Vasu
गंगा च यमुना चैव उभे तुल्यफले स्मृते ॥ केवलं ज्येष्ठभावेन गंगा सर्वत्र पूज्यते
यस्तु सर्वाणि रत्नानि ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छति ॥ तेन दत्तेन देवेशि योगो लभ्येत वा न वा
प्रयागे तु मृतस्येदं सर्वं भवति नान्यथा ॥ देशस्थो यदि वारण्ये विदेशे यदि वा गृहे
प्रयागं स्मरमाणोऽपि यस्तु प्राणान्परित्यजेत् ॥ ब्रह्मलोकमवाप्नोति मही यत्र हिरण्मयी
सर्वकामफला वृक्षास्तिष्ठंति ऋषयो गताः ॥ स्त्रीसहस्राकुले रम्ये मंदाकिन्यास्तटे शुभे
क्रीड्यते सिद्धगंधर्वैः पूज्यते त्रिदशैस्तथा ॥ ततः पुनरिहायातो जंबूद्वीपपतिर्भवेत्
धर्मात्मा गुणसंपन्नस्तत्तीर्थँ लभते पुनः ॥ एतत्ते सर्वमाख्यातं माहात्म्यं च प्रयागजम्
सुखदं मोक्षदं सारं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि
gaṃgā ca yamunā caiva ubhe tulyaphale smṛte || kevalaṃ jyeṣṭhabhāvena gaṃgā sarvatra pūjyate
yastu sarvāṇi ratnāni brāhmaṇebhyaḥ prayacchati || tena dattena deveśi yogo labhyeta vā na vā
prayāge tu mṛtasyedaṃ sarvaṃ bhavati nānyathā || deśastho yadi vāraṇye videśe yadi vā gṛhe
prayāgaṃ smaramāṇo'pi yastu prāṇānparityajet || brahmalokamavāpnoti mahī yatra hiraṇmayī
sarvakāmaphalā vṛkṣāstiṣṭhaṃti ṛṣayo gatāḥ || strīsahasrākule ramye maṃdākinyāstaṭe śubhe
krīḍyate siddhagaṃdharvaiḥ pūjyate tridaśaistathā || tataḥ punarihāyāto jaṃbūdvīpapatirbhavet
dharmātmā guṇasaṃpannastattīrtham̐ labhate punaḥ || etatte sarvamākhyātaṃ māhātmyaṃ ca prayāgajam
sukhadaṃ mokṣadaṃ sāraṃ kimanyacchrotumicchasi
Ганга и Ямуна обе почитаются равноплодными; лишь по старшинству Ганга почитается повсюду. Кто же подаёт брахманам все самоцветы, — тем данным, о владычица богов, соединение обреталось бы или не обреталось; у умершего же в Праяге всё это бывает, и не иначе. Пребывающий в своей стране, или в лесу, или в чужой стране, или в доме, — кто, и поминая Праягу, оставит жизнь, тот достигает мира Брахмы, где земля золотая, где стоят деревья, дающие в плод все желания, где ушедшие риши; на прекрасном, благом берегу Мандакини, полном тысяч жён, играется он с сиддхами и гандхарвами и почитается богами. Затем, снова сюда пришедший, да будет он владыкою Джамбудвипы, праведный душою, наделённый достоинствами, — и обретает ту тиртху снова. Это всё поведано тебе — величие, рождённое от Праяги, дающее счастье и освобождение, сущностное. Что иное желаешь слышать?»
iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge bṛhadupākhyāne vasumohinīsaṃvāde prayāgamāhātmye triṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ
2b0cdbfe9bd8 · опубликовано 6 сент. 2026 г., 17:42:51 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Ганга и Ямуна названы равными по плоду, и первенство Ганги объяснено только старшинством. Спор рек решён без всякого богословия.
Самое широкое обещание оставлено на конец: довольно помянуть Праягу, умирая где угодно — дома, в лесу, в чужой стране. Дальняя дорога заменена одним словом в нужную минуту.
Дар самоцветов брахманам оставлен под вопросом: «обреталось бы или не обреталось». Купить нельзя, а вспомнить — можно.