Махабхарата
Бхишма-парва, глава 1086.108.25-35
5892 / 15823
Махабхарата · 6.108.25-35
Деванагари

पश्य चैतन् महाबाहो वैशसं समुपस्थितम् ॥
हेमचित्राणि शूराणां महान्ति च शुभानि च ॥
कवचान्य् अवदीर्यन्ते शरैः संनतपर्वभिः ॥
छिद्यन्ते च ध्वजाग्राणि तोमराणि धनूंषि च ॥
प्रासाश् च विमलास् तीक्ष्णाः शक्त्यश् च कनकोज्ज्वलाः ॥
वैजयन्त्यश् च नागानां संक्रुद्धेन किरीटिना ॥
नायं संरक्षितुं कालः प्राणान् पुत्रोपजीविभिः ॥
याहि स्वर्गं पुरस्कृत्य यशसे विजयाय च ॥
हयनागरथावर्तां महाघोरां सुदुस्तराम् ॥
रथेन संग्रामनदीं तरत्य् एष कपिध्वजः ॥
ब्रह्मण्यता दमो दानं तपश् च चरितं महत् ॥
इहैव दृश्यते राज्ञो भ्राता यस्य धनंजयः ॥
भीमसेनश् च बलवान् माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ॥
वासुदेवश् च वार्ष्णेयो यस्य नाथो व्यवस्थितः ॥
तस्यैष मन्युप्रभवो धार्तराष्ट्रस्य दुर्मतेः ॥
तपोदग्धशरीरस्य कोपो दहति भारतान् ॥
एष संदृश्यते पार्थो वासुदेवव्यपाश्रयः ॥
दारयन् सर्वसैन्यानि धार्तराष्ट्राणि सर्वशः ॥
एतद् आलोक्यते सैन्यं क्षोभ्यमाणं किरीटिना ॥
महोर्मिनद्धं सुमहत् तिमिनेव नदीमुखम् ॥
हाहाकिलकिलाशब्दाः श्रूयन्ते च चमूमुखे ॥
याहि पाञ्चालदायादम् अहं यास्ये युधिष्ठिरम् ॥

Транслитерация (IAST)

paśya caitan mahābāho vaiśasaṃ samupasthitam ||
hemacitrāṇi śūrāṇāṃ mahānti ca śubhāni ca ||
kavacāny avadīryante śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ ||
chidyante ca dhvajāgrāṇi tomarāṇi dhanūṃṣi ca ||
prāsāś ca vimalās tīkṣṇāḥ śaktyaś ca kanakojjvalāḥ ||
vaijayantyaś ca nāgānāṃ saṃkruddhena kirīṭinā ||
nāyaṃ saṃrakṣituṃ kālaḥ prāṇān putropajīvibhiḥ ||
yāhi svargaṃ puraskṛtya yaśase vijayāya ca ||
hayanāgarathāvartāṃ mahāghorāṃ sudustarām ||
rathena saṃgrāmanadīṃ taraty eṣa kapidhvajaḥ ||
brahmaṇyatā damo dānaṃ tapaś ca caritaṃ mahat ||
ihaiva dṛśyate rājño bhrātā yasya dhanaṃjayaḥ ||
bhīmasenaś ca balavān mādrīputrau ca pāṇḍavau ||
vāsudevaś ca vārṣṇeyo yasya nātho vyavasthitaḥ ||
tasyaiṣa manyuprabhavo dhārtarāṣṭrasya durmateḥ ||
tapodagdhaśarīrasya kopo dahati bhāratān ||
eṣa saṃdṛśyate pārtho vāsudevavyapāśrayaḥ ||
dārayan sarvasainyāni dhārtarāṣṭrāṇi sarvaśaḥ ||
etad ālokyate sainyaṃ kṣobhyamāṇaṃ kirīṭinā ||
mahorminaddhaṃ sumahat timineva nadīmukham ||
hāhākilakilāśabdāḥ śrūyante ca camūmukhe ||
yāhi pāñcāladāyādam ahaṃ yāsye yudhiṣṭhiram ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
पश्य च एतत् महाबाहोpaśya ca etat mahābāhoсмотри и это, сильнорукий; взгляни на это
वैशसम् समुपस्थितम्vaiśasam samupasthitamпобоище наступившее; пришедшее избиение
हेमचित्राणि शूराणाम्hemacitrāṇi śūrāṇāmзолотом украшенные героев; золотоузорные у воинов
महान्ति च शुभानि चmahānti ca śubhāni caвеликие и прекрасные; большие и красивые
कवचानि अवदीर्यन्तेkavacāni avadīryanteпанцири разрываются; доспехи рассекаются
शरैः संनतपर्वभिःśaraiḥ saṃnataparvabhiḥстрелами с согнутыми узлами; изогнутыми стрелами
छिद्यन्ते च ध्वजाग्राणिchidyante ca dhvajāgrāṇiи срезаются вершины знамён; рубятся концы стягов
तोमराणि धनूंषि चtomarāṇi dhanūṃṣi caтомары и луки; дротики и луки
प्रासाः च विमलाः तीक्ष्णाःprāsāḥ ca vimalāḥ tīkṣṇāḥи прасы чистые острые; острые светлые копья
शक्त्यः च कनकोज्ज्वलाःśaktyaḥ ca kanakojjvalāḥи шакти золотосияющие; золотом блестящие копья
वैजयन्त्यः च नागानाम्vaijayantyaḥ ca nāgānāmи победные ленты слонов; украшения слонов
संक्रुद्धेन किरीटिनाsaṃkruddhena kirīṭināразгневанным Киритином; яростным Арджуной
न अयम् संरक्षितुम् कालःna ayam saṃrakṣitum kālaḥэто не время беречь; не время сохранять
प्राणान् पुत्रोपजीविभिःprāṇān putropajīvibhiḥжизни живущим ради сыновей; жизнь ради семьи
याहि स्वर्गम् पुरस्कृत्यyāhi svargam puraskṛtyaиди, небо поставив впереди; ступай, думая о сварге
यशसे विजयाय चyaśase vijayāya caради славы и победы; для чести и победы
हयनागरथावर्ताम्hayanāgarathāvartāmс водоворотами коней-слонов-колесниц; с круговоротом коней и ратх
महाघोराम् सुदुस्तराम्mahāghorām sudustarāmочень страшную, трудноодолимую; ужасную и трудно переправляемую
रथेन संग्रामनदीम्rathena saṃgrāmanadīmна колеснице реку битвы; боевую реку на ратхе
तरति एष कपिध्वजःtarati eṣa kapidhvajaḥпереправляется этот с обезьяньим стягом; проходит Капидхваджа
ब्रह्मण्यता दमः दानम्brahmaṇyatā damaḥ dānamпочитание брахмана, самообуздание, дар; благочестие, сдержанность, щедрость
तपः च चरितम् महत्tapaḥ ca caritam mahatи великий подвиг совершён; и великое подвижничество
इह एव दृश्यते राज्ञःiha eva dṛśyate rājñaḥздесь именно видно царя; ныне видно у царя
भ्राता यस्य धनंजयःbhrātā yasya dhanaṃjayaḥу кого брат Дхананджая; чей брат Арджуна
भीमसेनः च बलवान्bhīmasenaḥ ca balavānи сильный Бхимасена; могучий Бхима
माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौmādrīputrau ca pāṇḍavauи два сына Мадри Пандавы; Накула и Сахадева
वासुदेवः च वार्ष्णेयःvāsudevaḥ ca vārṣṇeyaḥи Васудева Варшнея; Кришна из Вришни
यस्य नाथः व्यवस्थितःyasya nāthaḥ vyavasthitaḥчьим защитником стоит; чей установлен покровителем
तस्य एषः मन्युप्रभवःtasya eṣaḥ manyuprabhavaḥего этот гневом возникший; из его гнева рождённый
धार्तराष्ट्रस्य दुर्मतेःdhārtarāṣṭrasya durmateḥДхартраштры дурноумного; Дурьодханы с дурным разумом
तपोदग्धशरीरस्यtapodagdhaśarīrasyaтело подвигом сожжённого; истощённого аскезой
कोपः दहति भारतान्kopaḥ dahati bhāratānгнев сжигает Бхаратов; ярость палит Бхаратов
एष संदृश्यते पार्थःeṣa saṃdṛśyate pārthaḥвот виден Партха; вот Арджуна
वासुदेवव्यपाश्रयःvāsudevavyapāśrayaḥна Васудеву опирающийся; под защитой Кришны
दारयन् सर्वसैन्यानिdārayan sarvasainyāniразрывающий все войска; рассекающий армии
धार्तराष्ट्राणि सर्वशःdhārtarāṣṭrāṇi sarvaśaḥДхартраштров полностью; силы Дурьодханы
एतत् आलोक्यते सैन्यम्etat ālokyate sainyamэто видно войско; видна эта армия
क्षोभ्यमाणम् किरीटिनाkṣobhyamāṇam kirīṭināвзбаламучиваемое Киритином; сотрясаемая Арджуной
महोर्मिनद्धम् सुमहत्mahorminaddham sumahatвеликими волнами связанное огромное; с великим волнением
तिमिना इव नदीमुखम्timinā iva nadīmukhamкак устье реки китом; словно устье, взбитое китом
हाहाकिलकिलाशब्दाःhāhākilakilāśabdāḥзвуки «ха-ха» и крики; вопли и гомон
श्रूयन्ते च चमूमुखेśrūyante ca camūmukheи слышатся в передке войска; раздаются на фронте
याहि पाञ्चालदायादम्yāhi pāñcāladāyādamиди к наследнику Панчалы; ступай к Дхриштадьюмне
अहम् यास्ये युधिष्ठिरम्aham yāsye yudhiṣṭhiramя пойду к Юдхиштхире; я сам пойду к царю
Литературный перевод

«Посмотри, сильнорукий, на это наступившее побоище. Большие и прекрасные, украшенные золотом панцири героев разрываются изогнутыми стрелами. Срезаются вершины знамён, томары и луки; острые чистые прасы, золотосияющие шакти и победные украшения слонов рассекаются разгневанным Киритином. Сейчас не время беречь жизнь тем, кто живёт ради сыновей: иди, поставив перед собой небо, ради славы и победы. Этот Капидхваджа на колеснице переправляется через ужасную и трудноодолимую реку битвы с водоворотами коней, слонов и колесниц. Прямо здесь видны благочестие, самообуздание, щедрость и великий подвиг царя, чей брат — Дхананджая, чьи братья — могучий Бхимасена и два Пандавы, сына Мадри, и чьим защитником стоит Васудева Варшнея. Этот гнев дурноумного Дхартраштры, чьё тело словно сожжено аскезой, сжигает Бхаратов. Вот виден Партха, опирающийся на Васудеву: он полностью разрывает все войска Дхартраштров. Видна эта огромная армия, сотрясаемая Киритином, словно устье реки, взбитое китом великими волнами. На фронте войска слышны вопли “ха-ха” и боевой гомон. Иди к наследнику Панчалы, а я пойду к Юдхиштхире».

Версия

be64fc4838d6 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:55:42 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами