पाञ्चाल्यं तु महाबाहो नाहं हन्यां शिखण्डिनम् ॥
उद्यतेषुम् अभिप्रेक्ष्य प्रतियुध्यन्तम् आहवे ॥
लोकस् तद् वेद यद् अहं पितुः प्रियचिकीर्षया ॥
प्राप्तं राज्यं परित्यज्य ब्रह्मचर्ये धृतव्रतः ॥
चित्राङ्गदं कौरवाणाम् अहं राज्ये ऽभ्यषेचयम् ॥
विचित्रवीर्यं च शिशुं यौवराज्ये ऽभ्यषेचयम् ॥
देवव्रतत्वं विख्याप्य पृथिव्यां सर्वराजसु ॥
नैव हन्यां स्त्रियं जातु न स्त्रीपूर्वं कथं चन ॥
स हि स्त्रीपूर्वको राजञ् शिखण्डी यदि ते श्रुतः ॥
कन्या भूत्वा पुमाञ् जातो न योत्स्ये तेन भारत ॥
pāñcālyaṃ tu mahābāho nāhaṃ hanyāṃ śikhaṇḍinam ||
udyateṣum abhiprekṣya pratiyudhyantam āhave ||
lokas tad veda yad ahaṃ pituḥ priyacikīrṣayā ||
prāptaṃ rājyaṃ parityajya brahmacarye dhṛtavrataḥ ||
citrāṅgadaṃ kauravāṇām ahaṃ rājye 'bhyaṣecayam ||
vicitravīryaṃ ca śiśuṃ yauvarājye 'bhyaṣecayam ||
devavratatvaṃ vikhyāpya pṛthivyāṃ sarvarājasu ||
naiva hanyāṃ striyaṃ jātu na strīpūrvaṃ kathaṃ cana ||
sa hi strīpūrvako rājañ śikhaṇḍī yadi te śrutaḥ ||
kanyā bhūtvā pumāñ jāto na yotsye tena bhārata ||
Но панчалийца Шикхандина, о могучерукий, я не убью, увидев его с поднятой стрелой и сражающимся против меня в бою. Мир знает, что ради желания сделать приятное отцу я оставил полученное царство и утвердился в обете брахмачарьи. Я помазал Читрангаду на царство Кауравов и ребёнка Вичитравирью помазал на положение наследника. Прославив на земле среди всех царей имя Девавраты, я никогда не убью женщину и никак не убью того, кто прежде был женщиной. Ведь Шикхандин, о царь, если ты слышал, прежде был женщиной: родившись девой, он стал мужчиной. Поэтому я не буду с ним сражаться, о Бхарата.
ddf5d755c83b · опубликовано 17 июл. 2026 г., 06:32:37 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Здесь Бхишма завершает оценку войска Пандавов и одновременно раскрывает собственные границы. Он готов встретить Арджуну и Кришну, готов сдерживать царей и союзников, но отказывается сражаться с Шикхандином из-за своего обета и его прежнего женского рождения. Эта граница не слабость, а верность слову: даже на пороге великой войны Бхишма остаётся связан дхармой собственного обета.