एवम् उक्त्वा महाबाहुर् महद् विस्फार्य कार्मुकम् ॥
भारद्वाजस् ततो भीमं षड्विंशत्या समार्पयत् ॥
भूयश् चैनं महाबाहुः शरैः शीघ्रम् अवाकिरत् ॥
पर्वतं वारिधाराभिः शरदीव बलाहकः ॥
तं प्रत्यविध्यद् दशभिर् भीमसेनः शिलीमुखैः ॥
त्वरमाणो महेष्वासः सव्ये पार्श्वे महाबलः ॥
स गाढविद्धो व्यथितो वयोवृद्धश् च भारत ॥
प्रनष्टसंज्ञः सहसा रथोपस्थ उपाविशत् ॥
गुरुं प्रव्यथितं दृष्ट्वा राजा दुर्योधनः स्वयम् ॥
द्रौणायनिश् च संक्रुद्धौ भीमसेनम् अभिद्रुतौ ॥
ताव् आपतन्तौ संप्रेक्ष्य कालान्तकयमोपमौ ॥
भीमसेनो महाबाहुर् गदाम् आदाय सत्वरः ॥
अवप्लुत्य रथात् तूर्णं तस्थौ गिरिर् इवाचलः ॥
समुद्यम्य गदां गुर्वीं यमदण्डोपमां रणे ॥
तम् उद्यतगदं दृष्ट्वा कैलासम् इव शृङ्गिणम् ॥
कौरवो द्रोणपुत्रश् च सहिताव् अभ्यधावताम् ॥
ताव् आपतन्तौ सहितौ त्वरितौ बलिनां वरौ ॥
अभ्यधावत वेगेन त्वरमाणो वृकोदरः ॥
तम् आपतन्तं संप्रेक्ष्य संक्रुद्धं भीमदर्शनम् ॥
समभ्यधावंस् त्वरिताः कौरवाणां महारथाः ॥
भारद्वाजमुखाः सर्वे भीमसेनजिघांसया ॥
नानाविधानि शस्त्राणि भीमस्योरस्य् अपातयन् ॥
सहिताः पाण्डवं सर्वे पीडयन्तः समन्ततः ॥
तं दृष्ट्वा संशयं प्राप्तं पीड्यमानं महारथम् ॥
अभिमन्युप्रभृतयः पाण्डवानां महारथाः ॥
अभ्यधावन् परीप्सन्तः प्राणांस् त्यक्त्वा सुदुस्त्यजान् ॥
अनूपाधिपतिः शूरो भीमस्य दयितः सखा ॥
नीलो नीलाम्बुदप्रख्यः संक्रुद्धो द्रौणिम् अभ्ययात् ॥
स्पर्धते हि महेष्वासो नित्यं द्रोणसुतेन यः ॥
evam uktvā mahābāhur mahad visphārya kārmukam ||
bhāradvājas tato bhīmaṃ ṣaḍviṃśatyā samārpayat ||
bhūyaś cainaṃ mahābāhuḥ śaraiḥ śīghram avākirat ||
parvataṃ vāridhārābhiḥ śaradīva balāhakaḥ ||
taṃ pratyavidhyad daśabhir bhīmasenaḥ śilīmukhaiḥ ||
tvaramāṇo maheṣvāsaḥ savye pārśve mahābalaḥ ||
sa gāḍhaviddho vyathito vayovṛddhaś ca bhārata ||
pranaṣṭasaṃjñaḥ sahasā rathopastha upāviśat ||
guruṃ pravyathitaṃ dṛṣṭvā rājā duryodhanaḥ svayam ||
drauṇāyaniś ca saṃkruddhau bhīmasenam abhidrutau ||
tāv āpatantau saṃprekṣya kālāntakayamopamau ||
bhīmaseno mahābāhur gadām ādāya satvaraḥ ||
avaplutya rathāt tūrṇaṃ tasthau girir ivācalaḥ ||
samudyamya gadāṃ gurvīṃ yamadaṇḍopamāṃ raṇe ||
tam udyatagadaṃ dṛṣṭvā kailāsam iva śṛṅgiṇam ||
kauravo droṇaputraś ca sahitāv abhyadhāvatām ||
tāv āpatantau sahitau tvaritau balināṃ varau ||
abhyadhāvata vegena tvaramāṇo vṛkodaraḥ ||
tam āpatantaṃ saṃprekṣya saṃkruddhaṃ bhīmadarśanam ||
samabhyadhāvaṃs tvaritāḥ kauravāṇāṃ mahārathāḥ ||
bhāradvājamukhāḥ sarve bhīmasenajighāṃsayā ||
nānāvidhāni śastrāṇi bhīmasyorasy apātayan ||
sahitāḥ pāṇḍavaṃ sarve pīḍayantaḥ samantataḥ ||
taṃ dṛṣṭvā saṃśayaṃ prāptaṃ pīḍyamānaṃ mahāratham ||
abhimanyuprabhṛtayaḥ pāṇḍavānāṃ mahārathāḥ ||
abhyadhāvan parīpsantaḥ prāṇāṃs tyaktvā sudustyajān ||
anūpādhipatiḥ śūro bhīmasya dayitaḥ sakhā ||
nīlo nīlāmbudaprakhyaḥ saṃkruddho drauṇim abhyayāt ||
spardhate hi maheṣvāso nityaṃ droṇasutena yaḥ ||
Сказав так, сильнорукий Бхарадваджа натянул большой лук и затем поразил Бхиму двадцатью шестью стрелами. Затем великий воин снова быстро осыпал его стрелами, как осенняя туча покрывает гору потоками воды. В ответ могучий Бхимасена, быстрый великий лучник, поразил его десятью острыми стрелами в левый бок. Тяжело раненный, мучимый и уже старый возрастом, о Бхарата, Дрона внезапно потерял сознание и осел на площадке колесницы. Увидев учителя потрясённым, царь Дурьодхана сам и разгневанный сын Дроны устремились на Бхимасену. Увидев, как эти двое, подобные Кале, Антаке и Яме, наступают, сильнорукий Бхимасена быстро схватил булаву, стремительно спрыгнул с колесницы и встал неподвижно, как гора. Подняв в бою тяжёлую булаву, подобную жезлу Ямы, он казался Кайласой с вершиной. Увидев его с поднятой булавой, Каурава и сын Дроны вместе устремились на него. Врикодара, не медля, бросился навстречу этим двоим, быстрым и сильным лучшим воинам. Увидев, что разгневанный и страшный видом Бхима наступает, махаратхи Кауравов во главе с Бхарадваджей поспешно побежали к нему, желая убить Бхимасену. Они обрушивали на грудь Бхимы различное оружие и все вместе теснили Пандаву со всех сторон. Увидев, что этот махаратха попал в опасность и его теснят, махаратхи Пандавов во главе с Абхиманью, желая защитить его, устремились вперёд, пожертвовав дорогими жизнями. Тогда героический владыка Анупы Нила, дорогой друг Бхимы, подобный тёмной туче, разгневанный, пошёл на Ашваттхамана, с которым этот великий лучник всегда соперничал».
b60f5e175d96 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:46:25 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Бхима снова становится центром притяжения битвы: на него бросаются Кауравы, и ради него Пандавы готовы оставить жизнь. Дружба Нилы с Бхимой здесь сразу выражается действием — он принимает на себя Ашваттхамана, самого опасного из ближайших противников.