Махабхарата
Бхишма-парва, глава 916.91.20-34
5793 / 15823
LinuxЛистать
Махабхарата · 6.91.20-34
Деванагари

तच् छ्रुत्वा तु नं भीष्मस्य पृनातेः
प्रयौ सिंनादे रान् भिमुखो द्रुतम्
तम् द्रन्तं संप्रेक्ष्य र्जन्तम् तोदम्
भ्यर्तन्त संक्रुद्धाः पाण्डवानां हाथाः
भिसेनो ऽभिन्युश् राक्षसश् टोत्कचः
द्रौदेयाः त्यधृतिः क्षत्रदेवश् मारि
चेदिपो सुदानश् शार्णाधितिस् था
सुप्रतीके तांश् चापि त्तो ऽप्य् पाद्रवत्
तः वद् युद्धं घोरूपं याकम्
पाण्डूनां त्ते राष्ट्रविर्धनम्
प्रमुक्ता थिभिर् बाणा भीवेगाः सुतेनाः
ते निपेतुर् हारा नागेषु थेषु
प्रभिन्नाश् हानागा विनीता स्तिसादिभिः
स्परं मासाद्य संनिपेतुर् भीवत्
दान्धा रोसंब्धा विषाणाग्रैर् हावे
बिभिदुर् न्तमुलैः मासाद्य स्परम्
याश् चारापीडाः प्रापाणिभिर् स्थिताः
चोदिताः सादिभिः क्षिप्रं निपेतुर् रेरम्
पादाताश् दात्योघैस् ताडिताः क्तितोरैः
न्यन्त दा भूमौ शो ऽ स्रशः
थिनश् था राजन् र्णिनालीसाकैः
नित्य रे वीरान् सिंनादान् विनेदिरे
स्मिंस् था र्तमाने संग्रामे लोर्षणे
त्तो हेष्वासो भीसेनम् थाद्रवत्
कुञ्जरे प्रभिन्ने प्तधा स्रता दम्
र्वते था तोयं स्रमाणे र्वतः
किरञ् स्राणि सुप्रतीशिरोतः
रास्थो वान् वारिधारा वा
भीमं धाराभिस् तायाम् पार्थिवः
र्वतं वारिधाराभिः प्रावृषी लाकः

Транслитерация (IAST)

etac chrutvā tu vacanaṃ bhīṣmasya pṛtapateḥ ||
prayayau siṃhadena pan abhimukho drutam ||
tam ādravantaṃ saṃprekṣya garjantam iva toyadam ||
abhyavartanta saṃkruddhāḥ ṇḍanāṃ marathāḥ ||
bhimaseno 'bhimanyuś ca kṣasaś ca ghaṭotkacaḥ ||
draupadeyāḥ satyadhṛtiḥ kṣatradevaś ca riṣa ||
cedipo vasunaś ca daśārṇādhipatis tathā ||
suprakena tāṃś cāpi bhagadatto 'py udravat ||
tataḥ samabhavad yuddhaṃ ghorapaṃ bhanakam ||
ṇḍūnāṃ bhagadattena yamaṣṭravivardhanam ||
pramuktā rathibhir bāṇā bhīmavegāḥ sutejanāḥ ||
te nipetur maja geṣu ca ratheṣu ca ||
prabhinnāś ca ma vi hastidibhiḥ ||
parasparaṃ sadya saṃnipetur abhītavat ||
mandhā roṣasaṃrabdhā viṣāṇāgrair mahave ||
bibhidur dantamusalaiḥ sadya parasparam ||
haś ca maḍāḥ prāsaṇibhir āsthitāḥ ||
coditāḥ dibhiḥ kṣipraṃ nipetur itaretaram ||
ś ca patyoghais tāḍitāḥ śaktitomaraiḥ ||
nyapatanta ta bhūmau śataśo 'tha sahasraśaḥ ||
rathinaś ca tathā jan karṇikayakaiḥ ||
nihatya samare n siṃhan vinedire ||
tasmiṃs tathā vartane saṃgrāme lomaharṣaṇe ||
bhagadatto maheṣvāso bhīmasenam athādravat ||
kuñjareṇa prabhinnena saptadhā srava madam ||
parvatena yathā toyaṃ sravaṇena sarvataḥ ||
kirañ śarasahasrāṇi suprakaśirogataḥ ||
aivatastho maghan vāridhā inagha ||
sa bhīmaṃ śaradhābhis tāḍam āsa rthivaḥ ||
parvataṃ ridhābhiḥ prāvṛṣīva bahakaḥ ||

Ануштубх · 8+8+8+8 · ×15

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
एतत् श्रुत्वा तु वचनम्etat śrutvā tu vacanamэто же слово услышав; выслушав эту речь
भीष्मस्य पृतनापतेःbhīṣmasya pṛtanāpateḥБхишмы, военачальника; главы войска Бхишмы
प्रययौ सिंहनादेनprayayau siṃhanādenaпошёл с львиным рёвом; выступил, рыча как лев
परान् अभिमुखः द्रुतम्parān abhimukhaḥ drutamк врагам лицом быстро; быстро навстречу противникам
तम् आद्रवन्तम् संप्रेक्ष्यtam ādravantam saṃprekṣyaего бегущего увидев; заметив его наступление
गर्जन्तम् इव तोयदम्garjantam iva toyadamрычащего как туча; гремящего словно облако
अभ्यवर्तन्त संक्रुद्धाःabhyavartanta saṃkruddhāḥдвинулись навстречу разгневанные; устремились в ярости
पाण्डवानाम् महारथाःpāṇḍavānām mahārathāḥмахаратхи Пандавов; великие воины Пандавов
भीमसेनः अभिमन्युः चbhīmasenaḥ abhimanyuḥ caБхимасена и Абхиманью; Бхима и Абхиманью
राक्षसः च घटोत्कचःrākṣasaḥ ca ghaṭotkacaḥи ракшас Гхатоткача; и Гхатоткача-ракшас
द्रौपदेयाः सत्यधृतिःdraupadeyāḥ satyadhṛtiḥДраупадеи, Сатьядхрити; сыновья Драупади, Сатьядхрити
क्षत्रदेवः च मारिषkṣatradevaḥ ca māriṣaи Кшатрадева, почтенный; а также Кшатрадева
चेदिपः वसुदानः चcedipaḥ vasudānaḥ caцарь Чеди и Васудана; Чедийский владыка, Васудана
दशार्णाधिपतिः तथाdaśārṇādhipatiḥ tathāи владыка Дашарны; также правитель Дашарны
सुप्रतीकेन तान् च अपिsupratīkena tān ca apiна Супратике их также; с Супратикой на них
भगदत्तः अपि उपाद्रवत्bhagadattaḥ api upādravatБхагадатта тоже напал; Бхагадатта устремился
ततः समभवत् युद्धम्tataḥ samabhavat yuddhamзатем возникла битва; после этого началось сражение
घोररूपम् भयानकम्ghorarūpam bhayānakamстрашного вида, ужасная; грозное и пугающее
पाण्डूनाम् भगदत्तेनpāṇḍūnām bhagadattenaПанду с Бхагадаттой; Пандавов против Бхагадатты
यमराष्ट्रविवर्धनम्yamarāṣṭravivardhanamувеличивающее царство Ямы; расширяющее владения смерти
प्रमुक्ताः रथिभिः बाणाःpramuktāḥ rathibhiḥ bāṇāḥвыпущенные колесничими стрелы; стрелы, пущенные ратхинами
भीमवेगाः सुतेजनाःbhīmavegāḥ sutejanāḥстрашной скорости, яркие; ужасно быстрые, острые
ते निपेतुः महाराजte nipetuḥ mahārājaони падали, великий царь; они обрушивались
नागेषु च रथेषु चnāgeṣu ca ratheṣu caна слонов и колесницы; в слонов и ратхи
प्रभिन्नाः च महानागाःprabhinnāḥ ca mahānāgāḥи разъярённые великие слоны; огромные слоны в течке
विनीताः हस्तिसादिभिःvinītāḥ hastisādibhiḥобученные погонщиками; управляемые наездниками
परस्परम् समासाद्यparasparam samāsādyaдруг друга достигнув; сойдясь друг с другом
संनिपेतुः अभीतवत्saṃnipetuḥ abhītavatсталкивались как бесстрашные; сшибались без страха
मदान्धाः रोषसंरब्धाःmadāndhāḥ roṣasaṃrabdhāḥослеплённые мадой, гневом охваченные; пьяные и яростные
विषाणाग्रैः महाहवेviṣāṇāgraiḥ mahāhaveконцами бивней в великой битве; остриями бивней
बिभिदुः दन्तमुसलैःbibhiduḥ dantamusalaiḥпробивали бивнями-палицами; разрывали зубами как булавами
समासाद्य परस्परम्samāsādya parasparamсойдясь друг с другом; столкнувшись взаимно
हयाः च चामरापीडाःhayāḥ ca cāmarāpīḍāḥи кони с чамарами на головах; лошади с украшенными налобниками
प्रासपाणिभिः आस्थिताःprāsapāṇibhiḥ āsthitāḥзанятые держащими копья; осёдланные копьеносцами
चोदिताः सादिभिः क्षिप्रम्coditāḥ sādibhiḥ kṣipramбыстро подгоняемые всадниками; пущенные конниками
निपेतुः इतरेतरम्nipetuḥ itaretaramпадали друг на друга; рушились взаимно
पादाताः च पदात्योघैःpādātāḥ ca padātyoghaiḥи пехотинцы потоками пехоты; пешие от толп пеших
ताडिताः शक्तितोमरैःtāḍitāḥ śaktitomaraiḥпоражённые шакти и томарами; ударенные копьями и дротиками
न्यपतन्त तदा भूमौnyapatanta tadā bhūmauпадали тогда на землю; рушились на землю
शतशः अथ सहस्रशःśataśaḥ atha sahasraśaḥсотнями и тысячами; по сотням и тысячам
रथिनः च तथा राजन्rathinaḥ ca tathā rājanи колесничие также, царь; так же ратхины
कर्णिनालीकसायकैःkarṇinālīkasāyakaiḥкарни, наликами, стрелами; острыми стрелами разных видов
निहत्य समरे वीरान्nihatya samare vīrānубив в битве героев; сразив воинов на поле
सिंहनादान् विनेदिरेsiṃhanādān vinedireльвиные крики издавали; ревели как львы
तस्मिन् तथा वर्तमानेtasmin tathā vartamāneкогда так продолжалось; пока всё так шло
संग्रामे लोमहर्षणेsaṃgrāme lomaharṣaṇeв битве, волос поднимающей; в жутком сражении
भगदत्तः महेष्वासःbhagadattaḥ maheṣvāsaḥБхагадатта великий лучник; могучий стрелок Бхагадатта
भीमसेनम् अथ आद्रवत्bhīmasenam atha ādravatна Бхимасену затем напал; после этого устремился к Бхиме
कुञ्जरेण प्रभिन्नेनkuñjareṇa prabhinnenaна разъярённом слоне; на слоне в течке
सप्तधा स्रवता मदम्saptadhā sravatā madamсемью струями текущем мадой; истекающем семью потоками
पर्वतेन यथा तोयम्parvatena yathā toyamкак горой воду; словно гора водой
स्रवमाणेन सर्वतःsravamāṇena sarvataḥистекающей со всех сторон; льющейся отовсюду
किरन् शरसहस्राणिkiran śarasahasrāṇiсыпля тысячи стрел; рассевая тысячи стрел
सुप्रतीकशिरोगतःsupratīkaśirogataḥна голове Супратики находясь; сидя на голове Супратики
ऐरावतस्थः मघवान्airāvatasthaḥ maghavānМагхаван на Айравате; Индра, стоящий на Айравате
वारिधाराः इव अनघvāridhārāḥ iva anaghaкак струи дождя, безупречный; словно потоки воды
स भीमम् शरधाराभिःsa bhīmam śaradhārābhiḥон Бхиму струями стрел; тот потоками стрел
ताडयाम् आस पार्थिवःtāḍayām āsa pārthivaḥпоражал царь; стал бить
पर्वतम् वारिधाराभिःparvatam vāridhārābhiḥгору струями воды; как гору дождём
प्रावृषि इव बलाहकःprāvṛṣi iva balāhakaḥв сезон дождей как туча; словно облако в ливень
Литературный перевод

Услышав речь Бхишмы, военачальника, Бхагадатта с львиным рёвом быстро выступил навстречу врагам. Увидев его наступающим, гремящим словно туча, разгневанные махаратхи Пандавов двинулись ему навстречу: Бхимасена, Абхиманью, ракшас Гхатоткача, сыновья Драупади, Сатьядхрити, Кшатрадева, почтенный, царь Чеди, Васудана и владыка Дашарны. Бхагадатта же, сидя на Супратике, тоже устремился на них. Затем началась страшная и пугающая битва Пандавов с Бхагадаттой, расширяющая царство Ямы. Стрелы, выпущенные колесничими, ужасно быстрые и острые, обрушивались, великий царь, на слонов и колесницы. Огромные разъярённые слоны, обученные погонщиками, сходились друг с другом и сшибались без страха. Ослеплённые мадой и охваченные яростью, в великой битве они, столкнувшись, разрывали друг друга остриём бивней, как палицами. Кони с украшенными налобниками, несущие копьеносцев и быстро подгоняемые всадниками, падали друг на друга. Пехотинцы, поражённые толпами пехоты шакти и томарами, тогда падали на землю сотнями и тысячами. Колесничие, царь, сражая в битве героев острыми стрелами разных видов, издавали львиные крики. Пока продолжалось это жуткое сражение, великий лучник Бхагадатта устремился на Бхимасену на разъярённом слоне, истекавшем мадой семью потоками со всех сторон, словно гора водой. Сидя на голове Супратики, он сыпал тысячи стрел, безупречный, как Магхаван на Айравате посылает потоки дождя. Этот царь поражал Бхиму струями стрел, как туча в сезон дождей поливает гору потоками воды».

Версия

08bcc111c083 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:47:11 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами