यावद्रसस्य चाधिक्यं तावज्जीवः प्रशान्तिमान् । चरित्वा तादृशं वह्निः क्षुधारूपेण वर्तते
अन्नमिच्छत्यसौ तीव्रः पयसा च समन्वितम् । प्रदानं लभते चान्नमुदकं चापि भूपते
शोणितं चरते वह्निस्तद्वद्वीर्यं न संशयः । यक्ष्मारोगो भवेत्तस्मात्सर्वकायप्रणाशकः
रसाधिक्यं भवेद्राजन्नथ वह्निः प्रशाम्यति । रसेन पीड्यमानस्तु ज्वररूपोऽभिजायते
ग्रीवां पृष्ठं कटिं पायुं सर्वास्वेव तु सन्धिषु । आरुध्य तिष्ठते वह्निः काये वह्निः प्रवर्तते
तस्याधिक्यं चरेन्नित्यं कायं पुष्णाति सर्वतः । रसस्तु बन्धमायाति बलरूपो भवेत्तदा
yāvadrasasya cādhikyaṃ tāvajjīvaḥ praśāntimān | caritvā tādṛśaṃ vahniḥ kṣudhārūpeṇa vartate
annamicchatyasau tīvraḥ payasā ca samanvitam | pradānaṃ labhate cānnamudakaṃ cāpi bhūpate
śoṇitaṃ carate vahnistadvadvīryaṃ na saṃśayaḥ | yakṣmārogo bhavettasmātsarvakāyapraṇāśakaḥ
rasādhikyaṃ bhavedrājannatha vahniḥ praśāmyati | rasena pīḍyamānastu jvararūpo'bhijāyate
grīvāṃ pṛṣṭhaṃ kaṭiṃ pāyuṃ sarvāsveva tu sandhiṣu | ārudhya tiṣṭhate vahniḥ kāye vahniḥ pravartate
tasyādhikyaṃ carennityaṃ kāyaṃ puṣṇāti sarvataḥ | rasastu bandhamāyāti balarūpo bhavettadā
«Покуда сока в избытке, дотоле джива покоен; походив так, огонь пребывает в облике голода. Тогда он, жгучий, желает пищи, и вместе с молоком; и получает он поданную пищу, и воду тоже, владыка земли. А то огонь пожирает кровь, и так же — семя, нет сомнения; и оттого бывает чахотка, губящая всё тело. Или бывает избыток сока, о царь, и тогда огонь утихает; а теснимый соком, он является в облике лихорадки. Шею, спину, поясницу, задний проход и все суставы заняв, стоит огонь; в теле огонь и действует. Когда его в избытке, он ходит непрестанно и питает тело со всех сторон; сок же приходит в связанность и становится тогда силой.»
006f8ffd562b · опубликовано 3 сент. 2026 г., 04:13:35 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Голод, лихорадка и чахотка описаны как состояния одного и того же внутреннего огня — это медицина своего века, и выдавать её за знание о теле было бы обманом. Но наблюдение под нею верное: тело держится тем самым, что его и расходует. Сила и болезнь оказываются не разными силами, а разной мерой одной.