संजय उवाच
शिखण्डी सह मत्स्येन विराटेन विशां पते ॥
भीष्मम् आशु महेष्वासम् आससाद सुदुर्जयम् ॥
द्रोणं कृपं विकर्णं च महेष्वासान् महाबलान् ॥
राज्ञश् चान्यान् रणे शूरान् बहून् आर्छद् धनंजयः ॥
सैन्धवं च महेष्वासं सामात्यं सह बन्धुभिः ॥
प्राच्यांश् च दाक्षिणात्यांश् च भूमिपान् भूमिपर्षभ ॥
पुत्रं च ते महेष्वासं दुर्योधनम् अमर्षणम् ॥
दुःसहं चैव समरे भीमसेनो ऽभ्यवर्तत ॥
सहदेवस् तु शकुनिम् उलूकं च महारथम् ॥
पितापुत्रौ महेष्वासाव् अभ्यवर्तत दुर्जयौ ॥
युधिष्ठिरो महाराज गजानीकं महारथः ॥
समवर्तत संग्रामे पुत्रेण निकृतस् तव ॥
माद्रीपुत्रस् तु नकुलः शूरः संक्रन्दनो युधि ॥
त्रिगर्तानां रथोदारैः समसज्जत पाण्डवः ॥
अभ्यवर्तन्त दुर्धर्षाः समरे शाल्वकेकयान् ॥
सात्यकिश् चेकितानश् च सौभद्रश् च महारथः ॥
धृष्टकेतुश् च समरे राक्षसश् च घटोत्कचः ॥
पुत्राणां ते रथानीकं प्रत्युद्याताः सुदुर्जयाः ॥
सेनापतिर् अमेयात्मा धृष्टद्युम्नो महाबलः ॥
द्रोणेन समरे राजन् समियायेन्द्रकर्मणा ॥
एवम् एते महेष्वासास् तावकाः पाण्डवैः सह ॥
समेत्य समरे शूराः संप्रहारं प्रचक्रिरे ॥
saṃjaya uvāca
śikhaṇḍī saha matsyena virāṭena viśāṃ pate ||
bhīṣmam āśu maheṣvāsam āsasāda sudurjayam ||
droṇaṃ kṛpaṃ vikarṇaṃ ca maheṣvāsān mahābalān ||
rājñaś cānyān raṇe śūrān bahūn ārchad dhanaṃjayaḥ ||
saindhavaṃ ca maheṣvāsaṃ sāmātyaṃ saha bandhubhiḥ ||
prācyāṃś ca dākṣiṇātyāṃś ca bhūmipān bhūmiparṣabha ||
putraṃ ca te maheṣvāsaṃ duryodhanam amarṣaṇam ||
duḥsahaṃ caiva samare bhīmaseno 'bhyavartata ||
sahadevas tu śakunim ulūkaṃ ca mahāratham ||
pitāputrau maheṣvāsāv abhyavartata durjayau ||
yudhiṣṭhiro mahārāja gajānīkaṃ mahārathaḥ ||
samavartata saṃgrāme putreṇa nikṛtas tava ||
mādrīputras tu nakulaḥ śūraḥ saṃkrandano yudhi ||
trigartānāṃ rathodāraiḥ samasajjata pāṇḍavaḥ ||
abhyavartanta durdharṣāḥ samare śālvakekayān ||
sātyakiś cekitānaś ca saubhadraś ca mahārathaḥ ||
dhṛṣṭaketuś ca samare rākṣasaś ca ghaṭotkacaḥ ||
putrāṇāṃ te rathānīkaṃ pratyudyātāḥ sudurjayāḥ ||
senāpatir ameyātmā dhṛṣṭadyumno mahābalaḥ ||
droṇena samare rājan samiyāyendrakarmaṇā ||
evam ete maheṣvāsās tāvakāḥ pāṇḍavaiḥ saha ||
sametya samare śūrāḥ saṃprahāraṃ pracakrire ||
Санджая сказал: «Шикхандин вместе с царём Матсьи Виратой, о владыка людей, быстро приблизился к великому лучнику Бхишме, труднопобедимому. Дхананджая поразил Дрону, Крипу, Викарну, этих могучих великих лучников, и многих других царских героев в бою. Он настиг также великого лучника Саиндхаву с советником и родичами, а также восточных и южных землевладык, о бык земли. Бхимасена двинулся на твоего сына, великого лучника Дурьодхану, нетерпеливого к обидам, и на Духсаху в бою. Сахадева атаковал труднопобедимых отца и сына, великих лучников Шакуни и махаратху Улуку. Махаратха Юдхиштхира, обманутый твоим сыном, в сражении выступил против слонового строя, о великий царь. Накула, сын Мадри, герой с боевым кличем, сцепился в бою с благородными колесничими тригартов. Неодолимые Сатьяки, Чекитана и махаратха Саубхадра напали в бою на шальвов и кекаев. Дхриштакету и ракшас Гхатоткача, труднопобедимые, выступили против колесничного войска твоих сыновей. Великосильный военачальник Дхриштадьюмна, неизмеримый душой, сошёлся в бою с Дроной, чьи деяния были подобны деяниям Индры. Так эти великие лучники, твои герои и Пандавы, встретившись в бою, начали сечу».
56cf80b5244b · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:35:52 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Глава начинается как карта столкновений: каждый герой находит свой участок боя. Важная деталь — Юдхиштхира назван обманутым сыном Дхритараштры; даже в перечислении поединков моральная причина войны не исчезает.