Махабхарата
Бхишма-парва, глава 906.90.1-14
5788 / 15823
Linux
Листать
Махабхарата · 6.90.1-14

Санджая

Деванагари

संजय उवाच
स्वसैन्यं नितं दृष्ट्वा राजा दुर्योनः स्वयम्
भ्यधा संक्रुद्धो भीसेनम् रिंमम्
प्रगृह्य सुहच् चापम् न्द्रानिस्वनम्
ता र्षे पाण्डवं वाकिरत्
र्धन्द्रं संधा सुतीक्ष्णं लोवाहिनम्
भीसेस्य चिच्छे चापं क्रोन्वितः
न्तरं संप्रेक्ष्य त्वमाणो हाथः
संधे निशितं बाणं गिरीणाम् पि दाणम्
तेनोसि हाबाहुर् भीसेनम् तायत्
गाविद्धो व्यथितः सृक्किणी रिसंलिहन्
माम्बे तेस्वी ध्वजं हेरिष्कृतम्
था विसं दृष्ट्वा भीसेनं टोत्कचः
क्रोधेनाभिप्रज्वा दिक्षन्न् पाकः
भिन्युमुखाश् चै पाण्डवानां हाथाः
भ्यधावन् क्रोन्तो राजानं जासंभ्रमाः
संप्रेक्ष्य तान् तः संक्रुद्धाञ् जासंभ्रमान्
भाद्वाजो ऽब्रवीद् वाक्यं ताकानां हाथान्
क्षिप्रं च्छ द्रं वो राजानं रिक्ष
संयं मं प्राप्तं ज्जन्तं व्यनार्णवे
ते क्रुद्धा हेष्वासाः पाण्डवानां हाथाः
भीसेनं पुस्कृत्य दुर्योनम् द्रुताः
नानाविधानि स्त्राणि विसृन्तो ये ताः
न्तो भैवान् नादांस् त्रान्तश् भूम् माम्
तद् चार्यचः श्रुत्वा सोत्तपुरोमाः
ताकाः र्तन्त पाण्डवानाम् नीकिनीम्
कृपो भूरिश्रवाः ल्यो द्रोपुत्रो विविंतिः
चित्रसेनो विर्णश् सैन्धवो ऽ बृद्बलः
न्त्यौ हेष्वासौ कौवं र्यवायन्
ते विंतिदं त्वा संप्रहारं प्रक्रिरे
पाण्डवा धार्तराष्ट्राश् स्पजिघांवः

Транслитерация (IAST)

saṃjaya uvāca
svasainyaṃ nihataṃ dṛṣṭvā duryodhanaḥ svayam ||
abhyadhāvata saṃkruddho bhīmasenam ariṃdamam ||
pragṛhya sumahac cāpam indrāśanisamasvanam ||
maha śaravarṣeṇa ṇḍavaṃ samakirat ||
ardhacandraṃ ca saṃdhāya sukṣṇaṃ lomahinam ||
bhīmasenasya ciccheda paṃ krodhasamanvitaḥ ||
tadantaraṃ ca saṃprekṣya tvaraṇo marathaḥ ||
saṃdadhe niśitaṃ ṇaṃ giṇām api raṇam ||
tenorasi mahur bhīmasenam aḍayat ||
sa ḍhaviddho vyathitaḥ sṛkkiṇī parisaṃlihan ||
salalambe tejasvī dhvajaṃ hemapariṣkṛtam ||
tathā vimanasaṃ dṛṣṭvā bhīmasenaṃ ghaṭotkacaḥ ||
krodhebhiprajajvāla didhakṣann iva vakaḥ ||
abhimanyumukhāś caiva ṇḍanāṃ marathāḥ ||
samabhyadhāvan krośanto naṃ tasaṃbhramāḥ ||
saṃprekṣya n āpatataḥ saṃkruddhāñ jātasaṃbhramān ||
bhāradvājo 'brad vākyaṃ vanāṃ marathān ||
kṣipraṃ gacchata bhadraṃ vo naṃ parirakṣata ||
saṃśayaṃ paramaṃ prāptaṃ majjantaṃ vyasarṇave ||
ete kruddhā maheṣvāsāḥ ṇḍanāṃ marathāḥ ||
bhīmasenaṃ puraskṛtya duryodhanam upadrutāḥ ||
vidhāni śastrāṇi visṛjanto jaye ratāḥ ||
nadanto bhairan nādāṃs trāsayantaś ca bhūm imām ||
tad āryavacaḥ śrutvā somadattapurogamāḥ ||
vakāḥ samavartanta ṇḍam akinīm ||
kṛpo bhūriśravāḥ śalyo droṇaputro viviṃśatiḥ ||
citraseno vikarṇaś ca saindhavo 'tha bṛhadbalaḥ ||
āvantyau ca maheṣvāsau kauravaṃ paryarayan ||
te viṃśatipadaṃ gatvā saṃpraraṃ pracakrire ||
ṇḍa dhārtaṣṭrāś ca parasparajighāṃsavaḥ ||

Ануштубх · 8+8+8+8 · ×15

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
संजय उवाचsaṃjaya uvācaСанджая сказал; Санджая произнёс
स्वसैन्यम् निहतम् दृष्ट्वाsvasainyam nihatam dṛṣṭvāсвоё войско разбитым увидев; увидев гибель своей армии
राजा दुर्योधनः स्वयम्rājā duryodhanaḥ svayamцарь Дурьодхана сам; сам Дурьодхана
अभ्यधावत संक्रुद्धःabhyadhāvata saṃkruddhaḥнапал разгневанный; устремился в гневе
भीमसेनम् अरिंदमम्bhīmasenam ariṃdamamна Бхимасену, врагов смирителя; к Бхиме, победителю врагов
प्रगृह्य सुमहत् चापम्pragṛhya sumahat cāpamсхватив очень большой лук; взяв огромный лук
इन्द्राशनिसमस्वनम्indrāśanisamasvanamзвучащий как ваджра Индры; гремящий как молния Индры
महता शरवर्षेणmahatā śaravarṣeṇaвеликим ливнем стрел; огромным дождём стрел
पाण्डवम् समवाकिरत्pāṇḍavam samavākiratПандаву осыпал; покрыл сына Панду
अर्धचन्द्रम् च संधायardhacandram ca saṃdhāyaи полулунную стрелу наложив; приладив ардхачандру
सुतीक्ष्णम् लोमवाहिनम्sutīkṣṇam lomavāhinamочень острую, волосатую; крайне резкую, с оперением
भीमसेनस्य चिच्छेदbhīmasenasya cicchedaБхимасены рассёк; у Бхимасены срезал
चापम् क्रोधसमन्वितःcāpam krodhasamanvitaḥлук, гневом охваченный; лук в ярости
तत् अन्तरम् च संप्रेक्ष्यtat antaram ca saṃprekṣyaи тот промежуток увидев; заметив эту возможность
त्वरमाणः महारथःtvaramāṇaḥ mahārathaḥспешащий махаратха; быстрый великий колесничий
संदधे निशितम् बाणम्saṃdadhe niśitam bāṇamналожил острую стрелу; приладил отточенный стрела
गिरीणाम् अपि दारणम्girīṇām api dāraṇamдаже горы раскалывающую; способную рассечь горы
तेन उरसि महाबाहुःtena urasi mahābāhuḥею в грудь сильнорукий; этой стрелой в грудь
भीमसेनम् अताडयत्bhīmasenam atāḍayatБхимасену ударил; поразил Бхиму
स गाढविद्धः व्यथितःsa gāḍhaviddhaḥ vyathitaḥон глубоко пронзённый, страдающий; тяжело раненный и мучимый
सृक्किणी परिसंलिहन्sṛkkiṇī parisaṃlihanуглы рта облизывая; облизывая края губ
समाललम्बे तेजस्वीsamālalambe tejasvīухватился сияющий; могучий опёрся
ध्वजम् हेमपरिष्कृतम्dhvajam hemapariṣkṛtamза знамя золотом украшенное; на златоукрашенный стяг
तथा विमनसं दृष्ट्वाtathā vimanasaṃ dṛṣṭvāтак смущённого увидев; увидев его в таком состоянии
भीमसेनम् घटोत्कचःbhīmasenam ghaṭotkacaḥБхимасену Гхатоткача; Гхатоткача Бхиму
क्रोधेन अभिप्रजज्वालkrodhena abhiprajajvālaгневом вспыхнул; загорелся яростью
दिधक्षन् इव पावकःdidhakṣan iva pāvakaḥсловно огонь, желающий сжечь; как пламя перед сожжением
अभिमन्युमुखाः च एवabhimanyumukhāḥ ca evaи с Абхиманью во главе; также возглавляемые Абхиманью
पाण्डवानाम् महारथाःpāṇḍavānām mahārathāḥмахаратхи Пандавов; великие воины Пандавов
समभ्यधावन् क्रोशन्तःsamabhyadhāvan krośantaḥпобежали с криками; устремились, крича
राजानम् जातसंभ्रमाःrājānam jātasaṃbhramāḥк царю, встревоженные; в смятении на Дурьодхану
संप्रेक्ष्य तान् आपततःsaṃprekṣya tān āpatataḥувидев их наступающих; заметив их приближение
संक्रुद्धान् जातसंभ्रमान्saṃkruddhān jātasaṃbhramānразгневанных и встревоженных; яростных и взбудораженных
भारद्वाजः अब्रवीत् वाक्यम्bhāradvājaḥ abravīt vākyamБхарадваджа сказал речь; Дрона произнёс слова
तावकानाम् महारथान्tāvakānām mahārathānмахаратхам твоих; великим воинам твоей стороны
क्षिप्रम् गच्छत भद्रम् वःkṣipram gacchata bhadram vaḥбыстро идите, благо вам; скорее идите, да будет благо
राजानम् परिरक्षतrājānam parirakṣataцаря защитите; охраняйте царя
संशयम् परमम् प्राप्तम्saṃśayam paramam prāptamв крайнюю опасность попавшего; достигшего великой угрозы
मज्जन्तम् व्यसनार्णवेmajjantam vyasanārṇaveтонущего в океане беды; погружающегося в море несчастья
एते क्रुद्धाः महेष्वासाःete kruddhāḥ maheṣvāsāḥэти разгневанные великие лучники; эти яростные стрелки
पाण्डवानाम् महारथाःpāṇḍavānām mahārathāḥмахаратхи Пандавов; великие воины Пандавов
भीमसेनम् पुरस्कृत्यbhīmasenam puraskṛtyaБхимасену впереди поставив; с Бхимой во главе
दुर्योधनम् उपद्रुताःduryodhanam upadrutāḥна Дурьодхану напали; устремились к Дурьодхане
नानाविधानि शस्त्राणिnānāvidhāni śastrāṇiразличное оружие; многообразные орудия
विसृजन्तः जये रताःvisṛjantaḥ jaye ratāḥвыпуская, радующиеся победе; посылая, стремясь к победе
नदन्तः भैरवान् नादान्nadantaḥ bhairavān nādānревущие страшными криками; издавая грозные возгласы
त्रासयन्तः च भूम् इमाम्trāsayantaḥ ca bhūm imāmи пугающие эту землю; устрашая эту землю
तत् आचार्यवचः श्रुत्वाtat ācāryavacaḥ śrutvāто слово учителя услышав; выслушав речь Дроны
सोमदत्तपुरोगमाःsomadattapurogamāḥс Сомадаттой впереди; возглавляемые Сомадаттой
तावकाः समवर्तन्तtāvakāḥ samavartantaтвои повернулись; воины твоей стороны выступили
पाण्डवानाम् अनीकिनीम्pāṇḍavānām anīkinīmпротив войска Пандавов; к армии Пандавов
कृपः भूरिश्रवाः शल्यःkṛpaḥ bhūriśravāḥ śalyaḥКрипа, Бхуришравас, Шалья; Крипа, Бхуришрава, Шалья
द्रोणपुत्रः विविंशतिःdroṇaputraḥ viviṃśatiḥсын Дроны, Вивиншати; Ашваттхаман и Вивиншати
चित्रसेनः विकर्णः चcitrasenaḥ vikarṇaḥ caЧитрасена и Викарна; Читрасена, Викарна
सैन्धवः अथ बृहद्बलःsaindhavaḥ atha bṛhadbalaḥсиндхский затем Брихадбала; Джаядратха и Брихадбала
आवन्त्यौ च महेष्वासौāvantyau ca maheṣvāsauи два авантийца великих лучника; оба авантийских стрелка
कौरवम् पर्यवारयन्kauravam paryavārayanКаурава окружили; обступили Дурьодхану
ते विंशतिपदम् गत्वाte viṃśatipadam gatvāони двадцать шагов пройдя; пройдя двадцать шагов
संप्रहारम् प्रचक्रिरेsaṃprahāram pracakrireсхватку начали; завязали бой
पाण्डवाः धार्तराष्ट्राः चpāṇḍavāḥ dhārtarāṣṭrāḥ caПандавы и Дхартраштры; Пандавы и сыновья Дхритараштры
परस्परजिघांसवःparasparajighāṃsavaḥжелающие убить друг друга; стремящиеся взаимно сразить
Литературный перевод

Санджая сказал: «Увидев, что его войско разбито, царь Дурьодхана сам, разгневанный, устремился на Бхимасену, смирителя врагов. Схватив огромный лук, звучавший как ваджра Индры, он осыпал Пандаву великим ливнем стрел. Затем, наложив очень острую полулунную стрелу с оперением, он в гневе рассёк лук Бхимасены. Заметив эту возможность, быстрый махаратха наложил отточенную стрелу, способную раскалывать даже горы, и ею поразил могучего Бхимасену в грудь. Тяжело раненный и мучимый, сияющий Бхима, облизывая края губ, ухватился за златоукрашенное знамя. Увидев Бхимасену в таком состоянии, Гхатоткача вспыхнул гневом, словно огонь, готовый сжечь. Махаратхи Пандавов во главе с Абхиманью, встревоженные, с криками устремились на царя. Увидев их приближение, разгневанных и взбудораженных, Бхарадваджа-Дрона сказал махаратхам твоей стороны: “Скорее идите, да будет вам благо, защитите царя, попавшего в крайнюю опасность и тонущего в океане беды. Эти разгневанные великие лучники Пандавов, поставив Бхимасену впереди, устремились на Дурьодхану, выпуская различное оружие, стремясь к победе, издавая грозные крики и устрашая эту землю”. Услышав речь учителя, твои воины во главе с Сомадаттой выступили против войска Пандавов. Крипа, Бхуришравас, Шалья, сын Дроны, Вивиншати, Читрасена, Викарна, Джаядратха, Брихадбала и два великих авантийских лучника окружили Каурава. Пройдя двадцать шагов, Пандавы и Дхартраштры, желая убить друг друга, завязали бой».

Версия

fb1445fa5ecd · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:46:25 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами