Махабхарата
Бхишма-парва, глава 896.89.1-10
5785 / 15823
Linux
Листать
Махабхарата · 6.89.1-10

Санджая

Деванагари

संजय उवाच
विमुखीकृत्य तान् सर्वांस् तावकान् युधि राक्षसः ॥
जिघांसुर् श्रेष्ठ दुर्योनम् पाद्रवत्
तम् न्तं संप्रेक्ष्य राजानं प्रति वेगितम्
भ्यधावज् जिघांन्तस् ताका युद्धदुर्मदाः
तामात्राणि चापानि विर्षन्तो हालाः
तम् कम् भ्यधान्त न्तः सिंसंवत्
थैनं र्षे न्तात् र्यवायन्
र्वतं वारिधाराभिः दी लाकाः
गाविद्धो व्यथितस् तोत्त्रार्दि द्विपः
त्पपा दाकाशं न्ताद् वैतेवत्
व्यदत् सुहानादं जीमू शादः
दिशः खं प्रदिशश् चै नायन् भैस्वनः
राक्षस्य तु तं ब्दं श्रुत्वा राजा युधिष्ठिरः
वा श्रेष्ठो भीसेनम् दं चः
युध्यते राक्षसो नूनं धार्तराष्ट्रैर् हाथैः
थास्य श्रूते ब्दो तो भैवं स्वनम्
तिभारं श्यामि त्र ता माहितम्
पिताहश् संक्रुद्धः पाञ्चालान् न्तुम् द्यतः
तेषां क्षणार्था युध्यते ल्गुनः रैः
तच् छ्रुत्वा हाबाहो कार्यद्वयम् स्थितम्
च्छ क्षस्व हैडिम्बं संयं मं तम्

Транслитерация (IAST)

saṃjaya uvāca
vimukhīkṛtya tān sarvāṃs tāvakān yudhi rākṣasaḥ ||
jighāṃsur bharataśreṣṭha duryodhanam udravat ||
tam āpatantaṃ saṃprekṣya naṃ prati vegitam ||
abhyadhāvaj jighāṃsantas tāva yuddhadurmadāḥ ||
latrāṇi ni vikarṣanto mabalāḥ ||
tam ekam abhyadhāvanta nadantaḥ siṃhasaṃghavat ||
athainaṃ śaravarṣeṇa samantāt paryarayan ||
parvataṃ ridhābhiḥ śarava bahakāḥ ||
sa ḍhaviddho vyathitas tottrārdita iva dvipaḥ ||
utpata taśaṃ samantād vainateyavat ||
vyanadat sumadaṃ ta iva śāradaḥ ||
diśaḥ khaṃ pradiśaś caiva dayan bhairavasvanaḥ ||
kṣasasya tu taṃ śabdaṃ śrutvā yudhiṣṭhiraḥ ||
uca bharataśreṣṭho bhīmasenam idaṃ vacaḥ ||
yudhyate kṣaso naṃ dhārtaṣṭrair marathaiḥ ||
yathāsya śrūyate śabdo nadato bhairavaṃ svanam ||
atibhāraṃ ca paśyāmi tatra ta sahitam ||
pimahaś ca saṃkruddhaḥ ñcān hantum udyataḥ ||
teṣāṃ ca rakṣaṇārthāya yudhyate phalgunaḥ paraiḥ ||
etac chrutvā maho ryadvayam upasthitam ||
gaccha rakṣasva haiḍimbaṃ saṃśayaṃ paramaṃ gatam ||

Ануштубх · 8+8+8+8 · ×10

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
संजय उवाचsaṃjaya uvācaСанджая сказал; Санджая произнёс
विमुखीकृत्य तान् सर्वान्vimukhīkṛtya tān sarvānобратив вспять их всех; заставив всех их отступить
तावकान् युधि राक्षसःtāvakān yudhi rākṣasaḥтвоих в бою ракшас; ракшас твоих воинов
जिघांसुः भरतश्रेष्ठjighāṃsuḥ bharataśreṣṭhaжелая убить, лучший Бхаратов; стремясь сразить
दुर्योधनम् उपाद्रवत्duryodhanam upādravatна Дурьодхану напал; устремился к Дурьодхане
तम् आपतन्तम् संप्रेक्ष्यtam āpatantam saṃprekṣyaего наступающего увидев; увидев его приближение
राजानम् प्रति वेगितम्rājānam prati vegitamк царю стремящегося; несущегося на царя
अभ्यधावत् जिघांसन्तःabhyadhāvat jighāṃsantaḥпобежали желающие убить; устремились, стремясь сразить
तावकाः युद्धदुर्मदाःtāvakāḥ yuddhadurmadāḥтвои, опьянённые битвой; твои неистовые в бою
तालमात्राणि चापानिtālamātrāṇi cāpāniлуки длиной с пальму; огромные луки
विकर्षन्तः महाबलाःvikarṣantaḥ mahābalāḥнатягивая, могучие; растягивая, сильные
तम् एकम् अभ्यधावन्तtam ekam abhyadhāvantaна него одного набежали; на одного его устремились
नदन्तः सिंहसंघवत्nadantaḥ siṃhasaṃghavatрыча как стая львов; ревя словно львиная стая
अथ एनम् शरवर्षेणatha enam śaravarṣeṇaзатем его ливнем стрел; после этого дождём стрел
समन्तात् पर्यवारयन्samantāt paryavārayanсо всех сторон окружили; отовсюду покрыли
पर्वतम् वारिधाराभिःparvatam vāridhārābhiḥгору потоками воды; как гору водяными струями
शरदि इव बलाहकाःśaradi iva balāhakāḥосенью как облака; словно осенние тучи
स गाढविद्धः व्यथितःsa gāḍhaviddhaḥ vyathitaḥон глубоко пронзённый, страдающий; тяжело раненый и мучимый
तोत्त्रार्दितः इव द्विपःtottrārditaḥ iva dvipaḥкак слон, измученный стрекалом; словно слон, терзаемый крюком
उत्पपात तदा आकाशम्utpapāta tadā ākāśamвзлетел тогда в небо; поднялся тогда в воздух
समन्तात् वैनतेयवत्samantāt vainateyavatсо всех сторон как Вайнатея; словно Гаруда
व्यनदत् सुमहानादम्vyanadat sumahānādamиздал очень великий рёв; заревел огромным голосом
जीमूतः इव शारदःjīmūtaḥ iva śāradaḥкак осенняя туча; словно осеннее облако
दिशः खम् प्रदिशः च एवdiśaḥ kham pradiśaḥ ca evaстороны, небо и направления; страны света, пространство
नादयन् भैरवस्वनःnādayan bhairavasvanaḥоглашая страшным звуком; наполняя грозным голосом
राक्षसस्य तु तम् शब्दम्rākṣasasya tu tam śabdamракшаса же тот звук; этот голос ракшаса
श्रुत्वा राजा युधिष्ठिरःśrutvā rājā yudhiṣṭhiraḥуслышав, царь Юдхиштхира; Юдхиштхира, услышав
उवाच भरतश्रेष्ठःuvāca bharataśreṣṭhaḥсказал лучший Бхаратов; произнёс потомок Бхараты
भीमसेनम् इदम् वचःbhīmasenam idam vacaḥБхимасене эти слова; такую речь Бхиме
युध्यते राक्षसः नूनम्yudhyate rākṣasaḥ nūnamсражается ракшас несомненно; явно бьётся ракшас
धार्तराष्ट्रैः महारथैःdhārtarāṣṭraiḥ mahārathaiḥс махаратхами Дхартраштры; с великими воинами Дхритараштры
यथा अस्य श्रूयते शब्दःyathā asya śrūyate śabdaḥкак его слышится звук; судя по его голосу
नदतो भैरवम् स्वनम्nadato bhairavam svanamревущего страшный тон; когда он издаёт грозный рёв
अतिभारम् च पश्यामिatibhāram ca paśyāmiи чрезмерную тяжесть вижу; я вижу тяжёлую опасность
तत्र तात समाहितम्tatra tāta samāhitamтам, дорогой, собранную; сосредоточенную там
पितामहः च संक्रुद्धःpitāmahaḥ ca saṃkruddhaḥи праотец разгневанный; Бхишма в ярости
पाञ्चालान् हन्तुम् उद्यतःpāñcālān hantum udyataḥПанчалов убить поднялся; готов сразить Панчалов
तेषाम् च रक्षणार्थायteṣām ca rakṣaṇārthāyaи ради защиты их; для их охраны
युध्यते फल्गुनः परैःyudhyate phalgunaḥ paraiḥФалгуна сражается с врагами; Арджуна бьётся с противниками
एतत् श्रुत्वा महाबाहोetat śrutvā mahābāhoэто услышав, сильнорукий; зная это
कार्यद्वयम् उपस्थितम्kāryadvayam upasthitamдвойное дело возникло; перед нами две задачи
गच्छ रक्षस्व हैडिम्बम्gaccha rakṣasva haiḍimbamиди, защити Хайдимбу; ступай, охрани Гхатоткачу
संशयम् परमम् गतम्saṃśayam paramam gatamв крайнюю опасность попавшего; оказавшегося в большой угрозе
Литературный перевод

Санджая сказал: «Обратив в бегство всех твоих воинов в бою, ракшас, желая убить Дурьодхану, устремился на него, о лучший из Бхаратов. Увидев, что он несётся к царю, твои воины, неистовые в битве, побежали на него, стремясь сразить. Могучие, натягивая огромные луки, они устремились на него одного, рыча словно стая львов. Затем они со всех сторон покрыли его ливнем стрел, как осенние облака покрывают гору потоками воды. Глубоко пронзённый и мучимый, словно слон, терзаемый стрекалом, он тогда взлетел в небо, подобно Вайнатее, и издал огромный рёв, как осенняя туча, оглашая страшным звуком стороны света, пространство и все направления. Услышав этот голос ракшаса, царь Юдхиштхира, лучший из Бхаратов, сказал Бхимасене: “Несомненно, ракшас сражается с махаратхами Дхритараштры: так слышен его грозный рёв. Я вижу, дорогой, что там сосредоточена чрезмерная опасность. И праотец Бхишма в гневе готов убивать Панчалов, а ради их защиты Фалгуна сражается с врагами. Услышав это, сильнорукий, пойми: перед нами две задачи. Иди и защити Хайдимбу, попавшего в крайнюю опасность”».

Версия

86264e9b2e3e · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:46:25 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами