Махабхарата
Бхишма-парва: битва Дурьодханы и Бхимы6.75.33-42
5731 / 15823
Махабхарата · 6.75.33-42
Деванагари

दुर्मुखः श्रुतकर्माणं विद्ध्वा सप्तभिर् आशुगैः ॥
ध्वजम् एकेन चिच्छेद सारथिं चास्य सप्तभिः ॥
अश्वाञ् जाम्बूनदैर् जालैः प्रच्छन्नान् वातरंहसः ॥
जघान षड्भिर् आसाद्य सारथिं चाभ्यपातयत् ॥
स हताश्वे रथे तिष्ठञ् श्रुतकर्मा महारथः ॥
शक्तिं चिक्षेप संक्रुद्धो महोल्कां ज्वलिताम् इव ॥
सा दुर्मुखस्य विपुलं वर्म भित्त्वा यशस्विनः ॥
विदार्य प्राविशद् भूमिं दीप्यमाना सुतेजना ॥
तं दृष्ट्वा विरथं तत्र सुतसोमो महाबलः ॥
पश्यतां सर्वसैन्यानां रथम् आरोपयत् स्वकम् ॥
श्रुतकीर्तिस् तथा वीरो जयत्सेनं सुतं तव ॥
अभ्ययात् समरे राजन् हन्तुकामो यशस्विनम् ॥
तस्य विक्षिपतश् चापं श्रुतकीर्तेर् महात्मनः ॥
चिच्छेद समरे राजञ् जयत्सेनः सुतस् तव ॥
क्षुरप्रेण सुतीक्ष्णेन प्रहसन्न् इव भारत ॥
तं दृष्ट्वा छिन्नधन्वानं शतानीकः सहोदरम् ॥
अभ्यपद्यत तेजस्वी सिंहवद् विनदन् मुहुः ॥
शतानीकस् तु समरे दृढं विस्फार्य कार्मुकम् ॥
विव्याध दशभिस् तूर्णं जयत्सेनं शिलीमुखैः ॥
अथान्येन सुतीक्ष्णेन सर्वावरणभेदिना ॥
शतानीको जयत्सेनं विव्याध हृदये भृशम् ॥

Транслитерация (IAST)

durmukhaḥ śrutakarmāṇaṃ viddhvā saptabhir āśugaiḥ ||
dhvajam ekena ciccheda sārathiṃ cāsya saptabhiḥ ||
aśvāñ jāmbūnadair jālaiḥ pracchannān vātaraṃhasaḥ ||
jaghāna ṣaḍbhir āsādya sārathiṃ cābhyapātayat ||
sa hatāśve rathe tiṣṭhañ śrutakarmā mahārathaḥ ||
śaktiṃ cikṣepa saṃkruddho maholkāṃ jvalitām iva ||
sā durmukhasya vipulaṃ varma bhittvā yaśasvinaḥ ||
vidārya prāviśad bhūmiṃ dīpyamānā sutejanā ||
taṃ dṛṣṭvā virathaṃ tatra sutasomo mahābalaḥ ||
paśyatāṃ sarvasainyānāṃ ratham āropayat svakam ||
śrutakīrtis tathā vīro jayatsenaṃ sutaṃ tava ||
abhyayāt samare rājan hantukāmo yaśasvinam ||
tasya vikṣipataś cāpaṃ śrutakīrter mahātmanaḥ ||
ciccheda samare rājañ jayatsenaḥ sutas tava ||
kṣurapreṇa sutīkṣṇena prahasann iva bhārata ||
taṃ dṛṣṭvā chinnadhanvānaṃ śatānīkaḥ sahodaram ||
abhyapadyata tejasvī siṃhavad vinadan muhuḥ ||
śatānīkas tu samare dṛḍhaṃ visphārya kārmukam ||
vivyādha daśabhis tūrṇaṃ jayatsenaṃ śilīmukhaiḥ ||
athānyena sutīkṣṇena sarvāvaraṇabhedinā ||
śatānīko jayatsenaṃ vivyādha hṛdaye bhṛśam ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
दुर्मुखः श्रुतकर्माणम्durmukhaḥ śrutakarmāṇamДурмукха Шрутакармана; Дурмукха Шрутакарму
विद्ध्वा सप्तभिः आशुगैःviddhvā saptabhiḥ āśugaiḥпронзив семью быстрыми; ранив семью стремительными стрелами
ध्वजम् एकेन चिच्छेदdhvajam ekena cicchedaстяг одной отсёк; одной срезал знамя
सारथिम् च अस्य सप्तभिःsārathim ca asya saptabhiḥи его возницу семью; и колесничего его семью
अश्वान् जाम्बूनदैः जालैःaśvān jāmbūnadaiḥ jālaiḥконей золотыми сетями; лошадей в золотых попонах
प्रच्छन्नान् वातरंहसःpracchannān vātaraṃhasaḥпокрытых, быстрых как ветер; укрытых, с ветровой скоростью
जघान षड्भिः आसाद्यjaghāna ṣaḍbhiḥ āsādyaубил шестью, приблизившись; поразил шестью, настигнув
सारथिम् च अभ्यपातयत्sārathim ca abhyapātayatи возницу сбросил; и колесничего повалил
स हताश्वे रथे तिष्ठन्sa hatāśve rathe tiṣṭhanон стоя в безлошадной колеснице; он на ратхе с убитыми конями
श्रुतकर्मा महारथःśrutakarmā mahārathaḥШрутакарман махаратха; великий колесничий Шрутакарма
शक्तिम् चिक्षेप संक्रुद्धःśaktim cikṣepa saṃkruddhaḥшакти метнул разгневанный; копьё бросил в ярости
महोल्काम् ज्वलिताम् इवmaholkām jvalitām ivaкак большую пылающую головню; словно горящую метеору
सा दुर्मुखस्य विपुलम्sā durmukhasya vipulamона Дурмукхи широкую; та его просторную
वर्म भित्त्वा यशस्विनःvarma bhittvā yaśasvinaḥброню пробив славного; броню славного пронзив
विदार्य प्राविशत् भूमिम्vidārya prāviśat bhūmimразорвав, вошла в землю; рассекши, проникла в почву
दीप्यमाना सुतेजनाdīpyamānā sutejanāсияющая, очень острая; пылающая, с острым лезвием
तम् दृष्ट्वा विरथम् तत्रtam dṛṣṭvā viratham tatraего увидев без колесницы там; видя его лишённым ратхи
सुतसोमः महाबलःsutasomaḥ mahābalaḥСутасома могучий; сильный Сутасома
पश्यताम् सर्वसैन्यानाम्paśyatām sarvasainyānāmна глазах всех войск; когда все армии смотрели
रथम् आरोपयत् स्वकम्ratham āropayat svakamна свою колесницу посадил; поднял на собственную ратху
श्रुतकीर्तिः तथा वीरःśrutakīrtiḥ tathā vīraḥтакже герой Шрутакирти; и Шрутакирти-воин
जयत्सेनम् सुतम् तवjayatsenam sutam tavaДжаятсену, твоего сына; твоего сына Джаятсену
अभ्ययात् समरे राजन्abhyayāt samare rājanатаковал в битве, царь; пошёл против в бою
हन्तुकामः यशस्विनम्hantukāmaḥ yaśasvinamжелая убить славного; стремясь сразить прославленного
तस्य विक्षिपतः चापम्tasya vikṣipataḥ cāpamего размахивающего луком; когда он бросал лук
श्रुतकीर्तेः महात्मनःśrutakīrteḥ mahātmanaḥШрутакирти великодушного; могучего Шрутакирти
चिच्छेद समरे राजन्ciccheda samare rājanотсёк в битве, царь; срезал в бою, государь
जयत्सेनः सुतः तवjayatsenaḥ sutaḥ tavaДжаятсена, сын твой; твой сын Джаятсена
क्षुरप्रेण सुतीक्ष्णेनkṣurapreṇa sutīkṣṇenaочень острой кшурапрой; острейшей бритвенной стрелой
प्रहसन् इव भारतprahasan iva bhārataсловно смеясь, Бхарата; как будто усмехаясь
तम् दृष्ट्वा छिन्नधन्वानम्tam dṛṣṭvā chinnadhanvānamего увидев с отсечённым луком; видя его без лука
शतानीकः सहोदरम्śatānīkaḥ sahodaramШатаника родного брата; Шатаника своего брата
अभ्यपद्यत तेजस्वीabhyapadyata tejasvīподошёл сияющий; подступил могучий
सिंहवत् विनदन् मुहुःsiṃhavat vinadan muhuḥкак лев, ревя вновь; не раз рыча как лев
शतानीकः तु समरेśatānīkaḥ tu samareШатаника же в битве; а Шатаника в бою
दृढम् विस्फार्य कार्मुकम्dṛḍham visphārya kārmukamкрепко натянув лук; сильно растянув оружие
विव्याध दशभिः तूर्णम्vivyādha daśabhiḥ tūrṇamпронзил десятью быстро; быстро ранил десятью
जयत्सेनम् शिलीमुखैःjayatsenam śilīmukhaiḥДжаятсену стрелами; Джаятсену шилīмукхами
अथ अन्येन सुतीक्ष्णेनatha anyena sutīkṣṇenaзатем другой очень острой; потом иной острейшей
सर्वावरणभेदिनाsarvāvaraṇabhedināпробивающей всякую защиту; разрывающей любую броню
शतानीकः जयत्सेनम्śatānīkaḥ jayatsenamШатаника Джаятсену; Шатаника по Джаятсене
विव्याध हृदये भृशम्vivyādha hṛdaye bhṛśamпронзил в сердце сильно; тяжело ранил в сердце
Литературный перевод

Дурмукха пронзил Шрутакармана семью быстрыми стрелами, одной срезал его стяг, семью поразил его возницу. Приблизившись, он шестью стрелами убил коней, быстрых как ветер и покрытых золотыми сетями, а возницу сбросил. Тогда Шрутакарман, великий колесничий, стоя на колеснице с убитыми конями, в гневе метнул шакти, словно большую пылающую головню. Эта сияющая и очень острая шакти пробила широкую броню славного Дурмукхи, разорвала её и вошла в землю. Увидев Шрутакармана без колесницы, могучий Сутасома на глазах всех войск посадил его на свою колесницу. Герой Шрутакирти также пошёл в битве против твоего славного сына Джаятсены, желая убить его. Но когда великодушный Шрутакирти размахивал луком, твой сын Джаятсена, словно усмехаясь, срезал его в бою очень острой кшурапрой. Увидев своего родного брата с отсечённым луком, сияющий Шатаника подошёл к нему, снова и снова рыча как лев. В битве Шатаника крепко натянул лук и быстро пронзил Джаятсену десятью стрелами; затем другой, очень острой стрелой, пробивающей всякую защиту, он тяжело ранил Джаятсену в сердце».

Версия

db172a436850 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:38:21 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами