Махабхарата
Бхишма-парва: бой Дроны и Дхриштадьюмны6.49.4-13
5606 / 15823
Махабхарата · 6.49.4-13
Деванагари

संजय उवाच
शृणु राजन् स्थिरो भूत्वा युद्धम् एतत् सुदारुणम् ॥
न शक्यः पाण्डवो जेतुं देवैर् अपि सवासवैः ॥
द्रोणस् तु निशितैर् बाणैर् धृष्टद्युम्नम् अयोधयत् ॥
सारथिं चास्य भल्लेन रथनीडाद् अपातयत् ॥
तस्याथ चतुरो वाहांश् चतुर्भिः सायकोत्तमैः ॥
पीडयाम् आस संक्रुद्धो धृष्टद्युम्नस्य मारिष ॥
धृष्टद्युम्नस् ततो द्रोणं नवत्या निशितैः शरैः ॥
विव्याध प्रहसन् वीरस् तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत् ॥
ततः पुनर् अमेयात्मा भारद्वाजः प्रतापवान् ॥
शरैः प्रच्छादयाम् आस धृष्टद्युम्नम् अमर्षणम् ॥
आददे च शरं घोरं पार्षतस्य वधं प्रति ॥
शक्राशनिसमस्पर्शं मृत्युदण्डम् इवापरम् ॥
हाहाकारो महान् आसीत् सर्वसैन्यस्य भारत ॥
तम् इषुं संधितं दृष्ट्वा भारद्वाजेन संयुगे ॥
तत्राद्भुतम् अपश्याम धृष्टद्युम्नस्य पौरुषम् ॥
यद् एकः समरे वीरस् तस्थौ गिरिर् इवाचलः ॥
तं च दीप्तं शरं घोरम् आयान्तं मृत्युम् आत्मनः ॥
चिच्छेद शरवृष्टिं च भारद्वाजे मुमोच ह ॥
तत उच्चुक्रुशुः सर्वे पाञ्चालाः पाण्डवैः सह ॥
धृष्टद्युम्नेन तत् कर्म कृतं दृष्ट्वा सुदुष्करम् ॥

Транслитерация (IAST)

saṃjaya uvāca
śṛṇu rājan sthiro bhūtvā yuddham etat sudāruṇam ||
na śakyaḥ pāṇḍavo jetuṃ devair api savāsavaiḥ ||
droṇas tu niśitair bāṇair dhṛṣṭadyumnam ayodhayat ||
sārathiṃ cāsya bhallena rathanīḍād apātayat ||
tasyātha caturo vāhāṃś caturbhiḥ sāyakottamaiḥ ||
pīḍayām āsa saṃkruddho dhṛṣṭadyumnasya māriṣa ||
dhṛṣṭadyumnas tato droṇaṃ navatyā niśitaiḥ śaraiḥ ||
vivyādha prahasan vīras tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt ||
tataḥ punar ameyātmā bhāradvājaḥ pratāpavān ||
śaraiḥ pracchādayām āsa dhṛṣṭadyumnam amarṣaṇam ||
ādade ca śaraṃ ghoraṃ pārṣatasya vadhaṃ prati ||
śakrāśanisamasparśaṃ mṛtyudaṇḍam ivāparam ||
hāhākāro mahān āsīt sarvasainyasya bhārata ||
tam iṣuṃ saṃdhitaṃ dṛṣṭvā bhāradvājena saṃyuge ||
tatrādbhutam apaśyāma dhṛṣṭadyumnasya pauruṣam ||
yad ekaḥ samare vīras tasthau girir ivācalaḥ ||
taṃ ca dīptaṃ śaraṃ ghoram āyāntaṃ mṛtyum ātmanaḥ ||
ciccheda śaravṛṣṭiṃ ca bhāradvāje mumoca ha ||
tata uccukruśuḥ sarve pāñcālāḥ pāṇḍavaiḥ saha ||
dhṛṣṭadyumnena tat karma kṛtaṃ dṛṣṭvā suduṣkaram ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
संजय उवाचsaṃjaya uvācaСанджая сказал; Санджая произнёс
शृणु राजन् स्थिरः भूत्वाśṛṇu rājan sthiraḥ bhūtvāслушай, царь, став твёрдым; выслушай, владыка, укрепившись
युद्धम् एतत् सुदारुणम्yuddham etat sudāruṇamэту битву крайне жестокую; это ужасное сражение
न शक्यः पाण्डवः जेतुम्na śakyaḥ pāṇḍavaḥ jetumневозможно Пандаву победить; Пандава не может быть одолён
देवैः अपि सवासवैःdevaiḥ api savāsavaiḥдаже богами с Васавой; даже девами вместе с Индрой
द्रोणः तु निशितैः बाणैःdroṇaḥ tu niśitaiḥ bāṇaiḥДрона же острыми стрелами; Дрона заострёнными стрелами
धृष्टद्युम्नम् अयोधयत्dhṛṣṭadyumnam ayodhayatс Дхриштадьюмной сражался; бился с Дхриштадьюмной
सारथिम् च अस्य भल्लेनsārathim ca asya bhallenaи его возничего бхаллой; его сарати широкой стрелой
रथनीडात् अपातयत्rathanīḍāt apātayatс сиденья колесницы сбросил; из ратхи поверг
तस्य अथ चतुरो वाहान्tasya atha caturo vāhānего затем четырёх коней; потом четверых его скакунов
चतुर्भिः सायकोत्तमैःcaturbhiḥ sāyakottamaiḥчетырьмя лучшими стрелами; четырьмя превосходными стрелами
पीडयाम् आस संक्रुद्धःpīḍayām āsa saṃkruddhaḥстал теснить разгневанный; яростно поразил
धृष्टद्युम्नस्य मारिषdhṛṣṭadyumnasya māriṣaДхриштадьюмны, почтенный; принадлежащих Дхриштадьюмне
धृष्टद्युम्नः ततः द्रोणम्dhṛṣṭadyumnaḥ tataḥ droṇamДхриштадьюмна тогда Дрону; затем Дхриштадьюмна Дрону
नवत्या निशितैः शरैःnavatyā niśitaiḥ śaraiḥдевяноста острыми стрелами; девяноста заострёнными стрелами
विव्याध प्रहसन् वीरःvivyādha prahasan vīraḥпронзил, смеясь, герой; поразил герой с улыбкой
तिष्ठ तिष्ठ इति च अब्रवीत्tiṣṭha tiṣṭha iti ca abravītстой, стой, так сказал; и произнёс: стой же
ततः पुनः अमेयात्माtataḥ punaḥ ameyātmāзатем снова неизмеримый духом; после этого безмерный душой
भारद्वाजः प्रतापवान्bhāradvājaḥ pratāpavānБхарадваджа пылающий; могучий сын Бхарадваджи
शरैः प्रच्छादयाम् आसśaraiḥ pracchādayām āsaстрелами покрыл; окутал стрелами
धृष्टद्युम्नम् अमर्षणम्dhṛṣṭadyumnam amarṣaṇamДхриштадьюмну нетерпеливого; гневного Дхриштадьюмну
आददे च शरम् घोरम्ādade ca śaram ghoramи взял стрелу страшную; поднял ужасную стрелу
पार्षतस्य वधम् प्रतिpārṣatasya vadham pratiдля убийства Паршаты; ради смерти Дхриштадьюмны
शक्राशनिसमस्पर्शम्śakrāśanisamasparśamкасанием равную молнии Шакры; подобную удару Индры
मृत्युदण्डम् इव अपरम्mṛtyudaṇḍam iva aparamкак иной жезл смерти; словно второй посох Ямы
हाहाकारः महान् आसीत्hāhākāraḥ mahān āsītвеликий вопль был; поднялся огромный крик
सर्वसैन्यस्य भारतsarvasainyasya bhārataвсего войска, Бхарата; среди всей армии
तम् इषुम् संधितम् दृष्ट्वाtam iṣum saṃdhitam dṛṣṭvāту стрелу наложенную увидев; увидев эту нацеленную стрелу
भारद्वाजेन संयुगेbhāradvājena saṃyugeБхарадваджей в бою; сыном Бхарадваджи в сражении
तत्र अद्भुतम् अपश्यामtatra adbhutam apaśyāmaтам чудо мы увидели; тогда мы видели дивное
धृष्टद्युम्नस्य पौरुषम्dhṛṣṭadyumnasya pauruṣamмужество Дхриштадьюмны; доблесть сына Друпады
यत् एकः समरे वीरःyat ekaḥ samare vīraḥчто один в бою герой; как одинокий герой
तस्थौ गिरिः इव अचलःtasthau giriḥ iva acalaḥстоял как неподвижная гора; остался как несокрушимая скала
तम् च दीप्तम् शरम् घोरम्tam ca dīptam śaram ghoramи ту пылающую страшную стрелу; эту горящую ужасную стрелу
आयान्तम् मृत्युम् आत्मनःāyāntam mṛtyum ātmanaḥприходящую как собственная смерть; идущую его смертью
चिच्छेद शरवृष्टिम् चciccheda śaravṛṣṭim caрассёк и дождь стрел; разрубил и ливень стрел
भारद्वाजे मुमोच हbhāradvāje mumoca haна Бхарадваджу выпустил; на Дрону излил
ततः उच्चुक्रुशुः सर्वेtataḥ uccukruśuḥ sarveтогда закричали все; после этого все вскричали
पाञ्चालाः पाण्डवैः सहpāñcālāḥ pāṇḍavaiḥ sahaпанчалы вместе с Пандавами; воины Панчалы с Пандавами
धृष्टद्युम्नेन तत् कर्मdhṛṣṭadyumnena tat karmaДхриштадьюмной то дело; этот подвиг Дхриштадьюмны
कृतम् दृष्ट्वा सुदुष्करम्kṛtam dṛṣṭvā suduṣkaramсовершённым увидев труднейшее; видя крайне трудное деяние
Литературный перевод

Санджая сказал: «Слушай, о царь, укрепившись: это сражение было крайне жестоким. Пандаву невозможно победить даже богам вместе с Индрой. Дрона же острыми стрелами сражался с Дхриштадьюмной и бхаллой сбросил его возничего с сиденья колесницы. Затем разгневанный Дрона четырьмя превосходными стрелами поразил четырёх коней Дхриштадьюмны, о почтенный. Тогда герой Дхриштадьюмна, смеясь, пронзил Дрону девяноста острыми стрелами и сказал: “Стой! Стой!” После этого пылающий сын Бхарадваджи, неизмеримый духом, снова покрыл стрелами гневного Дхриштадьюмну и взял страшную стрелу, чтобы убить Паршату; её прикосновение было подобно молнии Шакры, словно это был иной жезл смерти. Когда всё войско увидело в бою эту стрелу, наложенную сыном Бхарадваджи, поднялся великий вопль, о Бхарата. Тогда мы увидели чудесное мужество Дхриштадьюмны: герой один стоял в бою неподвижно, словно гора. Он рассёк эту пылающую страшную стрелу, приближавшуюся как его собственная смерть, и излил на Бхарадваджу дождь стрел. Увидев это крайне трудное дело, совершённое Дхриштадьюмной, все панчалы вместе с Пандавами вскричали».

Версия

48ae5c6407a1 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:12:34 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами