Махабхарата
Бхишма-парва: завершение дня и ночной отдых войск6.82.45-56
5759 / 15823
Махабхарата · 6.82.45-56
Деванагари

अर्जुनो ऽथ सुशर्मादीन् राज्ञस् तान् सपदानुगान् ॥
विजित्य पृतनामध्ये ययौ स्वशिबिरं प्रति ॥
युधिष्ठिरो ऽपि कौरव्यो भ्रातृभ्यां सहितस् तदा ॥
ययौ स्वशिबिरं राजा निशायां सेनया वृतः ॥
भीमसेनो ऽपि राजेन्द्र दुर्योधनमुखान् रथान् ॥
अवजित्य ततः संख्ये ययौ स्वशिबिरं प्रति ॥
दुर्योधनो ऽपि नृपतिः परिवार्य महारणे ॥
भीष्मं शांतनवं तूर्णं प्रयातः शिबिरं प्रति ॥
द्रोणो द्रौणिः कृपः शल्यः कृतवर्मा च सात्वतः ॥
परिवार्य चमूं सर्वां प्रययुः शिबिरं प्रति ॥
तथैव सात्यकी राजन् धृष्टद्युम्नश् च पार्षतः ॥
परिवार्य रणे योधान् ययतुः शिबिरं प्रति ॥
एवम् एते महाराज तावकाः पाण्डवैः सह ॥
पर्यवर्तन्त सहिता निशाकाले परंतपाः ॥
ततः स्वशिबिरं गत्वा पाण्डवाः कुरवस् तथा ॥
न्यविशन्त महाराज पूजयन्तः परस्परम् ॥
रक्षां कृत्वात्मनः शूरा न्यस्य गुल्मान् यथाविधि ॥
अपनीय च शल्यांस् ते स्नात्वा च विविधैर् जलैः ॥
कृतस्वस्त्ययनाः सर्वे संस्तूयन्तश् च बन्दिभिः ॥
गीतवादित्रशब्देन व्यक्रीडन्त यशस्विनः ॥
मुहूर्तम् इव तत् सर्वम् अभवत् स्वर्गसंनिभम् ॥
न हि युद्धकथां कां चित् तत्र चक्रुर् महारथाः ॥
ते प्रसुप्ते बले तत्र परिश्रान्तजने नृप ॥
हस्त्यश्वबहुले राजन् प्रेक्षणीये बभूवतुः ॥

Транслитерация (IAST)

arjuno 'tha suśarmādīn rājñas tān sapadānugān ||
vijitya pṛtanāmadhye yayau svaśibiraṃ prati ||
yudhiṣṭhiro 'pi kauravyo bhrātṛbhyāṃ sahitas tadā ||
yayau svaśibiraṃ rājā niśāyāṃ senayā vṛtaḥ ||
bhīmaseno 'pi rājendra duryodhanamukhān rathān ||
avajitya tataḥ saṃkhye yayau svaśibiraṃ prati ||
duryodhano 'pi nṛpatiḥ parivārya mahāraṇe ||
bhīṣmaṃ śāṃtanavaṃ tūrṇaṃ prayātaḥ śibiraṃ prati ||
droṇo drauṇiḥ kṛpaḥ śalyaḥ kṛtavarmā ca sātvataḥ ||
parivārya camūṃ sarvāṃ prayayuḥ śibiraṃ prati ||
tathaiva sātyakī rājan dhṛṣṭadyumnaś ca pārṣataḥ ||
parivārya raṇe yodhān yayatuḥ śibiraṃ prati ||
evam ete mahārāja tāvakāḥ pāṇḍavaiḥ saha ||
paryavartanta sahitā niśākāle paraṃtapāḥ ||
tataḥ svaśibiraṃ gatvā pāṇḍavāḥ kuravas tathā ||
nyaviśanta mahārāja pūjayantaḥ parasparam ||
rakṣāṃ kṛtvātmanaḥ śūrā nyasya gulmān yathāvidhi ||
apanīya ca śalyāṃs te snātvā ca vividhair jalaiḥ ||
kṛtasvastyayanāḥ sarve saṃstūyantaś ca bandibhiḥ ||
gītavāditraśabdena vyakrīḍanta yaśasvinaḥ ||
muhūrtam iva tat sarvam abhavat svargasaṃnibham ||
na hi yuddhakathāṃ kāṃ cit tatra cakrur mahārathāḥ ||
te prasupte bale tatra pariśrāntajane nṛpa ||
hastyaśvabahule rājan prekṣaṇīye babhūvatuḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
अर्जुनः अथ सुशर्मादीन्arjunaḥ atha suśarmādīnАрджуна затем Сушармана и прочих; потом Арджуна
राज्ञः तान् सपदानुगान्rājñaḥ tān sapadānugānтех царей со спутниками; владык вместе со свитой
विजित्य पृतनामध्येvijitya pṛtanāmadhyeпобедив посреди войска; одолёв среди армии
ययौ स्वशिबिरम् प्रतिyayau svaśibiram pratiпошёл к своему лагерю; направился в свой стан
युधिष्ठिरः अपि कौरव्यःyudhiṣṭhiraḥ api kauravyaḥи Юдхиштхира Каурава; также Юдхиштхира из Куру
भ्रातृभ्याम् सहितः तदाbhrātṛbhyām sahitaḥ tadāс двумя братьями вместе тогда; вместе с братьями
ययौ स्वशिबिरम् राजाyayau svaśibiram rājāпошёл в свой лагерь царь; владыка ушёл в стан
निशायाम् सेनया वृतःniśāyām senayā vṛtaḥночью, войском окружённый; в ночи с армией
भीमसेनः अपि राजेन्द्रbhīmasenaḥ api rājendraи Бхимасена, царь царей; также Бхима, владыка
दुर्योधनमुखान् रथान्duryodhanamukhān rathānколесничих во главе с Дурьодханой; ратхинов с Дурьодханой впереди
अवजित्य ततः संख्येavajitya tataḥ saṃkhyeпобедив затем в бою; одолев на поле
ययौ स्वशिबिरम् प्रतिyayau svaśibiram pratiпошёл к своему лагерю; направился в свой стан
दुर्योधनः अपि नृपतिःduryodhanaḥ api nṛpatiḥи Дурьодхана царь; также владыка Дурьодхана
परिवार्य महारणेparivārya mahāraṇeокружив в великой битве; обступив на огромном поле
भीष्मम् शांतनवम् तूर्णम्bhīṣmam śāṃtanavam tūrṇamБхишму Шантанаву быстро; сына Шантану стремительно
प्रयातः शिबिरम् प्रतिprayātaḥ śibiram pratiнаправился к лагерю; пошёл в стан
द्रोणः द्रौणिः कृपः शल्यःdroṇaḥ drauṇiḥ kṛpaḥ śalyaḥДрона, Драуни, Крипа, Шалья; Дрона, Ашваттхаман, Крипа
कृतवर्मा च सात्वतःkṛtavarmā ca sātvataḥи Сатвата Критаварман; и Критаварман из Сатватов
परिवार्य चमूम् सर्वाम्parivārya camūm sarvāmокружив всю армию; собрав всё войско
प्रययुः शिबिरम् प्रतिprayayuḥ śibiram pratiпошли к лагерю; направились в стан
तथा एव सात्यकी राजन्tathā eva sātyakī rājanтак же Сатьяки, царь; точно так Сатьяки
धृष्टद्युम्नः च पार्षतःdhṛṣṭadyumnaḥ ca pārṣataḥи Паршата Дхриштадьюмна; Дхриштадьюмна, сын Пришаты
परिवार्य रणे योधान्parivārya raṇe yodhānокружив воинов в бою; собрав бойцов на поле
ययतुः शिबिरम् प्रतिyayatuḥ śibiram pratiпошли к лагерю; двое направились в стан
एवम् एते महाराजevam ete mahārājaтак эти, великий царь; таким образом они
तावकाः पाण्डवैः सहtāvakāḥ pāṇḍavaiḥ sahaтвои вместе с Пандавами; Кауравы с сыновьями Панду
पर्यवर्तन्त सहिताःparyavartanta sahitāḥповернули вместе; сообща отступили
निशाकाले परंतपाःniśākāle paraṃtapāḥв ночное время, сокрушители врагов; к ночи, грозные воины
ततः स्वशिबिरम् गत्वाtataḥ svaśibiram gatvāзатем в свои лагеря пойдя; после прихода в стан
पाण्डवाः कुरवः तथाpāṇḍavāḥ kuravaḥ tathāПандавы и Куру также; сыновья Панду и Кауравы
न्यविशन्त महाराजnyaviśanta mahārājaрасположились, великий царь; остановились, государь
पूजयन्तः परस्परम्pūjayantaḥ parasparamпочитая друг друга; оказывая взаимное уважение
रक्षाम् कृत्वा आत्मनःrakṣām kṛtvā ātmanaḥзащиту для себя сделав; обеспечив охрану
शूराः न्यस्य गुल्मान्śūrāḥ nyasya gulmānгерои, разместив отряды; воины, расставив караулы
यथाविधिyathāvidhiкак положено; по правилу
अपनीय च शल्यान् तेapanīya ca śalyān teи удалив свои стрелы; извлекши жала
स्नात्वा च विविधैः जलैःsnātvā ca vividhaiḥ jalaiḥи омывшись разными водами; совершив омовение
कृतस्वस्त्ययनाः सर्वेkṛtasvastyayanāḥ sarveсделавшие благословения все; совершившие обряды мира
संस्तूयन्तः च बन्दिभिःsaṃstūyantaḥ ca bandibhiḥи восхваляемые панегиристами; прославляемые певцами
गीतवादित्रशब्देनgītavāditraśabdenaзвуком песен и инструментов; пением и музыкой
व्यक्रीडन्त यशस्विनःvyakrīḍanta yaśasvinaḥразвлекались славные; отдыхали прославленные
मुहूर्तम् इव तत् सर्वम्muhūrtam iva tat sarvamкак мгновение всё это; на короткое время всё
अभवत् स्वर्गसंनिभम्abhavat svargasaṃnibhamстало похожим на небо; казалось подобным раю
न हि युद्धकथाम् काम् चित्na hi yuddhakathām kām citведь никакого разговора о войне; ни одной военной беседы
तत्र चक्रुः महारथाःtatra cakruḥ mahārathāḥтам не вели махаратхи; там не начинали воины
ते प्रसुप्ते बले तत्रte prasupte bale tatraкогда то войско там заснуло; при спящей армии
परिश्रान्तजने नृपpariśrāntajane nṛpaс утомлёнными людьми, царь; с изнурёнными воинами
हस्त्यश्वबहुले राजन्hastyaśvabahule rājanполном слонов и коней, царь; богатом слонами-лошадьми
प्रेक्षणीये बभूवतुःprekṣaṇīye babhūvatuḥоба стали достойны созерцания; оба лагеря стали красивы
Литературный перевод

Затем Арджуна победил Сушармана и прочих царей вместе со спутниками посреди войска и направился к своему лагерю. Юдхиштхира, Каурава, тоже вместе с двумя братьями ночью пошёл в свой лагерь, окружённый войском. Бхимасена, царь царей, победив в бою колесничих во главе с Дурьодханой, также направился к своему лагерю. И царь Дурьодхана, окружив в великой битве Бхишму, сына Шантану, быстро пошёл к лагерю. Дрона, Драуни, Крипа, Шалья и Сатвата Критаварман, собрав всё войско, направились к лагерю. Так же Сатьяки, царь, и Паршата Дхриштадьюмна, собрав воинов в бою, пошли к лагерю. Так, великий царь, твои воины вместе с Пандавами, сокрушители врагов, к ночи повернули назад. Затем, придя в свои лагеря, Пандавы и Куру расположились, великий царь, почитая друг друга. Герои обеспечили себе охрану, расставили караулы как положено, извлекли стрелы, совершили омовения разными водами, исполнили благословительные обряды и, восхваляемые певцами, отдыхали под звуки песен и инструментов. На короткое время всё это стало подобно раю; махаратхи не вели там никаких разговоров о войне. Когда войско заснуло, царь, когда люди были изнурены, оба лагеря, полные слонов и коней, стали достойны созерцания».

Версия

078855a63789 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:46:24 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами