नेतरोऽनुपपत्तेः
netaro'nupapatteḥ
Не иной [не джива] — мантроречённый: по несходимости — «вкушает все желания ВМЕСТЕ с Брахманом».
ननु मान्त्रवर्णिकं ब्रह्म चेज् जीवाद् अन्यत् स्यात्, तदा तस्यैवानन्दमयत्व-समर्थनेन जीवाशङ्कापनयः स्यान् न चैवम् अस्ति जीव-स्वरूपस्यैवाविद्या-तत्-कार्य-निर्मुक्तस्य मन्त्र-वर्णेन परामर्शात् तस्माद् अनतिरिक्तो जीवाद् आनन्दमय इति चेत्, तत्राह—
नेतरोऽनुपपत्तेः ॥
इतरो मुक्तावस्थोऽपि जीवो न मान्त्रवर्णिकः । कुतः ? अनुपपत्तेः, सोऽश्नुते सर्वान् कामान् सह ब्रह्मणा विपश्चिता इति सह-भोग-श्रवणासिद्धेः । विविधं पश्यति चित् यस्यासौ तेन विपश्चिता । पृषोदरादित्वात् पश्य-शब्दस्य पशभावः । विविध-भोग-चतुरेण तेन सह संयुक्तः सर्वान् कामान् अश्नुते भुङ्क्ते । अश भोजने इत्य् अस्मात् श्रा-प्रत्यय-परस्मैपदयोर् व्यत्ययेन श्नु-प्रत्ययात्मनेपदयोर् विधानम् । व्यत्ययो बहुलम् इति छन्दसि तथा स्मृतेः । सहभावोक्त्या भोगे भगवतो प्राधान्यम् । भक्तस्य तु प्राधान्यम् अनभिमतम् । वशे कुर्वन्ति मां भक्ताः सत्-स्त्रियः सत्-पतिं यथा इत्य् आदि तद्-वाक्यात् ॥16॥
nanu māntravarṇikaṁ brahma cej jīvād anyat syāt, tadā tasyaivānandamayatva-samarthanena jīvāśaṅkāpanayaḥ syān na caivam asti jīva-svarūpasyaivāvidyā-tat-kārya-nirmuktasya mantra-varṇena parāmarśāt tasmād anatirikto jīvād ānandamaya iti cet, tatrāha—
netaro'nupapatteḥ ||
itaro muktāvastho'pi jīvo na māntravarṇikaḥ | kutaḥ ? anupapatteḥ, so'śnute sarvān kāmān saha brahmaṇā vipaścitā iti saha-bhoga-śravaṇāsiddheḥ | vividhaṁ paśyati cit yasyāsau tena vipaścitā | pṛṣodarāditvāt paśya-śabdasya paśabhāvaḥ | vividha-bhoga-catureṇa tena saha saṁyuktaḥ sarvān kāmān aśnute bhuṅkte | aśa bhojane ity asmāt śrā-pratyaya-parasmaipadayor vyatyayena śnu-pratyayātmanepadayor vidhānam | vyatyayo bahulam iti chandasi tathā smṛteḥ | sahabhāvoktyā bhoge bhagavato prādhānyam | bhaktasya tu prādhānyam anabhimatam | vaśe kurvanti māṁ bhaktāḥ sat-striyaḥ sat-patiṁ yathā ity ādi tad-vākyāt ||16||
ede4f8fe8d3d · опубликовано 27 июл. 2026 г., 03:55:00 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Но [скажут]: если мантроречённый Брахман — иное от дживы, тогда обоснованием его анандамайности отводилось бы подозрение о дживе; но это не так: ведь словом мантры затронута сама природа дживы, освобождённого от авидьи и её действий; потому анандамайя не отличен от дживы. — На это [сутракара] говорит:
«Не иной — по несходимости».
Иной — джива, даже в состоянии освобождения, — не [есть] мантроречённый. Почему? По несходимости: [иначе] не сошлось бы слышание о со-вкушении: «он вкушает все желания вместе с Брахманом премудрым» [Тайттирия 2.1]. «Премудрый» (випашчит) — тот, чьё сознание видит разнообразно: по [правилу] класса пришодара слово «пашья» принимает вид «паш». Соединённый с Ним, искусным в разнообразном вкушении, [джива] вкушает все желания. [Форма «ашнуте»] — от корня «аш» («вкушать»): заменою [ожидаемых] суффикса и залога предписаны суффикс шну и атманепада — «мена в чхандасе обильна», по такой смрити [грамматиков]. Речением о совместности [показано] главенство Бхагавана во вкушении; главенство же бхакты [здесь] не имеется в виду — [о нём] Его [иное] речение: «преданные покоряют Меня, как добрые жёны — доброго мужа» [Бхагавата 9.4.63].