Махабхарата
Преддверие беседы Умы и Махешвары: обет Кришны и нараянский огонь (часть 1)13.126.1-9
12675 / 15823
Махабхарата · 13.126.1-9
Деванагари

युधिष्ठिर उवाच
पितामह महाप्राज्ञ सर्वशास्त्रविशारद ॥
आगमैर् बहुभिः स्फीतो भवान् नः प्रथितः कुले ॥
त्वत्तो धर्मार्थसंयुक्तम् आयत्यां च सुखोदयम् ॥
आश्चर्यभूतं लोकस्य श्रोतुम् इच्छाम्य् अरिंदम ॥
अयं च कालः संप्राप्तो दुर्लभज्ञातिबान्धवः ॥
शास्ता च न हि नः कश् चित् त्वाम् ऋते भरतर्षभ ॥
यदि ते ऽहम् अनुग्राह्यो भ्रातृभिः सहितो ऽनघ ॥
वक्तुम् अर्हसि नः प्रश्नं यत् त्वां पृच्छामि पार्थिव ॥
अयं नारायणः श्रीमान् सर्वपार्थिवसंमतः ॥
भवन्तं बहुमानेन प्रश्रयेण च सेवते ॥
अस्य चैव समक्षं त्वं पार्थिवानां च सर्वशः ॥
भ्रातॄणां च प्रियार्थं मे स्नेहाद् भाषितुम् अर्हसि ॥
वैशंपायन उवाच
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा स्नेहाद् आगतसंभ्रमः ॥
भीष्मो भागीरथीपुत्र इदं वचनम् अब्रवीत् ॥
हन्त ते कथयिष्यामि कथाम् अतिमनोरमाम् ॥
अस्य विष्णोः पुरा राजन् प्रभावो ऽयं मया श्रुतः ॥
यश् च गोवृषभाङ्कस्य प्रभावस् तं च मे शृणु ॥
रुद्राण्याः संशयो यश् च दंपत्योस् तं च मे शृणु ॥

Транслитерация (IAST)

yudhiṣṭhira uvāca
pitāmaha mahāprājña sarvaśāstraviśārada ||
āgamair bahubhiḥ sphīto bhavān naḥ prathitaḥ kule ||
tvatto dharmārthasaṃyuktam āyatyāṃ ca sukhodayam ||
āścaryabhūtaṃ lokasya śrotum icchāmy ariṃdama ||
ayaṃ ca kālaḥ saṃprāpto durlabhajñātibāndhavaḥ ||
śāstā ca na hi naḥ kaś cit tvām ṛte bharatarṣabha ||
yadi te 'ham anugrāhyo bhrātṛbhiḥ sahito 'nagha ||
vaktum arhasi naḥ praśnaṃ yat tvāṃ pṛcchāmi pārthiva ||
ayaṃ nārāyaṇaḥ śrīmān sarvapārthivasaṃmataḥ ||
bhavantaṃ bahumānena praśrayeṇa ca sevate ||
asya caiva samakṣaṃ tvaṃ pārthivānāṃ ca sarvaśaḥ ||
bhrātṝṇāṃ ca priyārthaṃ me snehād bhāṣitum arhasi ||
vaiśaṃpāyana uvāca
tasya tad vacanaṃ śrutvā snehād āgatasaṃbhramaḥ ||
bhīṣmo bhāgīrathīputra idaṃ vacanam abravīt ||
hanta te kathayiṣyāmi kathām atimanoramām ||
asya viṣṇoḥ purā rājan prabhāvo 'yaṃ mayā śrutaḥ ||
yaś ca govṛṣabhāṅkasya prabhāvas taṃ ca me śṛṇu ||
rudrāṇyāḥ saṃśayo yaś ca daṃpatyos taṃ ca me śṛṇu ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
पितामह महाप्राज्ञpitāmaha mahāprājñaо дед, премудрый
सर्वशास्त्रविशारदsarvaśāstraviśāradaво всех шастрах искушённый
आगमैः बहुभिः स्फीतःāgamaiḥ bahubhiḥ sphītaḥпреданиями многими богатый
भवान् नः प्रथितः कुलेbhavān naḥ prathitaḥ kuleты, наш прославленный в роду
त्वत्तः धर्मार्थसंयुक्तम्tvattaḥ dharmārthasaṃyuktamот тебя, с дхармой-артхой связанное
आयत्यां च सुखोदयम्āyatyāṃ ca sukhodayamи в будущем счастье-несущее
आश्चर्यभूतं लोकस्यāścaryabhūtaṃ lokasyaчудесное для мира
श्रोतुम् इच्छामि अरिंदमśrotum icchāmi ariṃdamaуслышать желаю, о врагов смиритель
अयं च कालः संप्राप्तःayaṃ ca kālaḥ saṃprāptaḥи это время настало
दुर्लभज्ञातिबान्धवःdurlabhajñātibāndhavaḥкогда родня-близкие труднособираемы
शास्ता च न हि नःśāstā ca na hi naḥи наставника нет ведь у нас
कः चित् त्वाम् ऋते भरतर्षभkaḥ cit tvām ṛte bharatarṣabhaникого, кроме тебя, о бык Бхаратов
यदि ते अहं अनुग्राह्यःyadi te ahaṃ anugrāhyaḥесли тебе я достоин милости
भ्रातृभिः सहितः अनघbhrātṛbhiḥ sahitaḥ anaghaс братьями вместе, о безгрешный
वक्तुम् अर्हसि नः प्रश्नंvaktum arhasi naḥ praśnaṃответить изволь на наш вопрос
यत् त्वां पृच्छामि पार्थिवyat tvāṃ pṛcchāmi pārthivaчто у тебя спрашиваю, о царь
अयं नारायणः श्रीमान्ayaṃ nārāyaṇaḥ śrīmānэтот Нараяна, славный
सर्वपार्थिवसंमतःsarvapārthivasaṃmataḥвсеми царями чтимый
भवन्तं बहुमानेनbhavantaṃ bahumānenaтебя с почтением
प्रश्रयेण च सेवतेpraśrayeṇa ca sevateи с уважением чтит
अस्य च एव समक्षं त्वंasya ca eva samakṣaṃ tvaṃего же пред лицом ты
पार्थिवानां च सर्वशःpārthivānāṃ ca sarvaśaḥи царей всех пред
भ्रातॄणां च प्रियार्थं मेbhrātṝṇāṃ ca priyārthaṃ meи братьев ради, мне в угоду
स्नेहात् भाषितुम् अर्हसिsnehāt bhāṣitum arhasiиз любви молвить изволь
तस्य तत् वचनं श्रुत्वाtasya tat vacanaṃ śrutvāего то слово услышав
स्नेहात् आगतसंभ्रमःsnehāt āgatasaṃbhramaḥиз любви пришедший в волнение
भीष्मः भागीरथीपुत्रःbhīṣmaḥ bhāgīrathīputraḥБхишма, Бхагиратхи сын
इदं वचनम् अब्रवीत्idaṃ vacanam abravītэто слово сказал
हन्त ते कथयिष्यामिhanta te kathayiṣyāmiчто ж, тебе расскажу
कथाम् अतिमनोरमाम्kathām atimanoramāmповесть прелюбопытнейшую
अस्य विष्णोः पुरा राजन्asya viṣṇoḥ purā rājanэтого Вишну некогда, о царь
प्रभावः अयं मया श्रुतःprabhāvaḥ ayaṃ mayā śrutaḥвеличие это мною слышано
यः च गोवृषभाङ्कस्यyaḥ ca govṛṣabhāṅkasyaи какое быко-знаменного
प्रभावः तं च मे शृणुprabhāvaḥ taṃ ca me śṛṇuвеличие, то от меня слушай
रुद्राण्याः संशयः यः चrudrāṇyāḥ saṃśayaḥ yaḥ caи какое Рудрани сомнение
दंपत्योः तं च मे शृणुdaṃpatyoḥ taṃ ca me śṛṇuтех супругов, то от меня слушай
Литературный перевод

Юдхиштхира сказал: «О дед, премудрый, во всех шастрах искушённый, преданиями многими богатый, ты, наш прославленный в роду! От тебя, с дхармой-артхой связанное и в будущем счастье-несущее, чудесное для мира услышать желаю, о врагов смиритель. И это время настало, когда родня-близкие труднособираемы; и наставника нет ведь у нас никакого, кроме тебя, о бык Бхаратов. Если тебе я достоин милости, с братьями вместе, о безгрешный, ответить изволь на наш вопрос, что у тебя спрашиваю, о царь. Этот Нараяна, славный, всеми царями чтимый, тебя с почтением и с уважением чтит. Его же пред лицом ты, и царей всех пред, и братьев ради, мне в угоду, из любви молвить изволь». Его то слово услышав, из любви пришедший в волнение, Бхишма, Бхагиратхи сын, это слово сказал: «Что ж, тебе расскажу повесть прелюбопытнейшую — этого Вишну некогда, о царь, величие это мною слышано; и какое быко-знаменного величие, то от меня слушай, и какое Рудрани сомнение тех супругов, то от меня слушай».

Версия

4e1f78c128d7 · опубликовано 22 июн. 2026 г., 05:25:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами