Махабхарата
Бхишма-парва, глава 1066.106.19-29
5881 / 15823
Махабхарата · 6.106.19-29
Деванагари

धृष्टद्युम्नस् तु सैन्यानि प्राक्रोशत पुनः पुनः ॥
अभिद्रवत संरब्धा भीष्मम् एकं महाबलम् ॥
एषो ऽर्जुनो रणे भीष्मं प्रयाति कुरुनन्दनः ॥
अभिद्रवत मा भैष्ट भीष्मो न प्राप्स्यते हि वः ॥
अर्जुनं समरे योद्धुं नोत्सहेतापि वासवः ॥
किम् उ भीष्मो रणे वीरा गतसत्त्वो ऽल्पजीवितः ॥
इति सेनापतेः श्रुत्वा पाण्डवानां महारथाः ॥
अभ्यद्रवन्त संहृष्टा गाङ्गेयस्य रथं प्रति ॥
आगच्छतस् तान् समरे वार्योघान् प्रबलान् इव ॥
न्यवारयन्त संहृष्टास् तावकाः पुरुषर्षभाः ॥
दुःशासनो महाराज भयं त्यक्त्वा महारथः ॥
भीष्मस्य जीविताकाङ्क्षी धनंजयम् उपाद्रवत् ॥
तथैव पाण्डवाः शूरा गाङ्गेयस्य रथं प्रति ॥
अभ्यद्रवन्त संग्रामे तव पुत्रान् महारथान् ॥
तत्राद्भुतम् अपश्याम चित्ररूपं विशां पते ॥
दुःशासनरथं प्राप्तो यत् पार्थो नात्यवर्तत ॥
यथा वारयते वेला क्षुभितं वै महार्णवम् ॥
तथैव पाण्डवं क्रुद्धं तव पुत्रो न्यवारयत् ॥
उभौ हि रथिनां श्रेष्ठाव् उभौ भारत दुर्जयौ ॥
उभौ चन्द्रार्कसदृशौ कान्त्या दीप्त्या च भारत ॥
तौ तथा जातसंरम्भाव् अन्योन्यवधकाङ्क्षिणौ ॥
समीयतुर् महासंख्ये मयशक्रौ यथा पुरा ॥

Транслитерация (IAST)

dhṛṣṭadyumnas tu sainyāni prākrośata punaḥ punaḥ ||
abhidravata saṃrabdhā bhīṣmam ekaṃ mahābalam ||
eṣo 'rjuno raṇe bhīṣmaṃ prayāti kurunandanaḥ ||
abhidravata mā bhaiṣṭa bhīṣmo na prāpsyate hi vaḥ ||
arjunaṃ samare yoddhuṃ notsahetāpi vāsavaḥ ||
kim u bhīṣmo raṇe vīrā gatasattvo 'lpajīvitaḥ ||
iti senāpateḥ śrutvā pāṇḍavānāṃ mahārathāḥ ||
abhyadravanta saṃhṛṣṭā gāṅgeyasya rathaṃ prati ||
āgacchatas tān samare vāryoghān prabalān iva ||
nyavārayanta saṃhṛṣṭās tāvakāḥ puruṣarṣabhāḥ ||
duḥśāsano mahārāja bhayaṃ tyaktvā mahārathaḥ ||
bhīṣmasya jīvitākāṅkṣī dhanaṃjayam upādravat ||
tathaiva pāṇḍavāḥ śūrā gāṅgeyasya rathaṃ prati ||
abhyadravanta saṃgrāme tava putrān mahārathān ||
tatrādbhutam apaśyāma citrarūpaṃ viśāṃ pate ||
duḥśāsanarathaṃ prāpto yat pārtho nātyavartata ||
yathā vārayate velā kṣubhitaṃ vai mahārṇavam ||
tathaiva pāṇḍavaṃ kruddhaṃ tava putro nyavārayat ||
ubhau hi rathināṃ śreṣṭhāv ubhau bhārata durjayau ||
ubhau candrārkasadṛśau kāntyā dīptyā ca bhārata ||
tau tathā jātasaṃrambhāv anyonyavadhakāṅkṣiṇau ||
samīyatur mahāsaṃkhye mayaśakrau yathā purā ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
धृष्टद्युम्नः तु सैन्यानिdhṛṣṭadyumnaḥ tu sainyāniДхриштадьюмна же войска; Дхриштадьюмна армии
प्राक्रोशत पुनः पुनःprākrośata punaḥ punaḥсозывал снова и снова; громко призывал
अभिद्रवत संरब्धाःabhidravata saṃrabdhāḥнападайте разгневанные; устремляйтесь яростно
भीष्मम् एकम् महाबलम्bhīṣmam ekam mahābalamна одного Бхишму могучего; к одному сильному Бхишме
एषः अर्जुनः रणे भीष्मम्eṣaḥ arjunaḥ raṇe bhīṣmamвот Арджуна в бою Бхишму; этот Арджуна на поле
प्रयाति कुरुनन्दनःprayāti kurunandanaḥидёт, радость Куру; движется к Бхишме
अभिद्रवत मा भैष्टabhidravata mā bhaiṣṭaнападайте, не бойтесь; атакуйте без страха
भीष्मः न प्राप्स्यते हि वःbhīṣmaḥ na prāpsyate hi vaḥБхишма ведь не достигнет вас; Бхишма вас не настигнет
अर्जुनम् समरे योद्धुम्arjunam samare yoddhumс Арджуной в бою сражаться; воевать с Арджуной
न उत्सहेत अपि वासवःna utsaheta api vāsavaḥне решился бы даже Васава; даже Индра не смог бы
किम् उ भीष्मः रणे वीराःkim u bhīṣmaḥ raṇe vīrāḥчто уж Бхишма в бою, герои; тем более Бхишма
गतसत्त्वः अल्पजीवितःgatasattvaḥ alpajīvitaḥс ушедшей силой, краткоживущий; с истощённой жизнью
इति सेनापतेः श्रुत्वाiti senāpateḥ śrutvāтак полководца услышав; услышав слова военачальника
पाण्डवानाम् महारथाःpāṇḍavānām mahārathāḥПандавов махаратхи; великие ратхины Пандавов
अभ्यद्रवन्त संहृष्टाःabhyadravanta saṃhṛṣṭāḥнапали радостные; устремились воодушевлённые
गाङ्गेयस्य रथम् प्रतिgāṅgeyasya ratham pratiк колеснице Гангеи; к ратхе Бхишмы
आगच्छतः तान् समरेāgacchataḥ tān samareприходящих их в бою; тех, надвигавшихся
वार्योघान् प्रबलान् इवvāryoghān prabalān ivaкак сильные водные потоки; словно могучие паводки
न्यवारयन्त संहृष्टाःnyavārayanta saṃhṛṣṭāḥостановили радостные; сдерживали воодушевлённые
तावकाः पुरुषर्षभाःtāvakāḥ puruṣarṣabhāḥтвои лучшие люди; твои герои
दुःशासनः महाराजduḥśāsanaḥ mahārājaДухшасана, великий царь; сын твой Духшасана
भयम् त्यक्त्वा महारथःbhayam tyaktvā mahārathaḥстрах оставив, махаратха; отбросив боязнь
भीष्मस्य जीविताकाङ्क्षीbhīṣmasya jīvitākāṅkṣīжелающий жизни Бхишмы; стремясь спасти Бхишму
धनंजयम् उपाद्रवत्dhanaṃjayam upādravatна Дхананджаю напал; устремился на Арджуну
तथा एव पाण्डवाः शूराःtathā eva pāṇḍavāḥ śūrāḥтак же Пандавы герои; так и храбрые Пандавы
गाङ्गेयस्य रथम् प्रतिgāṅgeyasya ratham pratiк колеснице Гангеи; к ратхе Бхишмы
अभ्यद्रवन्त संग्रामेabhyadravanta saṃgrāmeнападали в сражении; устремлялись в бою
तव पुत्रान् महारथान्tava putrān mahārathānна твоих сыновей махаратхов; против твоих сыновей
तत्र अद्भुतम् अपश्यामtatra adbhutam apaśyāmaтам чудо мы увидели; мы видели удивительное
चित्ररूपम् विशाम् पतेcitrarūpam viśām pateразнообразного вида, владыка народов; поразительное зрелище
दुःशासनरथम् प्राप्तःduḥśāsanaratham prāptaḥк колеснице Духшасаны достигший; дойдя до ратхи Духшасаны
यत् पार्थः न अत्यवर्ततyat pārthaḥ na atyavartataчто Партха не перешёл дальше; Арджуна не прошёл мимо
यथा वारयते वेलाyathā vārayate velāкак берег останавливает; как линия берега сдерживает
क्षुभितम् वै महार्णवम्kṣubhitam vai mahārṇavamвзбудораженный великий океан; бурный океан
तथा एव पाण्डवम् क्रुद्धम्tathā eva pāṇḍavam kruddhamтак же Пандаву разгневанного; точно так Арджуну
तव पुत्रः न्यवारयत्tava putraḥ nyavārayatтвой сын остановил; сын твой сдержал
उभौ हि रथिनाम् श्रेष्ठौubhau hi rathinām śreṣṭhauоба ведь лучшие ратхинов; оба превосходные колесничие
उभौ भारत दुर्जयौubhau bhārata durjayauоба, Бхарата, труднопобедимые; оба неодолимые
उभौ चन्द्रार्कसदृशौubhau candrārkasadṛśauоба подобные луне и солнцу; оба как месяц и солнце
कान्त्या दीप्त्या च भारतkāntyā dīptyā ca bhārataкрасотой и сиянием, Бхарата; блеском и светом
तौ तथा जातसंरम्भौtau tathā jātasaṃrambhauони так возбуждённые яростью; эти двое в гневе
अन्योन्यवधकाङ्क्षिणौanyonyavadhakāṅkṣiṇauжелающие убить друг друга; стремящиеся к взаимной смерти
समीयतुः महासंख्येsamīyatuḥ mahāsaṃkhyeсошлись в великой битве; столкнулись в сражении
मयशक्रौ यथा पुराmayaśakrau yathā purāкак Майя и Шакра прежде; словно Майя с Индрой
Литературный перевод

Дхриштадьюмна снова и снова громко призывал войска: «Яростно нападайте на одного могучего Бхишму! Вот Арджуна, радость Куру, идёт в бою на Бхишму. Нападайте, не бойтесь: Бхишма вас не настигнет. Даже Васава не решился бы сражаться в бою с Арджуной, что уж говорить о Бхишме, герои, когда его сила ушла и жизнь близка к концу». Услышав слова полководца, махаратхи Пандавов воодушевлённо устремились к колеснице Гангеи. Твои лучшие воины с радостью сдерживали их, надвигавшихся в бою, словно могучие водные потоки. Духшасана, великий царь, махаратха, отбросив страх и желая сохранить жизнь Бхишмы, напал на Дхананджаю. Так же храбрые Пандавы в сражении устремлялись к колеснице Гангеи, нападая на твоих сыновей, махаратхов. Там мы увидели удивительное, о владыка народов: Партха, достигнув колесницы Духшасаны, не прошёл дальше. Как берег сдерживает взбудораженный великий океан, так твой сын остановил разгневанного Пандаву. Оба были лучшими среди ратхинов, оба, о Бхарата, труднопобедимыми; оба походили на луну и солнце красотой и сиянием. Возбуждённые яростью и желая убить друг друга, они сошлись в великой битве, как некогда Майя и Шакра».

Версия

f48c984a5ec0 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:55:41 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами