एतच् छ्रुत्वा तु वचनं भीष्मस्य पृतनापतेः ॥
प्रययौ सिंहनादेन परान् अभिमुखो द्रुतम् ॥
तम् आद्रवन्तं संप्रेक्ष्य गर्जन्तम् इव तोयदम् ॥
अभ्यवर्तन्त संक्रुद्धाः पाण्डवानां महारथाः ॥
भिमसेनो ऽभिमन्युश् च राक्षसश् च घटोत्कचः ॥
द्रौपदेयाः सत्यधृतिः क्षत्रदेवश् च मारिष ॥
चेदिपो वसुदानश् च दशार्णाधिपतिस् तथा ॥
सुप्रतीकेन तांश् चापि भगदत्तो ऽप्य् उपाद्रवत् ॥
ततः समभवद् युद्धं घोररूपं भयानकम् ॥
पाण्डूनां भगदत्तेन यमराष्ट्रविवर्धनम् ॥
प्रमुक्ता रथिभिर् बाणा भीमवेगाः सुतेजनाः ॥
ते निपेतुर् महाराज नागेषु च रथेषु च ॥
प्रभिन्नाश् च महानागा विनीता हस्तिसादिभिः ॥
परस्परं समासाद्य संनिपेतुर् अभीतवत् ॥
मदान्धा रोषसंरब्धा विषाणाग्रैर् महाहवे ॥
बिभिदुर् दन्तमुसलैः समासाद्य परस्परम् ॥
हयाश् च चामरापीडाः प्रासपाणिभिर् आस्थिताः ॥
चोदिताः सादिभिः क्षिप्रं निपेतुर् इतरेतरम् ॥
पादाताश् च पदात्योघैस् ताडिताः शक्तितोमरैः ॥
न्यपतन्त तदा भूमौ शतशो ऽथ सहस्रशः ॥
रथिनश् च तथा राजन् कर्णिनालीकसायकैः ॥
निहत्य समरे वीरान् सिंहनादान् विनेदिरे ॥
तस्मिंस् तथा वर्तमाने संग्रामे लोमहर्षणे ॥
भगदत्तो महेष्वासो भीमसेनम् अथाद्रवत् ॥
कुञ्जरेण प्रभिन्नेन सप्तधा स्रवता मदम् ॥
पर्वतेन यथा तोयं स्रवमाणेन सर्वतः ॥
किरञ् शरसहस्राणि सुप्रतीकशिरोगतः ॥
ऐरावतस्थो मघवान् वारिधारा इवानघ ॥
स भीमं शरधाराभिस् ताडयाम् आस पार्थिवः ॥
पर्वतं वारिधाराभिः प्रावृषीव बलाहकः ॥
etac chrutvā tu vacanaṃ bhīṣmasya pṛtanāpateḥ ||
prayayau siṃhanādena parān abhimukho drutam ||
tam ādravantaṃ saṃprekṣya garjantam iva toyadam ||
abhyavartanta saṃkruddhāḥ pāṇḍavānāṃ mahārathāḥ ||
bhimaseno 'bhimanyuś ca rākṣasaś ca ghaṭotkacaḥ ||
draupadeyāḥ satyadhṛtiḥ kṣatradevaś ca māriṣa ||
cedipo vasudānaś ca daśārṇādhipatis tathā ||
supratīkena tāṃś cāpi bhagadatto 'py upādravat ||
tataḥ samabhavad yuddhaṃ ghorarūpaṃ bhayānakam ||
pāṇḍūnāṃ bhagadattena yamarāṣṭravivardhanam ||
pramuktā rathibhir bāṇā bhīmavegāḥ sutejanāḥ ||
te nipetur mahārāja nāgeṣu ca ratheṣu ca ||
prabhinnāś ca mahānāgā vinītā hastisādibhiḥ ||
parasparaṃ samāsādya saṃnipetur abhītavat ||
madāndhā roṣasaṃrabdhā viṣāṇāgrair mahāhave ||
bibhidur dantamusalaiḥ samāsādya parasparam ||
hayāś ca cāmarāpīḍāḥ prāsapāṇibhir āsthitāḥ ||
coditāḥ sādibhiḥ kṣipraṃ nipetur itaretaram ||
pādātāś ca padātyoghais tāḍitāḥ śaktitomaraiḥ ||
nyapatanta tadā bhūmau śataśo 'tha sahasraśaḥ ||
rathinaś ca tathā rājan karṇinālīkasāyakaiḥ ||
nihatya samare vīrān siṃhanādān vinedire ||
tasmiṃs tathā vartamāne saṃgrāme lomaharṣaṇe ||
bhagadatto maheṣvāso bhīmasenam athādravat ||
kuñjareṇa prabhinnena saptadhā sravatā madam ||
parvatena yathā toyaṃ sravamāṇena sarvataḥ ||
kirañ śarasahasrāṇi supratīkaśirogataḥ ||
airāvatastho maghavān vāridhārā ivānagha ||
sa bhīmaṃ śaradhārābhis tāḍayām āsa pārthivaḥ ||
parvataṃ vāridhārābhiḥ prāvṛṣīva balāhakaḥ ||
Услышав речь Бхишмы, военачальника, Бхагадатта с львиным рёвом быстро выступил навстречу врагам. Увидев его наступающим, гремящим словно туча, разгневанные махаратхи Пандавов двинулись ему навстречу: Бхимасена, Абхиманью, ракшас Гхатоткача, сыновья Драупади, Сатьядхрити, Кшатрадева, почтенный, царь Чеди, Васудана и владыка Дашарны. Бхагадатта же, сидя на Супратике, тоже устремился на них. Затем началась страшная и пугающая битва Пандавов с Бхагадаттой, расширяющая царство Ямы. Стрелы, выпущенные колесничими, ужасно быстрые и острые, обрушивались, великий царь, на слонов и колесницы. Огромные разъярённые слоны, обученные погонщиками, сходились друг с другом и сшибались без страха. Ослеплённые мадой и охваченные яростью, в великой битве они, столкнувшись, разрывали друг друга остриём бивней, как палицами. Кони с украшенными налобниками, несущие копьеносцев и быстро подгоняемые всадниками, падали друг на друга. Пехотинцы, поражённые толпами пехоты шакти и томарами, тогда падали на землю сотнями и тысячами. Колесничие, царь, сражая в битве героев острыми стрелами разных видов, издавали львиные крики. Пока продолжалось это жуткое сражение, великий лучник Бхагадатта устремился на Бхимасену на разъярённом слоне, истекавшем мадой семью потоками со всех сторон, словно гора водой. Сидя на голове Супратики, он сыпал тысячи стрел, безупречный, как Магхаван на Айравате посылает потоки дождя. Этот царь поражал Бхиму струями стрел, как туча в сезон дождей поливает гору потоками воды».
08bcc111c083 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:47:11 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Бхагадатта входит в бой как воин старого масштаба: его слон Супратика почти равен природной стихии. Сравнение с Индрой на Айравате делает столкновение не обычной дуэлью, а схваткой, где кшатрийская мощь проявляется через величие ездового зверя и оружия.