भीष्म उवाच
ततो ऽहं निशि राजेन्द्र प्रणम्य शिरसा तदा ॥
ब्राह्मणानां पितॄणां च देवतानां च सर्वशः ॥
नक्तंचराणां भूतानां रजन्याश् च विशां पते ॥
शयनं प्राप्य रहिते मनसा समचिन्तयम् ॥
जामदग्न्येन मे युद्धम् इदं परमदारुणम् ॥
अहानि सुबहून्य् अद्य वर्तते सुमहात्ययम् ॥
न च रामं महावीर्यं शक्नोमि रणमूर्धनि ॥
विजेतुं समरे विप्रं जामदग्न्यं महाबलम् ॥
यदि शक्यो मया जेतुं जामदग्न्यः प्रतापवान् ॥
दैवतानि प्रसन्नानि दर्शयन्तु निशां मम ॥
bhīṣma uvāca
tato 'haṃ niśi rājendra praṇamya śirasā tadā ||
brāhmaṇānāṃ pitṝṇāṃ ca devatānāṃ ca sarvaśaḥ ||
naktaṃcarāṇāṃ bhūtānāṃ rajanyāś ca viśāṃ pate ||
śayanaṃ prāpya rahite manasā samacintayam ||
jāmadagnyena me yuddham idaṃ paramadāruṇam ||
ahāni subahūny adya vartate sumahātyayam ||
na ca rāmaṃ mahāvīryaṃ śaknomi raṇamūrdhani ||
vijetuṃ samare vipraṃ jāmadagnyaṃ mahābalam ||
yadi śakyo mayā jetuṃ jāmadagnyaḥ pratāpavān ||
daivatāni prasannāni darśayantu niśāṃ mama ||
Бхишма сказал: Тогда ночью, о царь царей, склонив голову, я поклонился брахманам, предкам и богам со всех сторон. Почтив также ночных существ и саму ночь, о владыка народов, я лёг в уединённом месте и стал размышлять: «Эта крайне ужасная битва с Джамадагньей длится уже очень многие дни и несёт великую опасность. Я не могу победить в бою великосильного Раму, брахмана Джамадагнью, обладающего великой доблестью. Если могущественный Джамадагнья может быть побеждён мной, пусть милостивые божества этой ночью явят мне это».
9457400c3f79 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 06:42:04 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
После многих дней боя Бхишма впервые прямо признаёт предел своей силы: он не видит, как победить Раму обычным путём. Поэтому глава переносит действие с поля битвы внутрь ночного размышления и сна. Ответ приходит не как грубое усиление ярости, а как тонкое знание: Праcвапа должна усмирить, но не убить. Это важный поворот дхармы. Победа не обязана означать уничтожение противника, особенно когда противник — учитель и брахман. Бхишме показывают путь, который сохраняет его кшатрийский долг и одновременно не разрушает почтение к Раме.