संजय उवाच
स्वसैन्यं निहतं दृष्ट्वा राजा दुर्योधनः स्वयम् ॥
अभ्यधावत संक्रुद्धो भीमसेनम् अरिंदमम् ॥
प्रगृह्य सुमहच् चापम् इन्द्राशनिसमस्वनम् ॥
महता शरवर्षेण पाण्डवं समवाकिरत् ॥
अर्धचन्द्रं च संधाय सुतीक्ष्णं लोमवाहिनम् ॥
भीमसेनस्य चिच्छेद चापं क्रोधसमन्वितः ॥
तदन्तरं च संप्रेक्ष्य त्वरमाणो महारथः ॥
संदधे निशितं बाणं गिरीणाम् अपि दारणम् ॥
तेनोरसि महाबाहुर् भीमसेनम् अताडयत् ॥
स गाढविद्धो व्यथितः सृक्किणी परिसंलिहन् ॥
समाललम्बे तेजस्वी ध्वजं हेमपरिष्कृतम् ॥
तथा विमनसं दृष्ट्वा भीमसेनं घटोत्कचः ॥
क्रोधेनाभिप्रजज्वाल दिधक्षन्न् इव पावकः ॥
अभिमन्युमुखाश् चैव पाण्डवानां महारथाः ॥
समभ्यधावन् क्रोशन्तो राजानं जातसंभ्रमाः ॥
संप्रेक्ष्य तान् आपततः संक्रुद्धाञ् जातसंभ्रमान् ॥
भारद्वाजो ऽब्रवीद् वाक्यं तावकानां महारथान् ॥
क्षिप्रं गच्छत भद्रं वो राजानं परिरक्षत ॥
संशयं परमं प्राप्तं मज्जन्तं व्यसनार्णवे ॥
एते क्रुद्धा महेष्वासाः पाण्डवानां महारथाः ॥
भीमसेनं पुरस्कृत्य दुर्योधनम् उपद्रुताः ॥
नानाविधानि शस्त्राणि विसृजन्तो जये रताः ॥
नदन्तो भैरवान् नादांस् त्रासयन्तश् च भूम् इमाम् ॥
तद् आचार्यवचः श्रुत्वा सोमदत्तपुरोगमाः ॥
तावकाः समवर्तन्त पाण्डवानाम् अनीकिनीम् ॥
कृपो भूरिश्रवाः शल्यो द्रोणपुत्रो विविंशतिः ॥
चित्रसेनो विकर्णश् च सैन्धवो ऽथ बृहद्बलः ॥
आवन्त्यौ च महेष्वासौ कौरवं पर्यवारयन् ॥
ते विंशतिपदं गत्वा संप्रहारं प्रचक्रिरे ॥
पाण्डवा धार्तराष्ट्राश् च परस्परजिघांसवः ॥
saṃjaya uvāca
svasainyaṃ nihataṃ dṛṣṭvā rājā duryodhanaḥ svayam ||
abhyadhāvata saṃkruddho bhīmasenam ariṃdamam ||
pragṛhya sumahac cāpam indrāśanisamasvanam ||
mahatā śaravarṣeṇa pāṇḍavaṃ samavākirat ||
ardhacandraṃ ca saṃdhāya sutīkṣṇaṃ lomavāhinam ||
bhīmasenasya ciccheda cāpaṃ krodhasamanvitaḥ ||
tadantaraṃ ca saṃprekṣya tvaramāṇo mahārathaḥ ||
saṃdadhe niśitaṃ bāṇaṃ girīṇām api dāraṇam ||
tenorasi mahābāhur bhīmasenam atāḍayat ||
sa gāḍhaviddho vyathitaḥ sṛkkiṇī parisaṃlihan ||
samālalambe tejasvī dhvajaṃ hemapariṣkṛtam ||
tathā vimanasaṃ dṛṣṭvā bhīmasenaṃ ghaṭotkacaḥ ||
krodhenābhiprajajvāla didhakṣann iva pāvakaḥ ||
abhimanyumukhāś caiva pāṇḍavānāṃ mahārathāḥ ||
samabhyadhāvan krośanto rājānaṃ jātasaṃbhramāḥ ||
saṃprekṣya tān āpatataḥ saṃkruddhāñ jātasaṃbhramān ||
bhāradvājo 'bravīd vākyaṃ tāvakānāṃ mahārathān ||
kṣipraṃ gacchata bhadraṃ vo rājānaṃ parirakṣata ||
saṃśayaṃ paramaṃ prāptaṃ majjantaṃ vyasanārṇave ||
ete kruddhā maheṣvāsāḥ pāṇḍavānāṃ mahārathāḥ ||
bhīmasenaṃ puraskṛtya duryodhanam upadrutāḥ ||
nānāvidhāni śastrāṇi visṛjanto jaye ratāḥ ||
nadanto bhairavān nādāṃs trāsayantaś ca bhūm imām ||
tad ācāryavacaḥ śrutvā somadattapurogamāḥ ||
tāvakāḥ samavartanta pāṇḍavānām anīkinīm ||
kṛpo bhūriśravāḥ śalyo droṇaputro viviṃśatiḥ ||
citraseno vikarṇaś ca saindhavo 'tha bṛhadbalaḥ ||
āvantyau ca maheṣvāsau kauravaṃ paryavārayan ||
te viṃśatipadaṃ gatvā saṃprahāraṃ pracakrire ||
pāṇḍavā dhārtarāṣṭrāś ca parasparajighāṃsavaḥ ||
Санджая сказал: «Увидев, что его войско разбито, царь Дурьодхана сам, разгневанный, устремился на Бхимасену, смирителя врагов. Схватив огромный лук, звучавший как ваджра Индры, он осыпал Пандаву великим ливнем стрел. Затем, наложив очень острую полулунную стрелу с оперением, он в гневе рассёк лук Бхимасены. Заметив эту возможность, быстрый махаратха наложил отточенную стрелу, способную раскалывать даже горы, и ею поразил могучего Бхимасену в грудь. Тяжело раненный и мучимый, сияющий Бхима, облизывая края губ, ухватился за златоукрашенное знамя. Увидев Бхимасену в таком состоянии, Гхатоткача вспыхнул гневом, словно огонь, готовый сжечь. Махаратхи Пандавов во главе с Абхиманью, встревоженные, с криками устремились на царя. Увидев их приближение, разгневанных и взбудораженных, Бхарадваджа-Дрона сказал махаратхам твоей стороны: “Скорее идите, да будет вам благо, защитите царя, попавшего в крайнюю опасность и тонущего в океане беды. Эти разгневанные великие лучники Пандавов, поставив Бхимасену впереди, устремились на Дурьодхану, выпуская различное оружие, стремясь к победе, издавая грозные крики и устрашая эту землю”. Услышав речь учителя, твои воины во главе с Сомадаттой выступили против войска Пандавов. Крипа, Бхуришравас, Шалья, сын Дроны, Вивиншати, Читрасена, Викарна, Джаядратха, Брихадбала и два великих авантийских лучника окружили Каурава. Пройдя двадцать шагов, Пандавы и Дхартраштры, желая убить друг друга, завязали бой».
fb1445fa5ecd · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:46:25 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Дурьодхана способен на решительный удар и действительно ранит Бхиму, но этот успех сразу вызывает ответ всей стороны Пандавов. На поле проявляется закон взаимной связи: удар по одному ключевому воину поднимает целую сеть защиты и возмездия.