Махабхарата
Бхишма-парва, глава 1016.101.25-33
5848 / 15823
Махабхарата · 6.101.25-33
Деванагари

ततो दुर्योधनो दृष्ट्वा दीनं सैन्यम् अवस्थितम् ॥
अब्रवीद् भरतश्रेष्ठ मद्रराजम् इदं वचः ॥
एष पाण्डुसुतो ज्येष्ठो जित्वा मातुल मामकान् ॥
पश्यतां नो महाबाहो सेनां द्रावयते बली ॥
तं वारय महाबाहो वेलेव मकरालयम् ॥
त्वं हि संश्रूयसे ऽत्यर्थम् असह्यबलविक्रमः ॥
पुत्रस्य तव तद् वाक्यं श्रुत्वा शल्यः प्रतापवान् ॥
प्रययौ रथवंशेन यत्र राजा युधिष्ठिरः ॥
तद् आपतद् वै सहसा शल्यस्य सुमहद् बलम् ॥
महौघवेगं समरे वारयाम् आस पाण्डवः ॥
मद्रराजं च समरे धर्मराजो महारथः ॥
दशभिः सायकैस् तूर्णम् आजघान स्तनान्तरे ॥
नकुलः सहदेवश् च त्रिभिस् त्रिभिर् अजिह्मगैः ॥
मद्रराजो ऽपि तान् सर्वान् आजघान त्रिभिस् त्रिभिः ॥
युधिष्ठिरं पुनः षष्ट्या विव्याध निशितैः शरैः ॥
माद्रीपुत्रौ च संरब्धौ द्वाभ्यां द्वाभ्याम् अताडयत् ॥
ततो भीमो महाबाहुर् दृष्ट्वा राजानम् आहवे ॥
मद्रराजवशं प्राप्तं मृत्योर् आस्यगतं यथा ॥
अभ्यद्रवत संग्रामे युधिष्ठिरम् अमित्रजित् ॥
ततो युद्धं महाघोरं प्रावर्तत सुदारुणम् ॥
अपरां दिशम् आस्थाय द्योतमाने दिवाकरे ॥

Транслитерация (IAST)

tato duryodhano dṛṣṭvā dīnaṃ sainyam avasthitam ||
abravīd bharataśreṣṭha madrarājam idaṃ vacaḥ ||
eṣa pāṇḍusuto jyeṣṭho jitvā mātula māmakān ||
paśyatāṃ no mahābāho senāṃ drāvayate balī ||
taṃ vāraya mahābāho veleva makarālayam ||
tvaṃ hi saṃśrūyase 'tyartham asahyabalavikramaḥ ||
putrasya tava tad vākyaṃ śrutvā śalyaḥ pratāpavān ||
prayayau rathavaṃśena yatra rājā yudhiṣṭhiraḥ ||
tad āpatad vai sahasā śalyasya sumahad balam ||
mahaughavegaṃ samare vārayām āsa pāṇḍavaḥ ||
madrarājaṃ ca samare dharmarājo mahārathaḥ ||
daśabhiḥ sāyakais tūrṇam ājaghāna stanāntare ||
nakulaḥ sahadevaś ca tribhis tribhir ajihmagaiḥ ||
madrarājo 'pi tān sarvān ājaghāna tribhis tribhiḥ ||
yudhiṣṭhiraṃ punaḥ ṣaṣṭyā vivyādha niśitaiḥ śaraiḥ ||
mādrīputrau ca saṃrabdhau dvābhyāṃ dvābhyām atāḍayat ||
tato bhīmo mahābāhur dṛṣṭvā rājānam āhave ||
madrarājavaśaṃ prāptaṃ mṛtyor āsyagataṃ yathā ||
abhyadravata saṃgrāme yudhiṣṭhiram amitrajit ||
tato yuddhaṃ mahāghoraṃ prāvartata sudāruṇam ||
aparāṃ diśam āsthāya dyotamāne divākare ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
ततः दुर्योधनः दृष्ट्वाtataḥ duryodhanaḥ dṛṣṭvāзатем Дурьодхана увидев; после этого Дурьодхана заметил
दीनम् सैन्यम् अवस्थितम्dīnam sainyam avasthitamунылое войско стоящее; подавленную армию
अब्रवीत् भरतश्रेष्ठabravīt bharataśreṣṭhaсказал, лучший Бхаратов; произнёс, о Бхарата
मद्रराजम् इदम् वचःmadrarājam idam vacaḥцарю Мадров эти слова; Шалье эту речь
एष पाण्डुसुतः ज्येष्ठःeṣa pāṇḍusutaḥ jyeṣṭhaḥэтот старший сын Панду; вот старший Пандава
जित्वा मातुल मामकान्jitvā mātula māmakānпобедив моих, дядя; одолев наших, о дядя
पश्यताम् नः महाबाहोpaśyatām naḥ mahābāhoна глазах у нас, сильнорукий; пока мы смотрим
सेनाम् द्रावयते बलीsenām drāvayate balīвойско разгоняет сильный; могучий рассеивает армию
तम् वारय महाबाहोtam vāraya mahābāhoего останови, сильнорукий; сдержи его, сильнорукий
वेला इव मकरालयम्velā iva makarālayamкак берег обитель макар; словно берег океан
त्वम् हि संश्रूयसे अत्यर्थम्tvam hi saṃśrūyase atyarthamты ведь слышишься чрезвычайно; о тебе ведь известно
असह्यबलविक्रमःasahyabalavikramaḥс невыносимой силой и доблестью; с непреодолимой мощью
पुत्रस्य तव तत् वाक्यम्putrasya tava tat vākyamсына твоего те слова; эту речь твоего сына
श्रुत्वा शल्यः प्रतापवान्śrutvā śalyaḥ pratāpavānуслышав Шалья могучий; выслушав славный Шалья
प्रययौ रथवंशेनprayayau rathavaṃśenaдвинулся цепью колесниц; пошёл с рядом ратх
यत्र राजा युधिष्ठिरःyatra rājā yudhiṣṭhiraḥгде царь Юдхиштхира; туда, где был Юдхиштхира
तत् आपतत् वै सहसाtat āpatat vai sahasāто внезапно налетевшее; этот внезапный натиск
शल्यस्य सुमहत् बलम्śalyasya sumahat balamочень великое войско Шальи; огромная сила Шальи
महौघवेगम् समरेmahaughavegam samareскоростью великого потока в бою; с напором большой реки
वारयाम् आस पाण्डवःvārayām āsa pāṇḍavaḥостановил Пандава; сдержал Юдхиштхира
मद्रराजम् च समरेmadrarājam ca samareи царя Мадров в бою; Шалью на поле
धर्मराजः महारथःdharmarājaḥ mahārathaḥДхармараджа махаратха; великий ратхин Юдхиштхира
दशभिः सायकैः तूर्णम्daśabhiḥ sāyakaiḥ tūrṇamдесятью стрелами быстро; десятью стрелами
आजघान स्तनान्तरेājaghāna stanāntareударил между грудей; поразил в грудь
नकुलः सहदेवः चnakulaḥ sahadevaḥ caНакула и Сахадева; Накула с Сахадевой
त्रिभिः त्रिभिः अजिह्मगैःtribhiḥ tribhiḥ ajihmagaiḥпо три прямыми стрелами; каждый тремя прямыми стрелами
मद्रराजः अपि तान् सर्वान्madrarājaḥ api tān sarvānцарь Мадров также их всех; Шалья же всех их
आजघान त्रिभिः त्रिभिःājaghāna tribhiḥ tribhiḥударил по три; поразил каждого тремя
युधिष्ठिरम् पुनः षष्ट्याyudhiṣṭhiram punaḥ ṣaṣṭyāЮдхиштхиру снова шестьюдесятью; затем Юдхиштхиру шестьюдесятью
विव्याध निशितैः शरैःvivyādha niśitaiḥ śaraiḥпронзил острыми стрелами; ранил отточенными стрелами
माद्रीपुत्रौ च संरब्धौmādrīputrau ca saṃrabdhauи двух сыновей Мадри разгневанных; яростных Мадреев
द्वाभ्याम् द्वाभ्याम् अताडयत्dvābhyām dvābhyām atāḍayatдвумя-двумя ударил; поразил каждого двумя
ततः भीमः महाबाहुःtataḥ bhīmaḥ mahābāhuḥзатем Бхима сильнорукий; после этого сильнорукий Бхима
दृष्ट्वा राजानम् आहवेdṛṣṭvā rājānam āhaveувидев царя в битве; заметив Юдхиштхиру
मद्रराजवशम् प्राप्तम्madrarājavaśam prāptamв власть царя Мадров попавшего; оказавшегося под властью Шальи
मृत्योः आस्यगतम् यथाmṛtyoḥ āsyagatam yathāкак вошедшего в пасть смерти; словно в пасти смерти
अभ्यद्रवत संग्रामेabhyadravata saṃgrāmeустремился в сражении; ринулся на поле
युधिष्ठिरम् अमित्रजित्yudhiṣṭhiram amitrajitк Юдхиштхире победитель врагов; к Юдхиштхире
ततः युद्धम् महाघोरम्tataḥ yuddham mahāghoramзатем битва очень страшная; после этого сражение
प्रावर्तत सुदारुणम्prāvartata sudāruṇamначалась крайне ужасная; развернулось жестокое
अपराम् दिशम् आस्थायaparām diśam āsthāyaзападную сторону заняв; когда солнце клонилось к западу
द्योतमाने दिवाकरेdyotamāne divākareкогда сияло солнце; при светящем солнце
Литературный перевод

Затем Дурьодхана, увидев, что войско стоит подавленным, сказал царю Мадров, о лучший из Бхаратов: «Вот старший сын Панду, о дядя, победив наших, на наших глазах, сильнорукий, своей силой рассеивает войско. Останови его, сильнорукий, как берег останавливает океан. Ведь о тебе известно, что твоя сила и доблесть непреодолимы». Услышав эти слова твоего сына, могучий Шалья двинулся с цепью колесниц туда, где был царь Юдхиштхира. Этот внезапный натиск огромной силы Шальи, с напором великого потока, Пандава сдержал в бою. Дхармараджа, великий ратхин, быстро ударил царя Мадров десятью стрелами в грудь, а Накула и Сахадева — каждый тремя прямыми стрелами. Но царь Мадров также поразил каждого из них тремя стрелами, затем Юдхиштхиру ранил шестьюдесятью острыми стрелами, а разгневанных сыновей Мадри ударил каждого двумя. Тогда сильнорукий Бхима, увидев в битве, что царь Юдхиштхира оказался во власти царя Мадров, словно в пасти смерти, как победитель врагов устремился к нему в сражении. После этого, когда сияющее солнце склонилось к западу, началась очень страшная и крайне жестокая битва».

Версия

1f246a76be5e · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:55:41 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами