बभूवुर् अतिसंरब्धाः कृतप्रहरणा नराः ॥
तेषां विंशतिसाहस्रा ध्वजाः शूरैर् अधिष्ठिताः ॥
पञ्च नागसहस्राणि रथवंशाश् च सर्वशः ॥
पदातयश् च ये शूराः कार्मुकासिगदाधराः ॥
सहस्रशो ऽन्वयुः पश्चाद् अग्रतश् च सहस्रशः ॥
युधिष्ठिरो यत्र सैन्ये स्वयम् एव बलार्णवे ॥
तत्र ते पृथिवीपाला भूयिष्ठं पर्यवस्थिताः ॥
तत्र नागसहस्राणि हयानाम् अयुतानि च ॥
तथा रथसहस्राणि पदातीनां च भारत ॥
यद् आश्रित्याभियुयुधे धार्तराष्ट्रं सुयोधनम् ॥
ततो ऽन्ये शतशः पश्चात् सहस्रायुतशो नराः ॥
नदन्तः प्रययुस् तेषाम् अनीकानि सहस्रशः ॥
babhūvur atisaṃrabdhāḥ kṛtapraharaṇā narāḥ ||
teṣāṃ viṃśatisāhasrā dhvajāḥ śūrair adhiṣṭhitāḥ ||
pañca nāgasahasrāṇi rathavaṃśāś ca sarvaśaḥ ||
padātayaś ca ye śūrāḥ kārmukāsigadādharāḥ ||
sahasraśo 'nvayuḥ paścād agrataś ca sahasraśaḥ ||
yudhiṣṭhiro yatra sainye svayam eva balārṇave ||
tatra te pṛthivīpālā bhūyiṣṭhaṃ paryavasthitāḥ ||
tatra nāgasahasrāṇi hayānām ayutāni ca ||
tathā rathasahasrāṇi padātīnāṃ ca bhārata ||
yad āśrityābhiyuyudhe dhārtarāṣṭraṃ suyodhanam ||
tato 'nye śataśaḥ paścāt sahasrāyutaśo narāḥ ||
nadantaḥ prayayus teṣām anīkāni sahasraśaḥ ||
“Воины были крайне воодушевлены и взяли оружие. Среди них двадцать тысяч знамён стояли над героями, пять тысяч слонов, ряды колесниц и храбрые пехотинцы, держащие луки, мечи и палицы, тысячами следовали позади и тысячами впереди. Там, где в океане войска находился сам Юдхиштхира, вокруг него главным образом расположились хранители земли. Там были тысячи слонов, десятки тысяч коней, тысячи колесниц и пеших воинов, о Бхарата; опираясь на них, он выступил против сына Дхритараштры Суйодханы. Затем другие люди сотнями, тысячами и десятками тысяч выступали следом, громко крича, а их отряды шли тысячами”.
7fb953520031 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 06:41:26 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Финальная глава Удьога-парвы показывает ответ Пандавов на развёртывание Кауравов: Юдхиштхира действует спокойно и точно, распределяя войско по силам и задачам. Его порядок не выглядит как слепая ярость; это осмысленная организация дхармической войны, где каждый герой получает место согласно своей природе и силе. Образ армии, подобной полной Ганге, подводит книгу к границе битвы: переговоры, посольства, предупреждения и обеты завершены, и теперь накопленная судьба движется уже как река.