प्राणस्तथानुगमात्
prāṇastathānugamāt
«Прана» в наставлении Индры — сам Параматма: так — из следования [речению о] блаженстве.
कौषीतकि-ब्राह्मणे—प्रतर्दनो ह वै दैवोदासिर् इन्द्रस्य प्रियं धामोपजगाम युद्धेन च इत्य् उपक्रम्येन्द्र-प्रतर्दनाख्यायिका श्रूयते । तत्र प्रतर्दनेन हिततमं वरं पृष्ट इन्द्रस् तम् उपदिशति—प्राणोऽस्मि प्रज्ञात्मा तं मामायुर् अमृतम् उपास्स्व [कौ.ब्रा. 3.2] इति ।
अत्र संशयः—किम् इयं इन्द्रः प्राण-शब्द-निर्दिष्टो जीवः किं वा परमात्मेति । तत्रेन्द्र-शब्दस्य जीव-विशेषे प्रसिद्देस् तद्-एकार्थस्य प्राण-शब्दस्य तत्रैव वृत्तेश् चायं जीव एव तेन पृष्टः स्वोपासनं हिततमम् आहेति प्राप्ते—
प्राणस् तथानुगमात् ॥
तन्-निर्दिष्टः परमात्मैव न जीवः । कुतः ? तथेति । तत् प्रकृतस्य तस्य, स एष प्राण एव प्रज्ञात्मानन्दोऽजरोऽमृत [कौ.ब्रा. 3.9] इत्य् आनन्दादि-शब्द-वाच्यत्वेनानुगमात् ॥28॥
kauṣītaki-brāhmaṇe—pratardano ha vai daivodāsir indrasya priyaṁ dhāmopajagāma yuddhena ca ity upakramyendra-pratardanākhyāyikā śrūyate | tatra pratardanena hitatamaṁ varaṁ pṛṣṭa indras tam upadiśati—prāṇo'smi prajñātmā taṁ māmāyur amṛtam upāssva [kau.brā. 3.2] iti |
atra saṁśayaḥ—kim iyaṁ indraḥ prāṇa-śabda-nirdiṣṭo jīvaḥ kiṁ vā paramātmeti | tatrendra-śabdasya jīva-viśeṣe prasiddes tad-ekārthasya prāṇa-śabdasya tatraiva vṛtteś cāyaṁ jīva eva tena pṛṣṭaḥ svopāsanaṁ hitatamam āheti prāpte—
prāṇas tathānugamāt ||
tan-nirdiṣṭaḥ paramātmaiva na jīvaḥ | kutaḥ ? tatheti | tat prakṛtasya tasya, sa eṣa prāṇa eva prajñātmānando'jaro'mṛta [kau.brā. 3.9] ity ānandādi-śabda-vācyatvenānugamāt ||28||
0954ce1ae935 · опубликовано 27 июл. 2026 г., 03:55:00 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
В Каушитаки-брахмане, начав [словами] «Пратардана, сын Диводасы, битвой пробился в любимую обитель Индры», слышится повесть об Индре и Пратардане. Там, спрошенный Пратарданой о наиполезнейшем даре, Индра наставляет его: «Я — прана, праджнятма; меня, жизнь, бессмертие, почитай» [3.2]. Здесь сомнение: Индра, означенный словом «прана», — джива или Параматма? Тут: слово «Индра» известно об особом дживе, и однопредметное ему слово «прана» действует там же; [значит,] это именно джива: им спрошенный, он назвал наиполезнейшим почитание себя. Так получено. [На это:]
«Прана — так, из следования».
Означенный тем [словом] — сам Параматма, не джива. Почему? «Так»: из следования тому — теме: «этот самый прана — праджнятма, блаженство, нестареющее, бессмертное» [3.9] — из следования [ему] означаемости словами «блаженство» и прочими.