Махабхарата
Космогония Агни и первенство золота (часть 3)13.85.21-27
12423 / 15823
Махабхарата · 13.85.21-27
Деванагари

यानि दारूणि ते मासा निर्यासाः पक्षसंज्ञिताः ॥
अहोरात्रा मुहूर्तास् तु पित्तं ज्योतिश् च वारुणम् ॥
रौद्रं लोहितम् इत्य् आहुर् लोहितात् कनकं स्मृतम् ॥
तन् मैत्रम् इति विज्ञेयं धूमाच् च वसवः स्मृताः ॥
अर्चिषो याश् च ते रुद्रास् तथादित्या महाप्रभाः ॥
उद्दिष्टास् ते तथाङ्गारा ये धिष्ण्येषु दिवि स्थिताः ॥
आदिनाथश् च लोकस्य तत् परं ब्रह्म तद् ध्रुवम् ॥
सर्वकामदम् इत्य् आहुस् तत्र हव्यम् उदावहत् ॥
ततो ऽब्रवीन् महादेवो वरुणः परमात्मकः ॥
मम सत्रम् इदं दिव्यम् अहं गृहपतिस् त्व् इह ॥
त्रीणि पूर्वाण्य् अपत्यानि मम तानि न संशयः ॥
इति जानीत खगमा मम यज्ञफलं हि तत् ॥
अग्निर् उवाच
मदङ्गेभ्यः प्रसूतानि मदाश्रयकृतानि च ॥
ममैव तान्य् अपत्यानि वरुणो ह्य् अवशात्मकः ॥

Транслитерация (IAST)

yāni dārūṇi te māsā niryāsāḥ pakṣasaṃjñitāḥ ||
ahorātrā muhūrtās tu pittaṃ jyotiś ca vāruṇam ||
raudraṃ lohitam ity āhur lohitāt kanakaṃ smṛtam ||
tan maitram iti vijñeyaṃ dhūmāc ca vasavaḥ smṛtāḥ ||
arciṣo yāś ca te rudrās tathādityā mahāprabhāḥ ||
uddiṣṭās te tathāṅgārā ye dhiṣṇyeṣu divi sthitāḥ ||
ādināthaś ca lokasya tat paraṃ brahma tad dhruvam ||
sarvakāmadam ity āhus tatra havyam udāvahat ||
tato 'bravīn mahādevo varuṇaḥ paramātmakaḥ ||
mama satram idaṃ divyam ahaṃ gṛhapatis tv iha ||
trīṇi pūrvāṇy apatyāni mama tāni na saṃśayaḥ ||
iti jānīta khagamā mama yajñaphalaṃ hi tat ||
agnir uvāca
madaṅgebhyaḥ prasūtāni madāśrayakṛtāni ca ||
mamaiva tāny apatyāni varuṇo hy avaśātmakaḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
यानि दारूणि ते मासाःyāni dārūṇi te māsāḥкоторые поленья — те месяцы
निर्यासाः पक्षसंज्ञिताःniryāsāḥ pakṣasaṃjñitāḥсмолы — полумесяцами зовутся
अहोरात्राः मुहूर्ताः तुahorātrāḥ muhūrtāḥ tuдни-ночи, мухурты же
पित्तं ज्योतिः च वारुणम्pittaṃ jyotiḥ ca vāruṇamжелчь, свет Варунин
रौद्रं लोहितम् इति आहुःraudraṃ lohitam iti āhuḥ«раудра» — красное, говорят
लोहितात् कनकं स्मृतम्lohitāt kanakaṃ smṛtamиз красного золото помянуто
तत् मैत्रम् इति विज्ञेयंtat maitram iti vijñeyaṃто «майтра» да знается
धूमात् च वसवः स्मृताःdhūmāt ca vasavaḥ smṛtāḥиз дыма Васу помянуты
अर्चिषः याः च ते रुद्राःarciṣaḥ yāḥ ca te rudrāḥпламена которые — те Рудры
तथा आदित्याः महाप्रभाःtathā ādityāḥ mahāprabhāḥи Адитьи многосиятельные
उद्दिष्टाः ते तथा अङ्गाराःuddiṣṭāḥ te tathā aṅgārāḥуказаны те, и угли
ये धिष्ण्येषु दिवि स्थिताःye dhiṣṇyeṣu divi sthitāḥкоторые в звёздных стоянках в небе
आदिनाथः च लोकस्यādināthaḥ ca lokasyaи первовладыка мира
तत् परं ब्रह्म तत् ध्रुवम्tat paraṃ brahma tat dhruvamто высший Брахман, то неизменное
सर्वकामदम् इति आहुःsarvakāmadam iti āhuḥвсех желаний податель, говорят
तत्र हव्यम् उदावहत्tatra havyam udāvahatтам жертву возносил
ततः अब्रवीत् महादेवःtataḥ abravīt mahādevaḥтогда сказал Махадева
वरुणः परमात्मकःvaruṇaḥ paramātmakaḥВаруна, высший дух
मम सत्रम् इदं दिव्यम्mama satram idaṃ divyam«моя жертва эта дивная
अहं गृहपतिः तु इहahaṃ gṛhapatiḥ tu ihaя домохозяин тут
त्रीणि पूर्वाणि अपत्यानिtrīṇi pūrvāṇi apatyāniтри первые потомка
मम तानि न संशयःmama tāni na saṃśayaḥмои они, нет сомнения
इति जानीत खगमाःiti jānīta khagamāḥтак знайте, о небоходцы
मम यज्ञफलं हि तत्mama yajñaphalaṃ hi tatмоей жертвы плод ведь то
मदङ्गेभ्यः प्रसूतानिmadaṅgebhyaḥ prasūtāniиз моих членов рождённые
मदाश्रयकृतानि चmadāśrayakṛtāni caи на меня опёртые
मम एव तानि अपत्यानिmama eva tāni apatyāniмои же они потомки»
वरुणः हि अवशात्मकःvaruṇaḥ hi avaśātmakaḥВаруна ведь, себе-неподвластный
Литературный перевод

«Которые поленья — те месяцы, смолы — полумесяцами зовутся; дни-ночи, мухурты же — желчь, свет Варунин. „Раудра“ — красное, говорят; из красного золото помянуто; то „майтра“ да знается; из дыма Васу помянуты. Пламена которые — те Рудры, и Адитьи многосиятельные; указаны те, и угли, которые в звёздных стоянках в небе. И первовладыка мира — то высший Брахман, то неизменное, всех желаний податель, говорят, — там жертву возносил. Тогда сказал Махадева, Варуна, высший дух: „Моя жертва эта дивная, я домохозяин тут; три первые потомка мои они, нет сомнения; так знайте, о небоходцы, моей жертвы плод ведь то. Из моих членов рождённые и на меня опёртые, мои же они потомки“, — Варуна ведь, себе-неподвластный».

Версия

d7745bbaf919 · опубликовано 21 июн. 2026 г., 02:00:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами