Махабхарата
Бхишма-парва: бой строев макара и шйена6.65.22-33
5691 / 15823
Махабхарата · 6.65.22-33
Деванагари

शैनेयं तु रणे क्रुद्धो भारद्वाजः प्रतापवान् ॥
अविध्यन् निशितैर् बाणैर् जत्रुदेशे हसन्न् इव ॥
भीमसेनस् ततः क्रुद्धो भारद्वाजम् अविध्यत ॥
संरक्षन् सात्यकिं राजन् द्रोणाच् छस्त्रभृतां वरात् ॥
ततो द्रोणश् च भीष्मश् च तथा शल्यश् च मारिष ॥
भीमसेनं रणे क्रुद्धाश् छादयां चक्रिरे शरैः ॥
तत्राभिमन्युः संक्रुद्धो द्रौपदेयाश् च मारिष ॥
विव्यधुर् निशितैर् बाणैः सर्वांस् तान् उद्यतायुधान् ॥
भीष्मद्रोणौ च संक्रुद्धाव् आपतन्तौ महाबलौ ॥
प्रत्युद्ययौ शिखण्डी तु महेष्वासो महाहवे ॥
प्रगृह्य बलवद् वीरो धनुर् जलदनिस्वनम् ॥
अभ्यवर्षच् छरैस् तूर्णं छादयानो दिवाकरम् ॥
शिखण्डिनं समासाद्य भरतानां पितामहः ॥
अवर्जयत संग्रामे स्त्रीत्वं तस्यानुसंस्मरन् ॥
ततो द्रोणो महाराज अभ्यद्रवत तं रणे ॥
रक्षमाणस् ततो भीष्मं तव पुत्रेण चोदितः ॥
शिखण्डी तु समासाद्य द्रोणं शस्त्रभृतां वरम् ॥
अवर्जयत संग्रामे युगान्ताग्निम् इवोल्बणम् ॥
ततो बलेन महता पुत्रस् तव विशां पते ॥
जुगोप भीष्मम् आसाद्य प्रार्थयानो महद् यशः ॥
तथैव पाण्डवा राजन् पुरस्कृत्य धनंजयम् ॥
भीष्मम् एवाभ्यवर्तन्त जये कृत्वा दृढां मतिम् ॥
तद् युद्धम् अभवद् घोरं देवानां दानवैर् इव ॥
जयं च काङ्क्षतां नित्यं यशश् च परमाद्भुतम् ॥

Транслитерация (IAST)

śaineyaṃ tu raṇe kruddho bhāradvājaḥ pratāpavān ||
avidhyan niśitair bāṇair jatrudeśe hasann iva ||
bhīmasenas tataḥ kruddho bhāradvājam avidhyata ||
saṃrakṣan sātyakiṃ rājan droṇāc chastrabhṛtāṃ varāt ||
tato droṇaś ca bhīṣmaś ca tathā śalyaś ca māriṣa ||
bhīmasenaṃ raṇe kruddhāś chādayāṃ cakrire śaraiḥ ||
tatrābhimanyuḥ saṃkruddho draupadeyāś ca māriṣa ||
vivyadhur niśitair bāṇaiḥ sarvāṃs tān udyatāyudhān ||
bhīṣmadroṇau ca saṃkruddhāv āpatantau mahābalau ||
pratyudyayau śikhaṇḍī tu maheṣvāso mahāhave ||
pragṛhya balavad vīro dhanur jaladanisvanam ||
abhyavarṣac charais tūrṇaṃ chādayāno divākaram ||
śikhaṇḍinaṃ samāsādya bharatānāṃ pitāmahaḥ ||
avarjayata saṃgrāme strītvaṃ tasyānusaṃsmaran ||
tato droṇo mahārāja abhyadravata taṃ raṇe ||
rakṣamāṇas tato bhīṣmaṃ tava putreṇa coditaḥ ||
śikhaṇḍī tu samāsādya droṇaṃ śastrabhṛtāṃ varam ||
avarjayata saṃgrāme yugāntāgnim ivolbaṇam ||
tato balena mahatā putras tava viśāṃ pate ||
jugopa bhīṣmam āsādya prārthayāno mahad yaśaḥ ||
tathaiva pāṇḍavā rājan puraskṛtya dhanaṃjayam ||
bhīṣmam evābhyavartanta jaye kṛtvā dṛḍhāṃ matim ||
tad yuddham abhavad ghoraṃ devānāṃ dānavair iva ||
jayaṃ ca kāṅkṣatāṃ nityaṃ yaśaś ca paramādbhutam ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
शैनेयम् तु रणे क्रुद्धःśaineyam tu raṇe kruddhaḥШайнею же в бою разгневанный; на Сатьяки в битве
भारद्वाजः प्रतापवान्bhāradvājaḥ pratāpavānБхарадваджа могучий; славный Дрона
अविध्यत् निशितैः बाणैःavidhyat niśitaiḥ bāṇaiḥпронзил острыми стрелами; поразил заострёнными
जत्रुदेशे हसन् इवjatrudeśe hasan ivaв область ключицы словно смеясь; будто усмехаясь
भीमसेनः ततः क्रुद्धःbhīmasenaḥ tataḥ kruddhaḥБхимасена затем разгневанный; после этого Бхима
भारद्वाजम् अविध्यतbhāradvājam avidhyataБхарадваджу пронзил; поразил Дрону
संरक्षन् सात्यकिम् राजन्saṃrakṣan sātyakim rājanзащищая Сатьяки, царь; прикрывая Шайнею
द्रोणात् शस्त्रभृताम् वरात्droṇāt śastrabhṛtām varātот Дроны, лучшего оруженосцев; от лучшего воинов
ततः द्रोणः च भीष्मः चtataḥ droṇaḥ ca bhīṣmaḥ caзатем Дрона и Бхишма; после этого Дрона с Бхишмой
तथा शल्यः च मारिषtathā śalyaḥ ca māriṣaи также Шалья, почтенный; и Шалья
भीमसेनम् रणे क्रुद्धाःbhīmasenam raṇe kruddhāḥБхимасену в бою разгневанные; Бхиму в сражении
छादयाम् चक्रिरे शरैःchādayām cakrire śaraiḥпокрыли стрелами; осыпали снарядами
तत्र अभिमन्युः संक्रुद्धःtatra abhimanyuḥ saṃkruddhaḥтам Абхиманью разгневанный; тогда Абхиманью
द्रौपदेयाः च मारिषdraupadeyāḥ ca māriṣaи сыновья Драупади, почтенный; и Драупадеи
विव्यधुः निशितैः बाणैःvivyadhuḥ niśitaiḥ bāṇaiḥпронзили острыми стрелами; поразили заострёнными
सर्वान् तान् उद्यतायुधान्sarvān tān udyatāyudhānвсех тех с поднятым оружием; всех готовых к бою
भीष्मद्रोणौ च संक्रुद्धौbhīṣmadroṇau ca saṃkruddhauБхишму и Дрону разгневанных; яростных Бхишму-Дрону
आपतन्तौ महाबलौāpatantau mahābalauнаступающих великосильных; могучих, налетающих
प्रत्युद्ययौ शिखण्डी तुpratyudyayau śikhaṇḍī tuнавстречу выступил Шикхандин же; Шикхандин вышел против
महेष्वासः महाहवेmaheṣvāsaḥ mahāhaveвеликий лучник в великой битве; могучий стрелок
प्रगृह्य बलवत् वीरःpragṛhya balavat vīraḥсхватив крепко герой; сильно взяв
धनुः जलदनिस्वनम्dhanuḥ jaladanisvanamлук с гулом тучи; лук громоподобный
अभ्यवर्षत् शरैः तूर्णम्abhyavarṣat śaraiḥ tūrṇamзасыпал стрелами быстро; тотчас осыпал
छादयानः दिवाकरम्chādayānaḥ divākaramзакрывая солнце; затмевая дневное светило
शिखण्डिनम् समासाद्यśikhaṇḍinam samāsādyaдостигнув Шикхандина; столкнувшись с Шикхандином
भरतानाम् पितामहःbharatānām pitāmahaḥпраотец Бхаратов; дед Бхаратов
अवर्जयत संग्रामेavarjayata saṃgrāmeуклонился в сражении; отступил в бою
स्त्रीत्वम् तस्य अनुसंस्मरन्strītvam tasya anusaṃsmaranего женственность вспоминая; помня его женское прошлое
ततः द्रोणः महाराजtataḥ droṇaḥ mahārājaзатем Дрона, великий царь; после этого Дрона
अभ्यद्रवत तम् रणेabhyadravata tam raṇeнапал на него в бою; бросился к нему
रक्षमाणः ततः भीष्मम्rakṣamāṇaḥ tataḥ bhīṣmamзащищая затем Бхишму; прикрывая Бхишму
तव पुत्रेण चोदितःtava putreṇa coditaḥтвоим сыном побуждённый; по приказу Дурьодханы
शिखण्डी तु समासाद्यśikhaṇḍī tu samāsādyaШикхандин же встретив; столкнувшись
द्रोणम् शस्त्रभृताम् वरम्droṇam śastrabhṛtām varamДрону, лучшего оруженосцев; лучшего воинов
अवर्जयत संग्रामेavarjayata saṃgrāmeуклонился в сражении; отошёл в бою
युगान्ताग्निम् इव उल्बणम्yugāntāgnim iva ulbaṇamкак пылающий огонь конца юги; словно губительный пожар
ततः बलेन महताtataḥ balena mahatāзатем великой силой; после этого мощным войском
पुत्रः तव विशाम् पतेputraḥ tava viśām pateтвой сын, владыка людей; Дурьодхана, царь
जुगोप भीष्मम् आसाद्यjugopa bhīṣmam āsādyaзащитил Бхишму приблизившись; стал охранять Бхишму
प्रार्थयानः महत् यशःprārthayānaḥ mahat yaśaḥстремясь к великой славе; желая высокой славы
तथा एव पाण्डवाः राजन्tathā eva pāṇḍavāḥ rājanтак же Пандавы, царь; и Пандавы так же
पुरस्कृत्य धनंजयम्puraskṛtya dhanaṃjayamпоставив впереди Дхананджаю; с Арджуной впереди
भीष्मम् एव अभ्यवर्तन्तbhīṣmam eva abhyavartantaименно к Бхишме двинулись; наступали на Бхишму
जये कृत्वा दृढाम् मतिम्jaye kṛtvā dṛḍhām matimутвердив твёрдую мысль о победе; решив победить
तत् युद्धम् अभवत् घोरम्tat yuddham abhavat ghoramто сражение стало страшным; битва сделалась ужасной
देवानाम् दानवैः इवdevānām dānavaiḥ ivaкак богов с данавами; словно дева с асурами
जयम् च काङ्क्षताम् नित्यम्jayam ca kāṅkṣatām nityamи победы желающих постоянно; вечно жаждущих победы
यशः च परमाद्भुतम्yaśaḥ ca paramādbhutamи славы высочайшей чудесной; и дивной великой славы
Литературный перевод

В бою разгневанный и могучий Бхарадваджа, словно смеясь, поразил Шайнею острыми стрелами в область ключицы. Тогда разгневанный Бхимасена, защищая Сатьяки от Дроны, лучшего из носящих оружие, поразил Бхарадваджу. Затем Дрона, Бхишма и Шалья, разгневанные, осыпали Бхимасену стрелами в бою, о почтенный. Тогда Абхиманью и сыновья Драупади, разгневавшись, поразили острыми стрелами всех этих воинов с поднятым оружием. А великий лучник Шикхандин в великой битве выступил навстречу разгневанным, наступающим и великосильным Бхишме и Дроне. Герой крепко взял громоподобный лук и быстро осыпал их стрелами, закрывая солнце. Но праотец Бхаратов, столкнувшись с Шикхандином, уклонился в сражении, вспоминая его женское прошлое. Тогда Дрона, побуждённый твоим сыном, напал на Шикхандина в бою, защищая Бхишму. Но Шикхандин, встретив Дрону, лучшего из носящих оружие, уклонился от него в сражении, словно от пылающего огня конца юги. Затем твой сын, о владыка людей, приблизившись к Бхишме, защитил его великой силой, стремясь к высокой славе. Так же и Пандавы, поставив впереди Дхананджаю, двинулись именно на Бхишму, твёрдо решив победить, о царь. То сражение стало страшным, словно битва богов с данавами, между теми, кто постоянно желал победы и высочайшей дивной славы».

Версия

f2b8d88dd2a3 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:35:52 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами