Махабхарата
Арджуна и Ашваттхама в битве с самшаптаками8.12.59-66
8708 / 15823
Махабхарата · 8.12.59-66
Деванагари

अथ द्विपैर् देवपतिद्विपाभैर्; देवारिदर्पोल्बणमन्युदर्पैः ॥
कलिङ्गवङ्गाङ्गनिषादवीरा; जिघांसवः पाण्डवम् अभ्यधावन् ॥
तेषां द्विपानां विचकर्त पार्थो; वर्माणि मर्माणि करान् नियन्तॄन् ॥
ध्वजाः पताकाश् च ततः प्रपेतुर्; वज्राहतानीव गिरेः शिरांसि ॥
तेषु प्ररुग्णेषु गुरोस् तनूजं; बाणैः किरीटी नवसूर्यवर्णैः ॥
प्रच्छादयाम् आस महाभ्रजालैर्; वायुः समुद्युक्तम् इवांशुमन्तम् ॥
ततो ऽर्जुनेषून् इषुभिर् निरस्य; द्रौणिः शरैर् अर्जुनवासुदेवौ ॥
प्रच्छादयित्व दिवि चन्द्रसूर्यौ; ननाद सो ऽम्भोद इवातपान्ते ॥
तम् अर्जुनस् तांश् च पुनस् त्वदीयान्; अभ्यर्दितस् तैर् अविकृत्तशस्त्रैः ॥
बाणान्धकारं सहसैव कृत्वा; विव्याध सर्वान् इषुभिः सुपुङ्खैः ॥
नाप्य् आददत् संदधन् नैव मुञ्चन्; बाणान् रणे ऽदृश्यत सव्यसाची ॥
हतांश् च नागांस् तुरगान् पदातीन्; संस्यूतदेहान् ददृशू रथांश् च ॥
संधाय नाराचवरान् दशाशु; द्रौणिस् त्वरन्न् एकम् इवोत्ससर्ज ॥
तेषां च पञ्चार्जुनम् अभ्यविध्यन्; पञ्चाच्युतं निर्बिभिदुः सुमुक्ताः ॥
तैर् आहतौ सर्वमनुष्यमुख्याव्; असृक्क्षरन्तौ धनदेन्द्रकल्पौ ॥
समाप्तविद्येन यथाभिभूतौ; हतौ स्विद् एतौ किम् उ मेनिरे ऽन्ये ॥

Транслитерация (IAST)

atha dvipair devapatidvipābhair; devāridarpolbaṇamanyudarpaiḥ ||
kaliṅgavaṅgāṅganiṣādavīrā; jighāṃsavaḥ pāṇḍavam abhyadhāvan ||
teṣāṃ dvipānāṃ vicakarta pārtho; varmāṇi marmāṇi karān niyantṝn ||
dhvajāḥ patākāś ca tataḥ prapetur; vajrāhatānīva gireḥ śirāṃsi ||
teṣu prarugṇeṣu guros tanūjaṃ; bāṇaiḥ kirīṭī navasūryavarṇaiḥ ||
pracchādayām āsa mahābhrajālair; vāyuḥ samudyuktam ivāṃśumantam ||
tato 'rjuneṣūn iṣubhir nirasya; drauṇiḥ śarair arjunavāsudevau ||
pracchādayitva divi candrasūryau; nanāda so 'mbhoda ivātapānte ||
tam arjunas tāṃś ca punas tvadīyān; abhyarditas tair avikṛttaśastraiḥ ||
bāṇāndhakāraṃ sahasaiva kṛtvā; vivyādha sarvān iṣubhiḥ supuṅkhaiḥ ||
nāpy ādadat saṃdadhan naiva muñcan; bāṇān raṇe 'dṛśyata savyasācī ||
hatāṃś ca nāgāṃs turagān padātīn; saṃsyūtadehān dadṛśū rathāṃś ca ||
saṃdhāya nārācavarān daśāśu; drauṇis tvarann ekam ivotsasarja ||
teṣāṃ ca pañcārjunam abhyavidhyan; pañcācyutaṃ nirbibhiduḥ sumuktāḥ ||
tair āhatau sarvamanuṣyamukhyāv; asṛkkṣarantau dhanadendrakalpau ||
samāptavidyena yathābhibhūtau; hatau svid etau kim u menire 'nye ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
अथ द्विपैः देवपतिद्विपाभैःatha dvipaiḥ devapatidvipābhaiḥзатем слонами, подобными слону владыки богов; на слонах, как Айравата
देवारिदर्पोल्बणमन्युदर्पैःdevāridarpolbaṇamanyudarpaiḥс гордостью, яростью врагов богов; с асурической яростью
कलिङ्गवङ्गाङ्गनिषादवीराःkaliṅgavaṅgāṅganiṣādavīrāḥгерои Калинги, Ванги, Анги, Нишады; воины этих стран
जिघांसवः पाण्डवम् अभ्यधावन्jighāṃsavaḥ pāṇḍavam abhyadhāvanжелая убить Пандаву, побежали; ринулось убить Арджуну
तेषाम् द्विपानाम् विचकर्त पार्थःteṣām dvipānām vicakarta pārthaḥих слонов рассекал Партха; Арджуна разрубал у слонов
वर्माणि मर्माणि करान् नियन्तॄन्varmāṇi marmāṇi karān niyantṝnдоспехи, мармы, хоботы, погонщиков; броню, места жизни, хоботы
ध्वजाः पताकाः च ततः प्रपेतुःdhvajāḥ patākāḥ ca tataḥ prapetuḥзнамёна и стяги затем падали; флаги падали
वज्राहतानि इव गिरेः शिरांसिvajrāhatāni iva gireḥ śirāṃsiкак ваджрой поражённые вершины горы; словно горные пики
तेषु प्ररुग्णेषु गुरोः तनूजम्teṣu prarugṇeṣu guroḥ tanūjamкогда они были разбиты, сына учителя; после их разгрома
बाणैः किरीटी नवसूर्यवर्णैःbāṇaiḥ kirīṭī navasūryavarṇaiḥстрелами Киритин цвета нового солнца; Арджуна солнечными стрелами
प्रच्छादयाम् आस महाभ्रजालैःpracchādayām āsa mahābhrajālaiḥпокрыл большими сетями облаков; покрыл как облаками
वायुः समुद्युक्तम् इव अंशुमन्तम्vāyuḥ samudyuktam iva aṃśumantamкак ветер восходящее солнце; словно ветер солнце
ततः अर्जुनेषून् इषुभिः निरस्यtataḥ arjuneṣūn iṣubhiḥ nirasyaзатем стрелы Арджуны стрелами отбросив; отбив стрелы Арджуны
द्रौणिः शरैः अर्जुनवासुदेवौdrauṇiḥ śaraiḥ arjunavāsudevauДрауни стрелами Арджуну и Васудеву; Ашваттхама стрелами
प्रच्छादयित्वा दिवि चन्द्रसूर्यौpracchādayitvā divi candrasūryauпокрыв как в небе луну и солнце; закрыл оба светила
ननाद सः अम्भोदः इव आतपान्तेnanāda saḥ ambhodaḥ iva ātapānteвозревел он как туча в конце жары; заревел как ливневая туча
तम् अर्जुनःtam arjunaḥего Арджуна; его Арджуна
तान् च पुनः त्वदीयान्tān ca punaḥ tvadīyānи тех снова твоих; и твоих воинов
अभ्यर्दितः तैः अविकृत्तशस्त्रैःabhyarditaḥ taiḥ avikṛttaśastraiḥтеснимый ими с несломленным оружием; несмотря на их оружие
बाणान्धकारम् सहसा एव कृत्वाbāṇāndhakāram sahasā eva kṛtvāстрелную тьму внезапно создав; мгновенно навёл мрак стрел
विव्याध सर्वान् इषुभिः सुपुङ्खैःvivyādha sarvān iṣubhiḥ supuṅkhaiḥпронзил всех хорошоопёрыми стрелами; поразил всех
न अपि आददत् संदधत्na api ādadat saṃdadhatни берущим, ни накладывающим; ни берущим стрелы
न एव मुञ्चन् बाणान्na eva muñcan bāṇānи не выпускающим стрелы; ни выпускающим их
रणे अदृश्यत सव्यसाचीraṇe adṛśyata savyasācīв бою был виден Савьясачин; Савьясачин не был заметен
हतान् च नागान् तुरगान् पदातीन्hatān ca nāgān turagān padātīnубитых слонов, коней, пехотинцев; видели павших
संस्यूतदेहान् ददृशुः रथान् चsaṃsyūtadehān dadṛśuḥ rathān caс прошитыми телами видели и колесницы; и пронзённые ратхи
संधाय नाराचवरान् दश आशुsaṃdhāya nārācavarān daśa āśuналожив десять лучших нарачей быстро; быстро взяв десять стрел
द्रौणिः त्वरन् एकम् इव उत्ससर्जdrauṇiḥ tvaran ekam iva utsasarjaДрауни спеша словно одну выпустил; пустил их как одну
तेषाम् च पञ्च अर्जुनम् अभ्यविध्यन्teṣām ca pañca arjunam abhyavidhyanиз них пять Арджуну пронзили; пять попали в Арджуну
पञ्च अच्युतम् निर्बिभिदुः सुमुक्ताःpañca acyutam nirbibhiduḥ sumuktāḥпять Ачьюту пробили, хорошо выпущенные; пять пронзили Кришну
तैः आहतौ सर्वमनुष्यमुख्यौtaiḥ āhatau sarvamanuṣyamukhyauими поражённые лучшие из людей; поражённые оба героя
असृक्क्षरन्तौ धनदेन्द्रकल्पौasṛkkṣarantau dhanadendrakalpauкровь источающие, подобные Кубере и Индре; истекали кровью
समाप्तविद्येन यथा अभिभूतौsamāptavidyena yathā abhibhūtauсловно превзойдённые завершившим учение; как побеждённые мастером
हतौ स्वित् एतौhatau svit etau«убиты ли эти двое?»; может, они убиты
किम् उ मेनिरे अन्येkim u menire anyeтак думали другие; иные подумали
Литературный перевод

Затем герои Калинги, Ванги, Анги и Нишады, желая убить Пандаву, помчались на слонах, подобных слону владыки богов, исполненных гордости и ярости врагов богов. Партха рассекал у этих слонов доспехи, уязвимые места, хоботы и погонщиков; знамёна и стяги падали, как горные вершины, поражённые ваджрой. Когда эти слоны были разбиты, Киритин стрелами цвета нового солнца покрыл сына учителя, как ветер закрывает восходящее солнце большими облаками. Тогда Драуни стрелами отбросил стрелы Арджуны, покрыл Арджуну и Васудеву, словно луну и солнце в небе, и заревел, как туча в конце жары. Но Арджуна, теснимый им и твоими воинами с несломленным оружием, внезапно создал стрелную тьму и хорошоопёрыми стрелами поразил всех. В бою Савьясачина не видели ни берущим стрелы, ни накладывающим, ни выпускающим их: видели только убитых слонов, коней, пехотинцев и колесницы с прошитыми телами. Драуни быстро наложил десять лучших нарачей и, спеша, выпустил их как одну стрелу: пять попали в Арджуну, а пять, хорошо пущенные, пронзили Ачьюту. Поражённые этими стрелами, лучшие из людей, подобные Кубере и Индре, истекали кровью, и другие подумали: “Неужели эти двое убиты мастером, завершившим своё обучение?”».

Версия

f995cc575266 · опубликовано 20 июн. 2026 г., 08:45:27 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами