Махабхарата
Бхишма-парва, глава 906.90.15-27
5789 / 15823
Махабхарата · 6.90.15-27
Деванагари

एवम् उक्त्वा महाबाहुर् महद् विस्फार्य कार्मुकम् ॥
भारद्वाजस् ततो भीमं षड्विंशत्या समार्पयत् ॥
भूयश् चैनं महाबाहुः शरैः शीघ्रम् अवाकिरत् ॥
पर्वतं वारिधाराभिः शरदीव बलाहकः ॥
तं प्रत्यविध्यद् दशभिर् भीमसेनः शिलीमुखैः ॥
त्वरमाणो महेष्वासः सव्ये पार्श्वे महाबलः ॥
स गाढविद्धो व्यथितो वयोवृद्धश् च भारत ॥
प्रनष्टसंज्ञः सहसा रथोपस्थ उपाविशत् ॥
गुरुं प्रव्यथितं दृष्ट्वा राजा दुर्योधनः स्वयम् ॥
द्रौणायनिश् च संक्रुद्धौ भीमसेनम् अभिद्रुतौ ॥
ताव् आपतन्तौ संप्रेक्ष्य कालान्तकयमोपमौ ॥
भीमसेनो महाबाहुर् गदाम् आदाय सत्वरः ॥
अवप्लुत्य रथात् तूर्णं तस्थौ गिरिर् इवाचलः ॥
समुद्यम्य गदां गुर्वीं यमदण्डोपमां रणे ॥
तम् उद्यतगदं दृष्ट्वा कैलासम् इव शृङ्गिणम् ॥
कौरवो द्रोणपुत्रश् च सहिताव् अभ्यधावताम् ॥
ताव् आपतन्तौ सहितौ त्वरितौ बलिनां वरौ ॥
अभ्यधावत वेगेन त्वरमाणो वृकोदरः ॥
तम् आपतन्तं संप्रेक्ष्य संक्रुद्धं भीमदर्शनम् ॥
समभ्यधावंस् त्वरिताः कौरवाणां महारथाः ॥
भारद्वाजमुखाः सर्वे भीमसेनजिघांसया ॥
नानाविधानि शस्त्राणि भीमस्योरस्य् अपातयन् ॥
सहिताः पाण्डवं सर्वे पीडयन्तः समन्ततः ॥
तं दृष्ट्वा संशयं प्राप्तं पीड्यमानं महारथम् ॥
अभिमन्युप्रभृतयः पाण्डवानां महारथाः ॥
अभ्यधावन् परीप्सन्तः प्राणांस् त्यक्त्वा सुदुस्त्यजान् ॥
अनूपाधिपतिः शूरो भीमस्य दयितः सखा ॥
नीलो नीलाम्बुदप्रख्यः संक्रुद्धो द्रौणिम् अभ्ययात् ॥
स्पर्धते हि महेष्वासो नित्यं द्रोणसुतेन यः ॥

Транслитерация (IAST)

evam uktvā mahābāhur mahad visphārya kārmukam ||
bhāradvājas tato bhīmaṃ ṣaḍviṃśatyā samārpayat ||
bhūyaś cainaṃ mahābāhuḥ śaraiḥ śīghram avākirat ||
parvataṃ vāridhārābhiḥ śaradīva balāhakaḥ ||
taṃ pratyavidhyad daśabhir bhīmasenaḥ śilīmukhaiḥ ||
tvaramāṇo maheṣvāsaḥ savye pārśve mahābalaḥ ||
sa gāḍhaviddho vyathito vayovṛddhaś ca bhārata ||
pranaṣṭasaṃjñaḥ sahasā rathopastha upāviśat ||
guruṃ pravyathitaṃ dṛṣṭvā rājā duryodhanaḥ svayam ||
drauṇāyaniś ca saṃkruddhau bhīmasenam abhidrutau ||
tāv āpatantau saṃprekṣya kālāntakayamopamau ||
bhīmaseno mahābāhur gadām ādāya satvaraḥ ||
avaplutya rathāt tūrṇaṃ tasthau girir ivācalaḥ ||
samudyamya gadāṃ gurvīṃ yamadaṇḍopamāṃ raṇe ||
tam udyatagadaṃ dṛṣṭvā kailāsam iva śṛṅgiṇam ||
kauravo droṇaputraś ca sahitāv abhyadhāvatām ||
tāv āpatantau sahitau tvaritau balināṃ varau ||
abhyadhāvata vegena tvaramāṇo vṛkodaraḥ ||
tam āpatantaṃ saṃprekṣya saṃkruddhaṃ bhīmadarśanam ||
samabhyadhāvaṃs tvaritāḥ kauravāṇāṃ mahārathāḥ ||
bhāradvājamukhāḥ sarve bhīmasenajighāṃsayā ||
nānāvidhāni śastrāṇi bhīmasyorasy apātayan ||
sahitāḥ pāṇḍavaṃ sarve pīḍayantaḥ samantataḥ ||
taṃ dṛṣṭvā saṃśayaṃ prāptaṃ pīḍyamānaṃ mahāratham ||
abhimanyuprabhṛtayaḥ pāṇḍavānāṃ mahārathāḥ ||
abhyadhāvan parīpsantaḥ prāṇāṃs tyaktvā sudustyajān ||
anūpādhipatiḥ śūro bhīmasya dayitaḥ sakhā ||
nīlo nīlāmbudaprakhyaḥ saṃkruddho drauṇim abhyayāt ||
spardhate hi maheṣvāso nityaṃ droṇasutena yaḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
एवम् उक्त्वा महाबाहुःevam uktvā mahābāhuḥтак сказав, сильнорукий; произнеся это
महत् विस्फार्य कार्मुकम्mahat visphārya kārmukamсильно натянув лук; растянув большой лук
भारद्वाजः ततः भीमम्bhāradvājaḥ tataḥ bhīmamБхарадваджа затем Бхиму; Дрона после этого Бхиму
षड्विंशत्या समार्पयत्ṣaḍviṃśatyā samārpayatдвадцатью шестью поразил; ударил двадцатью шестью
भूयः च एनम् महाबाहुःbhūyaḥ ca enam mahābāhuḥснова и его сильнорукий; и опять великий воин
शरैः शीघ्रम् अवाकिरत्śaraiḥ śīghram avākiratстрелами быстро осыпал; быстро покрыл стрелами
पर्वतम् वारिधाराभिःparvatam vāridhārābhiḥгору потоками воды; как гору водяными струями
शरदि इव बलाहकःśaradi iva balāhakaḥосенью как облако; словно осенняя туча
तम् प्रत्यविध्यत् दशभिःtam pratyavidhyat daśabhiḥего в ответ пронзил десятью; он поразил его десятью
भीमसेनः शिलीमुखैःbhīmasenaḥ śilīmukhaiḥБхимасена острыми стрелами; Бхима стрелами
त्वरमाणः महेष्वासःtvaramāṇaḥ maheṣvāsaḥспешащий великий лучник; быстрый могучий стрелок
सव्ये पार्श्वे महाबलःsavye pārśve mahābalaḥв левый бок, могучий; в левую сторону
स गाढविद्धः व्यथितःsa gāḍhaviddhaḥ vyathitaḥон глубоко пронзённый, страдающий; тяжело раненный и мучимый
वयोवृद्धः च भारतvayovṛddhaḥ ca bhārataи возрастом старый, Бхарата; пожилой, о Бхарата
प्रनष्टसंज्ञः सहसाpranaṣṭasaṃjñaḥ sahasāпотерявший сознание внезапно; вдруг лишённый чувств
रथोपस्थे उपाविशत्rathopasthe upāviśatна площадке колесницы сел; осел в ратхе
गुरुम् प्रव्यथितम् दृष्ट्वाgurum pravyathitam dṛṣṭvāучителя потрясённым увидев; увидев Дрону ослабленным
राजा दुर्योधनः स्वयम्rājā duryodhanaḥ svayamцарь Дурьодхана сам; сам Дурьодхана
द्रौणायनिः च संक्रुद्धौdrauṇāyaniḥ ca saṃkruddhauи сын Дроны разгневанные; и Ашваттхаман в ярости
भीमसेनम् अभिद्रुतौbhīmasenam abhidrutauна Бхимасену устремились; побежали к Бхиме
तौ आपतन्तौ संप्रेक्ष्यtau āpatantau saṃprekṣyaтех двоих наступающих увидев; увидев их приближение
कालान्तकयमोपमौkālāntakayamopamauподобных Кале, Антаке и Яме; словно Смерть, Конец и Яма
भीमसेनः महाबाहुःbhīmasenaḥ mahābāhuḥБхимасена сильнорукий; могучий Бхима
गदाम् आदाय सत्वरःgadām ādāya satvaraḥбулаву взяв быстро; поспешно схватив палицу
अवप्लुत्य रथात् तूर्णम्avaplutya rathāt tūrṇamспрыгнув с колесницы быстро; стремительно сойдя с ратхи
तस्थौ गिरिः इव अचलःtasthau giriḥ iva acalaḥстал как неподвижная гора; остановился как гора
समुद्यम्य गदाम् गुर्वीम्samudyamya gadām gurvīmподняв тяжёлую булаву; вознеся тяжкую палицу
यमदण्डोपमाम् रणेyamadaṇḍopamām raṇeподобную жезлу Ямы в бою; как посох Ямы
तम् उद्यतगदम् दृष्ट्वाtam udyatagadam dṛṣṭvāего с поднятой булавой увидев; заметив его с палицей
कैलासम् इव शृङ्गिणम्kailāsam iva śṛṅgiṇamкак Кайлас с вершиной; словно гору Кайлас
कौरवः द्रोणपुत्रः चkauravaḥ droṇaputraḥ caКаурава и сын Дроны; Дурьодхана и Ашваттхаман
सहितौ अभ्यधावताम्sahitau abhyadhāvatāmвместе напали; вдвоём устремились
तौ आपतन्तौ सहितौtau āpatantau sahitauтех двоих наступающих вместе; этих двоих приближавшихся
त्वरितौ बलिनाम् वरौtvaritau balinām varauбыстрых лучших сильных; спешащих лучших воинов
अभ्यधावत वेगेनabhyadhāvata vegenaатаковал стремительно; побежал навстречу
त्वरमाणः वृकोदरःtvaramāṇaḥ vṛkodaraḥспешащий Врикодара; быстрый Бхима
तम् आपतन्तम् संप्रेक्ष्यtam āpatantam saṃprekṣyaего наступающего увидев; заметив его приближение
संक्रुद्धम् भीमदर्शनम्saṃkruddham bhīmadarśanamразгневанного, страшного видом; яростного и грозного
समभ्यधावन् त्वरिताःsamabhyadhāvan tvaritāḥустремились быстро; поспешно побежали
कौरवाणाम् महारथाःkauravāṇām mahārathāḥмахаратхи Кауравов; великие воины Куру
भारद्वाजमुखाः सर्वेbhāradvājamukhāḥ sarveс Бхарадваджей во главе все; все во главе с Дроной
भीमसेनजिघांसयाbhīmasenajighāṃsayāиз желания убить Бхимасену; стремясь сразить Бхиму
नानाविधानि शस्त्राणिnānāvidhāni śastrāṇiразличные оружия; разное оружие
भीमस्य उरसि अपातयन्bhīmasya urasi apātayanна грудь Бхимы бросали; обрушивали на грудь Бхимы
सहिताः पाण्डवम् सर्वेsahitāḥ pāṇḍavam sarveвместе Пандаву все; все сообща Пандаву
पीडयन्तः समन्ततःpīḍayantaḥ samantataḥтеснящие со всех сторон; давя отовсюду
तम् दृष्ट्वा संशयम् प्राप्तम्tam dṛṣṭvā saṃśayam prāptamего увидев в опасности; видя, что он в угрозе
पीड्यमानम् महारथम्pīḍyamānam mahārathamтеснимого махаратху; угнетаемого великого воина
अभिमन्युप्रभृतयःabhimanyuprabhṛtayaḥначиная с Абхиманью; Абхиманью и другие
पाण्डवानाम् महारथाःpāṇḍavānām mahārathāḥмахаратхи Пандавов; великие воины Пандавов
अभ्यधावन् परीप्सन्तःabhyadhāvan parīpsantaḥпобежали, желая защитить; устремились на помощь
प्राणान् त्यक्त्वा सुदुस्त्यजान्prāṇān tyaktvā sudustyajānоставив жизни, трудно оставляемые; пожертвовав дорогими жизнями
अनूपाधिपतिः शूरःanūpādhipatiḥ śūraḥвладыка Анупы герой; героический царь Анупы
भीमस्य दयितः सखाbhīmasya dayitaḥ sakhāБхимы дорогой друг; любимый товарищ Бхимы
नीलः नीलाम्बुदप्रख्यःnīlaḥ nīlāmbudaprakhyaḥНила, подобный тёмной туче; Нила, как синее облако
संक्रुद्धः द्रौणिम् अभ्ययात्saṃkruddhaḥ drauṇim abhyayātразгневанный к Драуни пошёл; яростно двинулся к Ашваттхаману
स्पर्धते हि महेष्वासःspardhate hi maheṣvāsaḥведь соперничает великий лучник; ибо этот могучий стрелок
नित्यम् द्रोणसुतेन यःnityam droṇasutena yaḥпостоянно с сыном Дроны; всегда сражался в соперничестве
Литературный перевод

Сказав так, сильнорукий Бхарадваджа натянул большой лук и затем поразил Бхиму двадцатью шестью стрелами. Затем великий воин снова быстро осыпал его стрелами, как осенняя туча покрывает гору потоками воды. В ответ могучий Бхимасена, быстрый великий лучник, поразил его десятью острыми стрелами в левый бок. Тяжело раненный, мучимый и уже старый возрастом, о Бхарата, Дрона внезапно потерял сознание и осел на площадке колесницы. Увидев учителя потрясённым, царь Дурьодхана сам и разгневанный сын Дроны устремились на Бхимасену. Увидев, как эти двое, подобные Кале, Антаке и Яме, наступают, сильнорукий Бхимасена быстро схватил булаву, стремительно спрыгнул с колесницы и встал неподвижно, как гора. Подняв в бою тяжёлую булаву, подобную жезлу Ямы, он казался Кайласой с вершиной. Увидев его с поднятой булавой, Каурава и сын Дроны вместе устремились на него. Врикодара, не медля, бросился навстречу этим двоим, быстрым и сильным лучшим воинам. Увидев, что разгневанный и страшный видом Бхима наступает, махаратхи Кауравов во главе с Бхарадваджей поспешно побежали к нему, желая убить Бхимасену. Они обрушивали на грудь Бхимы различное оружие и все вместе теснили Пандаву со всех сторон. Увидев, что этот махаратха попал в опасность и его теснят, махаратхи Пандавов во главе с Абхиманью, желая защитить его, устремились вперёд, пожертвовав дорогими жизнями. Тогда героический владыка Анупы Нила, дорогой друг Бхимы, подобный тёмной туче, разгневанный, пошёл на Ашваттхамана, с которым этот великий лучник всегда соперничал».

Версия

b60f5e175d96 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:46:25 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами