Махабхарата
Бхишма-парва: мандала-вьюха Бхишмы6.77.33-44
5739 / 15823
Махабхарата · 6.77.33-44
Деванагари

अर्जुनो ऽथ भृशं क्रुद्धो वार्ष्णेयम् इदम् अब्रवीत् ॥
पश्य माधव सैन्यानि धार्तराष्ट्रस्य संयुगे ॥
व्यूढानि व्यूहविदुषा गाङ्गेयेन महात्मना ॥
युद्धाभिकामाञ् शूरांश् च पश्य माधव दंशितान् ॥
त्रिगर्तराजं सहितं भ्रातृभिः पश्य केशव ॥
अद्यैतान् पातयिष्यामि पश्यतस् ते जनार्दन ॥
य इमे मां यदुश्रेष्ठ योद्धुकामा रणाजिरे ॥
एवम् उक्त्वा तु कौन्तेयो धनुर्ज्याम् अवमृज्य च ॥
ववर्ष शरवर्षाणि नराधिपगणान् प्रति ॥
ते ऽपि तं परमेष्वासाः शरवर्षैर् अपूरयन् ॥
तडागम् इव धाराभिर् यथा प्रावृषि तोयदा ॥
हाहाकारो महान् आसीत् तव सैन्ये विशां पते ॥
छाद्यमानौ भृशं कृष्णौ शरैर् दृष्ट्वा महारणे ॥
देवा देवर्षयश् चैव गन्धर्वाश् च महोरगाः ॥
विस्मयं परमं जग्मुर् दृष्ट्वा कृष्णौ तथागतौ ॥
ततः क्रुद्धो ऽर्जुनो राजन्न् ऐन्द्रम् अस्त्रम् उदीरयत् ॥
तत्राद्भुतम् अपश्याम विजयस्य पराक्रमम् ॥
शस्त्रवृष्टिं परैर् मुक्तां शरौघैर् यद् अवारयत् ॥
न च तत्राप्य् अनिर्भिन्नः कश् चिद् आसीद् विशां पते ॥
तेषां राजसहस्राणां हयानां दन्तिनां तथा ॥
द्वाभ्यां त्रिभिः शरैश् चान्यान् पार्थो विव्याध मारिष ॥
ते हन्यमानाः पार्थेन भीष्मं शांतनवं ययुः ॥
अगाधे मज्जमानानां भीष्मस् त्राताभवत् तदा ॥
आपतद्भिस् तु तैस् तत्र प्रभग्नं तावकं बलम् ॥
संचुक्षुभे महाराज वातैर् इव महार्णवः ॥

Транслитерация (IAST)

arjuno 'tha bhṛśaṃ kruddho vārṣṇeyam idam abravīt ||
paśya mādhava sainyāni dhārtarāṣṭrasya saṃyuge ||
vyūḍhāni vyūhaviduṣā gāṅgeyena mahātmanā ||
yuddhābhikāmāñ śūrāṃś ca paśya mādhava daṃśitān ||
trigartarājaṃ sahitaṃ bhrātṛbhiḥ paśya keśava ||
adyaitān pātayiṣyāmi paśyatas te janārdana ||
ya ime māṃ yaduśreṣṭha yoddhukāmā raṇājire ||
evam uktvā tu kaunteyo dhanurjyām avamṛjya ca ||
vavarṣa śaravarṣāṇi narādhipagaṇān prati ||
te 'pi taṃ parameṣvāsāḥ śaravarṣair apūrayan ||
taḍāgam iva dhārābhir yathā prāvṛṣi toyadā ||
hāhākāro mahān āsīt tava sainye viśāṃ pate ||
chādyamānau bhṛśaṃ kṛṣṇau śarair dṛṣṭvā mahāraṇe ||
devā devarṣayaś caiva gandharvāś ca mahoragāḥ ||
vismayaṃ paramaṃ jagmur dṛṣṭvā kṛṣṇau tathāgatau ||
tataḥ kruddho 'rjuno rājann aindram astram udīrayat ||
tatrādbhutam apaśyāma vijayasya parākramam ||
śastravṛṣṭiṃ parair muktāṃ śaraughair yad avārayat ||
na ca tatrāpy anirbhinnaḥ kaś cid āsīd viśāṃ pate ||
teṣāṃ rājasahasrāṇāṃ hayānāṃ dantināṃ tathā ||
dvābhyāṃ tribhiḥ śaraiś cānyān pārtho vivyādha māriṣa ||
te hanyamānāḥ pārthena bhīṣmaṃ śāṃtanavaṃ yayuḥ ||
agādhe majjamānānāṃ bhīṣmas trātābhavat tadā ||
āpatadbhis tu tais tatra prabhagnaṃ tāvakaṃ balam ||
saṃcukṣubhe mahārāja vātair iva mahārṇavaḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
अर्जुनः अथ भृशम् क्रुद्धःarjunaḥ atha bhṛśam kruddhaḥАрджуна затем сильно разгневанный; после этого яростный Арджуна
वार्ष्णेयम् इदम् अब्रवीत्vārṣṇeyam idam abravītВаршнею это сказал; произнёс это Кришне
पश्य माधव सैन्यानिpaśya mādhava sainyāniсмотри, Мадхава, войска; посмотри, Кришна, армии
धार्तराष्ट्रस्य संयुगेdhārtarāṣṭrasya saṃyugeДхартрараштры в сражении; сыновей Дхритараштры в бою
व्यूढानि व्यूहविदुषाvyūḍhāni vyūhaviduṣāвыстроенные знатоком строя; построенные мастером построений
गाङ्गेयेन महात्मनाgāṅgeyena mahātmanāГангеей великодушным; великим Бхишмой
युद्धाभिकामान् शूरान् चyuddhābhikāmān śūrān caи героев, желающих битвы; воинов, жаждущих боя
पश्य माधव दंशितान्paśya mādhava daṃśitānсмотри, Мадхава, вооружённых; посмотри, Кришна, облачённых
त्रिगर्तराजम् सहितम्trigartarājam sahitamцаря Тригартов вместе; владыку Тригартов с
भ्रातृभिः पश्य केशवbhrātṛbhiḥ paśya keśavaбратьями смотри, Кешава; его братьями, Кешава
अद्य एतान् पातयिष्यामिadya etān pātayiṣyāmiсегодня этих повергну; ныне их низложу
पश्यतः ते जनार्दनpaśyataḥ te janārdanaна твоих глазах, Джанардана; пока ты смотришь, Кришна
ये इमे माम् यदुश्रेष्ठye ime mām yaduśreṣṭhaкоторые эти меня, лучший Яду; эти, о лучший Яду
योद्धुकामाः रणाजिरेyoddhukāmāḥ raṇājireжелают сразиться на поле боя; хотят биться в боевой арене
एवम् उक्त्वा तु कौन्तेयःevam uktvā tu kaunteyaḥтак сказав же Каунтея; произнеся это, сын Кунти
धनुर्ज्याम् अवमृज्य चdhanurjyām avamṛjya caи тетиву лука натянув; проведя по тетиве
ववर्ष शरवर्षाणिvavarṣa śaravarṣāṇiпролил ливни стрел; обрушил дожди стрел
नराधिपगणान् प्रतिnarādhipagaṇān pratiпротив скоплений царей; на группы владык людей
ते अपि तम् परमेष्वासाःte api tam parameṣvāsāḥи те его превосходные лучники; они тоже великие стрелки
शरवर्षैः अपूरयन्śaravarṣaiḥ apūrayanливнями стрел наполнили; залили дождями стрел
तडागम् इव धाराभिःtaḍāgam iva dhārābhiḥкак пруд потоками; словно озеро струями
यथा प्रावृषि तोयदाःyathā prāvṛṣi toyadāḥкак в сезон дождей облака; как тучи в дождливую пору
हाहाकारः महान् आसीत्hāhākāraḥ mahān āsītвеликий вопль «увы» был; поднялся громкий крик
तव सैन्ये विशां पतेtava sainye viśāṃ pateв твоём войске, владыка людей; в твоей армии, государь
छाद्यमानौ भृशम् कृष्णौchādyamānau bhṛśam kṛṣṇauдвое Кришн сильно покрываемые; Кришна и Арджуна осыпаемые
शरैः दृष्ट्वा महारणेśaraiḥ dṛṣṭvā mahāraṇeстрелами увидев в великой битве; видя под стрелами в бою
देवाः देवर्षयः च एवdevāḥ devarṣayaḥ ca evaбоги и божественные риши; девы и дева-риши
गन्धर्वाः च महोरगाःgandharvāḥ ca mahoragāḥи гандхарвы, великие змеи; гандхарвы и махаураги
विस्मयम् परमम् जग्मुःvismayam paramam jagmuḥв высшее удивление пришли; испытали величайшее изумление
दृष्ट्वा कृष्णौ तथागतौdṛṣṭvā kṛṣṇau tathāgatauувидев двух Кришн в таком состоянии; видя так идущих Кришн
ततः क्रुद्धः अर्जुनः राजन्tataḥ kruddhaḥ arjunaḥ rājanзатем разгневанный Арджуна, царь; потом яростный Арджуна
ऐन्द्रम् अस्त्रम् उदीरयत्aindram astram udīrayatаиндра-астру применил; возбудил оружие Индры
तत्र अद्भुतम् अपश्यामtatra adbhutam apaśyāmaтам удивительное мы увидели; тогда чудо мы наблюдали
विजयस्य पराक्रमम्vijayasya parākramamдоблесть Виджаи; подвиг Арджуны
शस्त्रवृष्टिम् परैः मुक्ताम्śastravṛṣṭim paraiḥ muktāmливень оружия, выпущенный врагами; дождь оружия от противников
शरौघैः यद् अवारयत्śaraughaiḥ yad avārayatкоторый потоками стрел он остановил; он преградил скоплениями стрел
न च तत्र अपि अनिर्भिन्नःna ca tatra api anirbhinnaḥи там даже непронзённый не; там не осталось не пробитого
कः चिद् आसीत् विशां पतेkaḥ cid āsīt viśāṃ pateкто-либо был, владыка людей; никого не было, государь
तेषाम् राजसहस्राणाम्teṣām rājasahasrāṇāmэтих тысяч царей; у тех царских тысяч
हयानाम् दन्तिनाम् तथाhayānām dantinām tathāконей и слонов также; лошадей и боевых слонов
द्वाभ्याम् त्रिभिः शरैः चdvābhyām tribhiḥ śaraiḥ caдвумя, тремя стрелами и; двумя или тремя стрелами
अन्यान् पार्थः विव्याधanyān pārthaḥ vivyādhaдругих Партха пронзал; иных Арджуна ранил
मारिषmāriṣaпочтенный; господин
ते हन्यमानाः पार्थेनte hanyamānāḥ pārthenaони, поражаемые Партхой; сражаемые Арджуной
भीष्मम् शांतनवम् ययुःbhīṣmam śāṃtanavam yayuḥк Бхишме Шантанаве пошли; устремились к сыну Шантану
अगाधे मज्जमानानाम्agādhe majjamānānāmдля тонущих в бездне; погружающихся в глубину
भीष्मः त्राता अभवत् तदाbhīṣmaḥ trātā abhavat tadāБхишма защитником стал тогда; Бхишма стал спасителем
आपतद्भिः तु तैः तत्रāpatadbhiḥ tu taiḥ tatraкогда те там устремлялись; когда они набегали
प्रभग्नम् तावकम् बलम्prabhagnam tāvakam balamразбитое твоё войско; сломленная твоя сила
संचुक्षुभे महाराजsaṃcukṣubhe mahārājaвзволновалось, великий царь; заколебалось, государь
वातैः इव महार्णवःvātaiḥ iva mahārṇavaḥкак великий океан ветрами; словно море от ветров
Литературный перевод

Тогда сильно разгневанный Арджуна сказал Варшнею: “Смотри, Мадхава, на войска Дхартрараштры в сражении, выстроенные великодушным Гангеей, знатоком боевых построений. Смотри, Мадхава, на этих вооружённых героев, жаждущих битвы. Посмотри, Кешава, на царя Тригартов вместе с братьями. Сегодня, Джанардана, на твоих глазах я повергну тех, кто хочет сразиться со мной на поле боя, о лучший из Яду”. Сказав так, Каунтея провёл по тетиве лука и обрушил ливни стрел на скопления царей. Но и те превосходные лучники залили его дождями стрел, как облака в сезон дождей наполняют пруд потоками. В твоём войске, владыка людей, поднялся великий крик “увы!”, когда в великой битве увидели, как двух Кришн сильно покрывают стрелами. Боги, божественные риши, гандхарвы и великие змеи пришли в высшее изумление, увидев двух Кришн в таком положении. Тогда разгневанный Арджуна, царь, применил аиндра-астру, и там мы увидели удивительную доблесть Виджаи: ливень оружия, выпущенный врагами, он остановил потоками стрел. Там не осталось никого непронзённого, владыка людей: Партха двумя или тремя стрелами ранил тысячи царей, а также коней, слонов и других воинов, почтенный. Поражаемые Партхой, они устремились к Бхишме, сыну Шантану; тогда Бхишма стал защитником для тех, кто тонул в бездне. Когда они набегали туда, твоё разбитое войско взволновалось, великий царь, как великий океан от ветров».

Версия

8445c66fe182 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:38:21 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами