Махабхарата
Бхишма-парва, глава 1076.107.38-46
5887 / 15823
Махабхарата · 6.107.38-46
Деванагари

धृष्टद्युम्नं रणे यान्तं भीष्मस्य वधकाङ्क्षिणम् ॥
हार्दिक्यो वारयाम् आस रक्षन् भीष्मस्य जीवितम् ॥
वार्ष्णेयः पार्षतं शूरं विद्ध्वा पञ्चभिर् आयसैः ॥
पुनः पञ्चाशता तूर्णम् आजघान स्तनान्तरे ॥
तथैव पार्षतो राजन् हार्दिक्यं नवभिः शरैः ॥
विव्याध निशितैस् तीक्ष्णैः कङ्कपत्रपरिच्छदैः ॥
तयोः समभवद् युद्धं भीष्महेतोर् महारणे ॥
अन्योन्यातिशयैर् युक्तं यथा वृत्रमहेन्द्रयोः ॥
भीमसेनम् अथायान्तं भीष्मं प्रति महाबलम् ॥
भूरिश्रवाभ्ययात् तूर्णं तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत् ॥
सौमदत्तिर् अथो भीमम् आजघान स्तनान्तरे ॥
नाराचेन सुतीक्ष्णेन रुक्मपुङ्खेन संयुगे ॥
उरःस्थेन बभौ तेन भीमसेनः प्रतापवान् ॥
स्कन्दशक्त्या यथा क्रौञ्चः पुरा नृपतिसत्तम ॥
तौ शरान् सूर्यसंकाशान् कर्मारपरिमार्जितान् ॥
अन्योन्यस्य रणे क्रुद्धौ चिक्षिपाते मुहुर् मुहुः ॥
भीमो भीष्मवधाकान्ष्की सौमदत्तिं महारथम् ॥
तथा भीष्मजये गृध्नुः सौमदत्तिश् च पाण्डवम् ॥
कृतप्रतिकृते यत्तौ योधयाम् आसतू रणे ॥

Транслитерация (IAST)

dhṛṣṭadyumnaṃ raṇe yāntaṃ bhīṣmasya vadhakāṅkṣiṇam ||
hārdikyo vārayām āsa rakṣan bhīṣmasya jīvitam ||
vārṣṇeyaḥ pārṣataṃ śūraṃ viddhvā pañcabhir āyasaiḥ ||
punaḥ pañcāśatā tūrṇam ājaghāna stanāntare ||
tathaiva pārṣato rājan hārdikyaṃ navabhiḥ śaraiḥ ||
vivyādha niśitais tīkṣṇaiḥ kaṅkapatraparicchadaiḥ ||
tayoḥ samabhavad yuddhaṃ bhīṣmahetor mahāraṇe ||
anyonyātiśayair yuktaṃ yathā vṛtramahendrayoḥ ||
bhīmasenam athāyāntaṃ bhīṣmaṃ prati mahābalam ||
bhūriśravābhyayāt tūrṇaṃ tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt ||
saumadattir atho bhīmam ājaghāna stanāntare ||
nārācena sutīkṣṇena rukmapuṅkhena saṃyuge ||
uraḥsthena babhau tena bhīmasenaḥ pratāpavān ||
skandaśaktyā yathā krauñcaḥ purā nṛpatisattama ||
tau śarān sūryasaṃkāśān karmāraparimārjitān ||
anyonyasya raṇe kruddhau cikṣipāte muhur muhuḥ ||
bhīmo bhīṣmavadhākānṣkī saumadattiṃ mahāratham ||
tathā bhīṣmajaye gṛdhnuḥ saumadattiś ca pāṇḍavam ||
kṛtapratikṛte yattau yodhayām āsatū raṇe ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
धृष्टद्युम्नम् रणे यान्तम्dhṛṣṭadyumnam raṇe yāntamДхриштадьюмну в бою идущего; Дхриштадьюмну, шедшего
भीष्मस्य वधकाङ्क्षिणम्bhīṣmasya vadhakāṅkṣiṇamжелающего убийства Бхишмы; стремящегося сразить Бхишму
हार्दिक्यः वारयाम् आसhārdikyaḥ vārayām āsaХардикий остановил; Критаварман сдержал
रक्षन् भीष्मस्य जीवितम्rakṣan bhīṣmasya jīvitamзащищая жизнь Бхишмы; охраняя Бхишму
वार्ष्णेयः पार्षतम् शूरम्vārṣṇeyaḥ pārṣatam śūramВаршнея Паршату героя; Критаварман храброго сына Пришаты
विद्ध्वा पञ्चभिः आयसैःviddhvā pañcabhiḥ āyasaiḥпронзив пятью железными; ранив пятью стальными
पुनः पञ्चाशता तूर्णम्punaḥ pañcāśatā tūrṇamснова пятьюдесятью быстро; затем быстро 50
आजघान स्तनान्तरेājaghāna stanāntareударил между грудями; поразил в грудь
तथा एव पार्षतः राजन्tathā eva pārṣataḥ rājanтак же Паршата, царь; так и сын Пришаты
हार्दिक्यम् नवभिः शरैःhārdikyam navabhiḥ śaraiḥХардикия девятью стрелами; Критавармана девятью стрелами
विव्याध निशितैः तीक्ष्णैःvivyādha niśitaiḥ tīkṣṇaiḥпронзил острыми отточенными; ранил заострёнными
कङ्कपत्रपरिच्छदैःkaṅkapatraparicchadaiḥс оперением из перьев цапли; украшенными перьями цапли
तयोः समभवत् युद्धम्tayoḥ samabhavat yuddhamих битва возникла; между ними разгорелся бой
भीष्महेतोः महारणेbhīṣmahetoḥ mahāraṇeради Бхишмы в великой битве; из-за Бхишмы
अन्योन्यातिशयैः युक्तम्anyonyātiśayaiḥ yuktamс взаимным превосходством соединённая; полная взаимных выпадов
यथा वृत्रमहेन्द्रयोःyathā vṛtramahendrayoḥкак Вритры и Махендры; словно Вритры с Индрой
भीमसेनम् अथ आयान्तम्bhīmasenam atha āyāntamБхимасену затем идущего; затем к Бхиме
भीष्मम् प्रति महाबलम्bhīṣmam prati mahābalamк Бхишме, могучего; мощному, шедшему на Бхишму
भूरिश्रवा अभ्ययात् तूर्णम्bhūriśravā abhyayāt tūrṇamБхуришрава быстро подошёл; Бхуришрава устремился
तिष्ठ तिष्ठ इति च अब्रवीत्tiṣṭha tiṣṭha iti ca abravīt«стой, стой» так сказал; крикнул «остановись»
सौमदत्तिः अथ भीमम्saumadattiḥ atha bhīmamСаумадатти затем Бхиму; сын Сомадатты Бхиму
आजघान स्तनान्तरेājaghāna stanāntareударил между грудями; поразил в грудь
नाराचेन सुतीक्ष्णेनnārācena sutīkṣṇenaнарачей очень острым; сверхострой стрелой
रुक्मपुङ्खेन संयुगेrukmapuṅkhena saṃyugeс золотым оперением в сражении; златопёрым стрелой
उरःस्थेन बभौ तेनuraḥsthena babhau tenaс ним в груди сиял; с этой стрелой в груди
भीमसेनः प्रतापवान्bhīmasenaḥ pratāpavānБхимасена могучий; сияющий Бхима
स्कन्दशक्त्या यथा क्रौञ्चःskandaśaktyā yathā krauñcaḥкак Краунча шакти Сканды; словно Краунча копьём Сканды
पुरा नृपतिसत्तमpurā nṛpatisattamaпрежде, лучший царей; когда-то, владыка
तौ शरान् सूर्यसंकाशान्tau śarān sūryasaṃkāśānони стрелы солнцеподобные; оба стрелы как солнце
कर्मारपरिमार्जितान्karmāraparimārjitānкузнецом отполированные; отточенные кузнецом
अन्योन्यस्य रणे क्रुद्धौanyonyasya raṇe kruddhauдруг в друга в бою разгневанные; в ярости взаимно
चिक्षिपाते मुहुः मुहुःcikṣipāte muhuḥ muhuḥбросали снова и снова; метали непрерывно
भीमः भीष्मवधाकाङ्क्षीbhīmaḥ bhīṣmavadhākāṅkṣīБхима желающий убийства Бхишмы; Бхима, стремясь сразить Бхишму
सौमदत्तिम् महारथम्saumadattim mahārathamСаумадатти махаратху; великого Бхуришраву
तथा भीष्मजये गृध्नुःtathā bhīṣmajaye gṛdhnuḥтак же к победе Бхишмы жадный; жаждущий победы Бхишмы
सौमदत्तिः च पाण्डवम्saumadattiḥ ca pāṇḍavamи Саумадатти Пандаву; Бхуришрава Бхиму
कृतप्रतिकृते यत्तौkṛtapratikṛte yattauв ударе и ответе усердные; взаимно отвечая
योधयाम् आसतू रणेyodhayām āsatū raṇeсражались в бою; бились на поле
Литературный перевод

Хардикий, защищая жизнь Бхишмы, сдержал Дхриштадьюмну, который шёл в бою, желая сразить Бхишму. Варшнея-Критаварман ранил храброго сына Пришаты пятью железными стрелами и затем быстро поразил его пятьюдесятью стрелами в грудь. Так же и Паршата, царь, пронзил Хардикия девятью острыми отточенными стрелами с оперением из перьев цапли. Между ними в великой битве ради Бхишмы разгорелся бой, полный взаимных выпадов, словно бой Вритры с Махендрой. Затем к могучему Бхимасене, идущему на Бхишму, быстро выступил Бхуришрава и крикнул: “Стой! Стой!” Саумадатти в сражении ударил Бхиму в грудь очень острым златопёрым нарачей. С этой стрелой в груди могучий Бхимасена сиял, лучший из царей, словно некогда гора Краунча, поражённая копьём Сканды. Разгневанные, они снова и снова метали друг в друга в бою солнцеподобные стрелы, отполированные кузнецом. Бхима, стремясь сразить Бхишму, бился с махаратхой Саумадатти, а Саумадатти, жаждя победы Бхишмы, бился с Пандавой; усердные в ударе и ответе, они сражались на поле».

Версия

5b39ef08617c · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:55:41 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами