Махабхарата
Бхишма-парва: битва Дурьодханы и Бхимы6.75.21-32
5730 / 15823
Махабхарата · 6.75.21-32
Деванагари

धृष्टकेतुस् ततो राजन्न् अभिमन्युश् च वीर्यवान् ॥
केकया द्रौपदेयाश् च तव पुत्रान् अयोधयन् ॥
चित्रसेनः सुचित्रश् च चित्राश्वश् चित्रदर्शनः ॥
चारुचित्रः सुचारुश् च तथा नन्दोपनन्दकौ ॥
अष्टाव् एते महेष्वासाः सुकुमारा यशस्विनः ॥
अभिमन्युरथं राजन् समन्तात् पर्यवारयन् ॥
आजघान ततस् तूर्णम् अभिमन्युर् महामनाः ॥
एकैकं पञ्चभिर् विद्ध्वा शरैः संनतपर्वभिः ॥
वज्रमृत्युप्रतीकाशैर् विचित्रायुधनिःसृतैः ॥
अमृष्यमाणास् ते सर्वे सौभद्रं रथसत्तमम् ॥
ववर्षुर् मार्गणैस् तीक्ष्णैर् गिरिं मेरुम् इवाम्बुदाः ॥
स पीड्यमानः समरे कृतास्त्रो युद्धदुर्मदः ॥
अभिमन्युर् महाराज तावकान् समकम्पयत् ॥
यथा देवासुरे युद्धे वज्रपाणिर् महासुरान् ॥
विकर्णस्य ततो भल्लान् प्रेषयाम् आस भारत ॥
चतुर्दश रथश्रेष्ठो घोरान् आशीविषोपमान् ॥
ध्वजं सूतं हयांश् चास्य छित्त्वा नृत्यन्न् इवाहवे ॥
पुनश् चान्याञ् शरान् पीतान् अकुण्ठाग्राञ् शिलाशितान् ॥
प्रेषयाम् आस सौभद्रो विकर्णाय महाबलः ॥
ते विकर्णं समासाद्य कङ्कबर्हिणवाससः ॥
भित्त्वा देहं गता भूमिं ज्वलन्त इव पन्नगाः ॥
ते शरा हेमपुङ्खाग्रा व्यदृश्यन्त महीतले ॥
विकर्णरुधिरक्लिन्ना वमन्त इव शोणितम् ॥
विकर्णं वीक्ष्य निर्भिन्नं तस्यैवान्ये सहोदराः ॥
अभ्यद्रवन्त समरे सौभद्रप्रमुखान् रथान् ॥
अभियात्वा तथैवाशु रथस्थान् सूर्यवर्चसः ॥
अविध्यन् समरे ऽन्योन्यं संरब्धा युद्धदुर्मदाः ॥

Транслитерация (IAST)

dhṛṣṭaketus tato rājann abhimanyuś ca vīryavān ||
kekayā draupadeyāś ca tava putrān ayodhayan ||
citrasenaḥ sucitraś ca citrāśvaś citradarśanaḥ ||
cārucitraḥ sucāruś ca tathā nandopanandakau ||
aṣṭāv ete maheṣvāsāḥ sukumārā yaśasvinaḥ ||
abhimanyurathaṃ rājan samantāt paryavārayan ||
ājaghāna tatas tūrṇam abhimanyur mahāmanāḥ ||
ekaikaṃ pañcabhir viddhvā śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ ||
vajramṛtyupratīkāśair vicitrāyudhaniḥsṛtaiḥ ||
amṛṣyamāṇās te sarve saubhadraṃ rathasattamam ||
vavarṣur mārgaṇais tīkṣṇair giriṃ merum ivāmbudāḥ ||
sa pīḍyamānaḥ samare kṛtāstro yuddhadurmadaḥ ||
abhimanyur mahārāja tāvakān samakampayat ||
yathā devāsure yuddhe vajrapāṇir mahāsurān ||
vikarṇasya tato bhallān preṣayām āsa bhārata ||
caturdaśa rathaśreṣṭho ghorān āśīviṣopamān ||
dhvajaṃ sūtaṃ hayāṃś cāsya chittvā nṛtyann ivāhave ||
punaś cānyāñ śarān pītān akuṇṭhāgrāñ śilāśitān ||
preṣayām āsa saubhadro vikarṇāya mahābalaḥ ||
te vikarṇaṃ samāsādya kaṅkabarhiṇavāsasaḥ ||
bhittvā dehaṃ gatā bhūmiṃ jvalanta iva pannagāḥ ||
te śarā hemapuṅkhāgrā vyadṛśyanta mahītale ||
vikarṇarudhiraklinnā vamanta iva śoṇitam ||
vikarṇaṃ vīkṣya nirbhinnaṃ tasyaivānye sahodarāḥ ||
abhyadravanta samare saubhadrapramukhān rathān ||
abhiyātvā tathaivāśu rathasthān sūryavarcasaḥ ||
avidhyan samare 'nyonyaṃ saṃrabdhā yuddhadurmadāḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
धृष्टकेतुः ततः राजन्dhṛṣṭaketuḥ tataḥ rājanзатем Дхриштакету, царь; после этого Дхриштакету
अभिमन्युः च वीर्यवान्abhimanyuḥ ca vīryavānи доблестный Абхиманью; и могучий Абхиманью
केकयाः द्रौपदेयाः चkekayāḥ draupadeyāḥ caКекаи и Драупадеи; Кекаи и сыновья Драупади
तव पुत्रान् अयोधयन्tava putrān ayodhayanс твоими сыновьями сражались; бились против твоих сыновей
चित्रसेनः सुचित्रः चcitrasenaḥ sucitraḥ caЧитрасена и Сучитра; Читрасена с Сучитрой
चित्राश्वः चित्रदर्शनःcitrāśvaḥ citradarśanaḥЧитрашва, Читрадаршана; Читрашва и Читрадаршана
चारुचित्रः सुचारुः चcārucitraḥ sucāruḥ caЧаручитра и Сучару; Чаручитра с Сучару
तथा नन्द उपनन्दकौtathā nanda upanandakauтакже Нанда и Упананда; а также Нанда-Упананда
अष्टौ एते महेष्वासाःaṣṭau ete maheṣvāsāḥэти восемь великих лучников; восемь этих стрелков
सुकुमाराः यशस्विनःsukumārāḥ yaśasvinaḥнежные, славные; юные и прославленные
अभिमन्युरथम् राजन्abhimanyuratham rājanколесницу Абхиманью, царь; ратху Абхиманью, государь
समन्तात् पर्यवारयन्samantāt paryavārayanсо всех сторон окружили; отовсюду обступили
आजघान ततः तूर्णम्ājaghāna tataḥ tūrṇamпоразил затем быстро; ударил тогда стремительно
अभिमन्युः महामनाःabhimanyuḥ mahāmanāḥАбхиманью великодушный; мощный духом Абхиманью
एकैकम् पञ्चभिः विद्ध्वाekaikam pañcabhiḥ viddhvāкаждого пятью пронзив; каждого ранив пятью
शरैः संनतपर्वभिःśaraiḥ saṃnataparvabhiḥстрелами с ровными узлами; хорошо сложенными стрелами
वज्रमृत्युप्रतीकाशैःvajramṛtyupratīkāśaiḥпохожими на ваджру и смерть; подобными молнии-смерти
विचित्रायुधनिःसृतैःvicitrāyudhaniḥsṛtaiḥвыпущенными из украшенного оружия; изошедшими из чудного лука
अमृष्यमाणाः ते सर्वेamṛṣyamāṇāḥ te sarveне терпящие, они все; все они, вознегодовав
सौभद्रम् रथसत्तमम्saubhadram rathasattamamСаубхадру лучшего колесничего; сына Субхадры, ратхина
ववर्षुः मार्गणैः तीक्ष्णैःvavarṣuḥ mārgaṇaiḥ tīkṣṇaiḥосыпали острыми стрелами; полили заострёнными стрелами
गिरिम् मेरुम् इव अम्बुदाःgirim merum iva ambudāḥкак облака гору Меру; словно тучи Меру
स पीड्यमानः समरेsa pīḍyamānaḥ samareон, теснимый в битве; он, поражаемый в бою
कृतास्त्रः युद्धदुर्मदःkṛtāstraḥ yuddhadurmadaḥобученный астрам, боем неукротимый; искусный в оружии
अभिमन्युः महाराजabhimanyuḥ mahārājaАбхиманью, великий царь; Абхиманью, государь
तावकान् समकम्पयत्tāvakān samakampayatтвоих поколебал; заставил твоих дрожать
यथा देवासुरे युद्धेyathā devāsure yuddheкак в битве богов-асуров; словно в дево-асурском бою
वज्रपाणिः महासुरान्vajrapāṇiḥ mahāsurānваджру держащий великих асуров; Индра великих асуров
विकर्णस्य ततः भल्लान्vikarṇasya tataḥ bhallānзатем Викарне бхаллы; после этого против Викарны стрелы
प्रेषयाम् आस भारतpreṣayām āsa bhārataпослал, о Бхарата; отправил, потомок Бхараты
चतुर्दश रथश्रेष्ठःcaturdaśa rathaśreṣṭhaḥчетырнадцать, лучший колесничий; четырнадцать, превосходный ратхин
घोरान् आशीविषोपमान्ghorān āśīviṣopamānстрашных, подобные ядовитым змеям; ужасных, похожих на змей
ध्वजम् सूतम् हयान् च अस्यdhvajam sūtam hayān ca asyaстяг, возницу и коней его; его знамя, суту, лошадей
छित्त्वा नृत्यन् इव आहवेchittvā nṛtyan iva āhaveсрубив, словно танцуя в бою; отсекши, как пляшущий
पुनः च अन्यान् शरान् पीतान्punaḥ ca anyān śarān pītānи снова другие жёлтые стрелы; опять иные золотистые стрелы
अकुण्ठाग्रान् शिलाशितान्akuṇṭhāgrān śilāśitānс не тупыми остриями, точёные; остроконечные, камнем заточенные
प्रेषयाम् आस सौभद्रःpreṣayām āsa saubhadraḥпослал Саубхадра; отправил сын Субхадры
विकर्णाय महाबलःvikarṇāya mahābalaḥВикарне могучий; против Викарны сильный
ते विकर्णम् समासाद्यte vikarṇam samāsādyaони, достигнув Викарны; они, настигнув Викарну
कङ्कबर्हिणवाससःkaṅkabarhiṇavāsasaḥодетые в перья канки и павлина; с оперением канки-павлина
भित्त्वा देहम् गता भूमिम्bhittvā deham gatā bhūmimпробив тело, ушли в землю; пронзив тело, вошли в почву
ज्वलन्तः इव पन्नगाःjvalantaḥ iva pannagāḥсловно пылающие змеи; как горящие наги
ते शराः हेमपुङ्खाग्राःte śarāḥ hemapuṅkhāgrāḥте стрелы с золотыми перьями-наконечниками; златопёрые стрелы
व्यदृश्यन्त महीतलेvyadṛśyanta mahītaleвиднелись на земле; были видны на почве
विकर्णरुधिरक्लिन्नाःvikarṇarudhiraklinnāḥсмоченные кровью Викарны; пропитанные Викарновой кровью
वमन्तः इव शोणितम्vamantaḥ iva śoṇitamсловно изрыгая кровь; как будто выплёвывая кровь
विकर्णम् वीक्ष्य निर्भिन्नम्vikarṇam vīkṣya nirbhinnamувидев Викарну пронзённым; заметив пробитого Викарну
तस्य एव अन्ये सहोदराःtasya eva anye sahodarāḥего же другие родные братья; прочие его единоутробные братья
अभ्यद्रवन्त समरेabhyadravanta samareпобежали в битве; бросились в бою
सौभद्रप्रमुखान् रथान्saubhadrapramukhān rathānна колесницы во главе с Саубхадрой; к ратхам с Абхиманью впереди
अभियात्वा तथा एव आशुabhiyātvā tathā eva āśuнаступив так же быстро; стремительно приблизившись
रथस्थान् सूर्यवर्चसःrathasthān sūryavarcasaḥстоящих на колесницах, солнцесияющих; ратхинов с солнечным блеском
अविध्यन् समरे अन्योन्यम्avidhyan samare anyonyamпронзали в битве друг друга; ранили друг друга в бою
संरब्धाः युद्धदुर्मदाःsaṃrabdhāḥ yuddhadurmadāḥвозбуждённые, боем неукротимые; яростные, опьянённые боем
Литературный перевод

Затем, царь, Дхриштакету, доблестный Абхиманью, Кекаи и сыновья Драупади сражались с твоими сыновьями. Читрасена, Сучитра, Читрашва, Читрадаршана, Чаручитра, Сучару, а также Нанда и Упананда — эти восемь славных юных великих лучников, царь, со всех сторон окружили колесницу Абхиманью. Тогда великодушный Абхиманью быстро поразил каждого из них пятью стрелами с ровными узлами, похожими на ваджру и смерть, выпущенными из украшенного оружия. Не стерпев этого, все они осыпали Саубхадру, лучшего колесничего, острыми стрелами, как облака осыпают гору Меру. Но Абхиманью, теснимый в битве, обученный астрам и неукротимый в бою, заставил твоих воинов дрожать, о великий царь, как Ваджрапани в битве богов и асуров заставляет дрожать великих асуров. Затем лучший колесничий послал в Викарну четырнадцать страшных бхалл, подобных ядовитым змеям, и, срубив его стяг, возницу и коней, двигался в бою словно танцуя. Могучий Саубхадра снова послал в Викарну другие жёлтые стрелы с острыми, отточенными на камне наконечниками. Они настигли Викарну, эти стрелы с оперением канки и павлина, пробили его тело и вошли в землю, словно пылающие змеи. На земле были видны эти златопёрые стрелы, смоченные кровью Викарны и как будто изрыгающие кровь. Увидев Викарну пронзённым, другие его родные братья бросились в битве на колесницы во главе с Саубхадрой. Быстро сойдясь с воинами, стоявшими на колесницах и сиявшими как солнце, они, яростные и неукротимые в бою, стали пронзать друг друга».

Версия

47f336c4bbe7 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:38:21 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами