कस्मान् न स विजेष्यति ॥
वयस्यत्वात् तु ते ब्रह्मन्न् अपराधम् इमं क्षमे ॥
नेदृशं ते पुनर् वाच्यं यदि जीवितुम् इच्छसि ॥
युधिष्ठिर उवाच
यत्र द्रोणस् तथा भीष्मो द्रौणिर् वैकर्तनः कृपः ॥
दुर्योधनश् च राजेन्द्र तथान्ये च महारथाः ॥
मरुद्गणैः परिवृतः साक्षाद् अपि शतक्रतुः ॥
को ऽन्यो बृहन्नडायास् तान् प्रतियुध्येत संगतान् ॥
virāṭa uvāca
striyo gāvo hiraṇyaṃ ca yac cānyad vasu kiṃ cana ||
na me kiṃ cit tvayā rakṣyam antareṇāpi devitum ||
kaṅka uvāca
kiṃ te dyūtena rājendra bahudoṣeṇa mānada ||
devane bahavo doṣās tasmāt tat parivarjayet ||
śrutas te yadi vā dṛṣṭaḥ pāṇḍavo vai yudhiṣṭhiraḥ ||
sa rājyaṃ sumahat sphītaṃ bhrātṝṃś ca tridaśopamān ||
dyūte hāritavān sarvaṃ tasmād dyūtaṃ na rocaye ||
atha vā manyase rājan dīvyāva yadi rocate ||
vaiśaṃpāyana uvāca
pravartamāne dyūte tu matsyaḥ pāṇḍavam abravīt ||
paśya putreṇa me yuddhe tādṛśāḥ kuravo jitāḥ ||
tato 'bravīn matsyarājaṃ dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ ||
bṛhannaḍā yasya yantā kathaṃ sa na vijeṣyati ||
ity uktaḥ kupito rājā matsyaḥ pāṇḍavam abravīt ||
samaṃ putreṇa me ṣaṇḍhaṃ brahmabandho praśaṃsasi ||
vācyāvācyaṃ na jānīṣe nūnaṃ mām avamanyase ||
bhīṣmadroṇamukhān sarvān kasmān na sa vijeṣyati ||
vayasyatvāt tu te brahmann aparādham imaṃ kṣame ||
nedṛśaṃ te punar vācyaṃ yadi jīvitum icchasi ||
yudhiṣṭhira uvāca
yatra droṇas tathā bhīṣmo drauṇir vaikartanaḥ kṛpaḥ ||
duryodhanaś ca rājendra tathānye ca mahārathāḥ ||
marudgaṇaiḥ parivṛtaḥ sākṣād api śatakratuḥ ||
ko 'nyo bṛhannaḍāyās tān pratiyudhyeta saṃgatān ||
Вирата сказал: «Женщины, коровы, золото и всякое иное имущество не нуждаются в защите от тебя, даже если я стану играть». Канка ответил: «Что тебе в игре, царь царей? В ней много пороков, о дарующий честь; поэтому её следует избегать. Ты слышал или видел, как Пандава Юдхиштхира в игре проиграл великое, процветающее царство и братьев, подобных богам. Поэтому игра мне не по душе. Но если ты так считаешь, о царь, сыграем, если тебе угодно». Когда игра началась, царь Матсьев сказал Пандаве: «Смотри, мой сын в битве победил таких Куру!» Тогда Дхармасута Юдхиштхира сказал царю Матсьев: «Как не победить тому, чьим возницей Бриханада?» Услышав это, разгневанный царь Матсьев сказал Пандаве: «Ты приравниваешь евнуха к моему сыну, о брахмабандху? Ты, видно, не знаешь, что можно говорить и что нельзя; наверно, ты меня презираешь. Почему мой сын не победит всех во главе с Бхишмой и Дроной? Из дружбы к тебе, брахман, я прощаю эту вину. Но больше не говори такого, если хочешь жить». Юдхиштхира сказал: «Там, где Дрона, Бхишма, Драуни, Вайкартана, Крипа, Дурьодхана и другие великие колесничие, кто другой, кроме Бриханады, сражался бы с ними, даже если бы они были окружены сонмами Марутов и самим Шатакрату?»
c863b44328cf · опубликовано 16 июл. 2026 г., 18:42:56 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Юдхиштхира вновь защищает истину, но делает это в форме, которую Вирата не может принять. Так скрытая жизнь Пандавов до последнего держится на терпении.