Говинда-бхашья
Пада 1.41.4.15
122 / 558
Говинда-бхашья · 1.4.15
Деванагари

समाकर्षात्

Транслитерация (IAST)

samākarṣāt

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
समाकर्षात्samākarṣātиз-за стяжения; sam + ā + √kṛṣ «стягивать», отложительный падеж; начало беседы стягивает смысл: «кто творит этих пуруш?»
Литературный перевод

Из стяжения [контекста]: «не-сущее» и «неразвёрнутое» — сам Брахман до развёртки имён и форм.

Говинда-бхашья Баладевы Видьябхушаны
Деванагари

अथासद्-व्याकृत-शब्दयोर् गतिम् आह—

समाकर्षात् ॥

सोऽकामयत इति पूर्व-सन्दर्भ-प्रकृतस्य परमात्मनः, असद् वा इत्य् अत्र आदित्यो ब्रह्म इति पूर्व-निर्दिष्टस्य ब्रह्मणः, असद् एवेदम् इत्य् अत्र च समाकर्षात् तत् तच् च वाक्यं ब्रह्म-परम् एव । प्राक् सृष्टेर् नाम-रूपाविभागात् तत्-संबन्धितयास्थित्वाभावाद् असच्-छब्देन तत्र ब्रह्मैवोक्तम् । अन्यथा सद् एव सौम्य इत्य् आद्य् अनन्तर-सम्भावितासत्-कारणता-प्रत्युक्तेः, आसीद् इति काल-सम्बन्धस्य च विरोधः । असन्न् एव स भवति इत्य् आदिनासद्-वादिनो विगीतत्वाच् च सूक्ष्म-शक्तिकं ब्रह्मैव तद्-अर्थः । तद् धेदं तर्हि इत्य् अत्राप्य् अव्याकृत-शब्देन तद्-अन्तराल-भूतं ब्रह्मैव बोध्यते । स एष इह प्रविष्ट इत्य् आदि पर-वाक्यतस् तस्याकर्षणात् तच्-छक्तिकं ब्रह्मैव स्व-सङ्कल्प-वशात् स्वयम् एव नाम-रूपाभ्यां व्याक्रियत इति तत्रार्थः । इतरथा वेदान्त-प्रतिष्ठितत्वं गति-सामान्यं च श्रुतं व्याकुप्येत । तस्माद् एकं ब्रह्मैव विश्व-हेतुर् इति निश्चेयम् ॥15॥

Транслитерация (IAST)

athāsad-vyākṛta-śabdayor gatim āha—

samākarṣāt ||

so'kāmayata iti pūrva-sandarbha-prakṛtasya paramātmanaḥ, asad vā ity atra ādityo brahma iti pūrva-nirdiṣṭasya brahmaṇaḥ, asad evedam ity atra ca samākarṣāt tat tac ca vākyaṁ brahma-param eva | prāk sṛṣṭer nāma-rūpāvibhāgāt tat-saṁbandhitayāsthitvābhāvād asac-chabdena tatra brahmaivoktam | anyathā sad eva saumya ity ādy anantara-sambhāvitāsat-kāraṇatā-pratyukteḥ, āsīd iti kāla-sambandhasya ca virodhaḥ | asann eva sa bhavati ity ādināsad-vādino vigītatvāc ca sūkṣma-śaktikaṁ brahmaiva tad-arthaḥ | tad dhedaṁ tarhi ity atrāpy avyākṛta-śabdena tad-antarāla-bhūtaṁ brahmaiva bodhyate | sa eṣa iha praviṣṭa ity ādi para-vākyatas tasyākarṣaṇāt tac-chaktikaṁ brahmaiva sva-saṅkalpa-vaśāt svayam eva nāma-rūpābhyāṁ vyākriyata iti tatrārthaḥ | itarathā vedānta-pratiṣṭhitatvaṁ gati-sāmānyaṁ ca śrutaṁ vyākupyeta | tasmād ekaṁ brahmaiva viśva-hetur iti niśceyam ||15||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
अथ असत्-व्याकृत-शब्दयोः गतिम् आहatha asat-vyākṛta-śabdayoḥ gatim āhaтеперь говорит участь слов «не-сущее» и «[не]развёрнутое»; gati
समाकर्षात्samākarṣāt«из стяжения»; сутра 1.4.15
सः अकामयत इतिsaḥ akāmayata iti«Он возжелал»; Тайттирия 2.6
पूर्व-सन्दर्भ-प्रकृतस्य परमात्मनःpūrva-sandarbha-prakṛtasya paramātmanaḥПараматмы — темы предыдущей ткани [текста]; sandarbha
असत् वा इति अत्रasat vā iti atraв «не-сущим было…»; цитата
आदित्यः ब्रह्म इति पूर्व-निर्दिष्टस्य ब्रह्मणःādityaḥ brahma iti pūrva-nirdiṣṭasya brahmaṇaḥБрахмана, прежде указанного [в] «солнце — Брахман»; nirdiṣṭa
असत् एव इदम् इति अत्र चasat eva idam iti atra caи в «не-сущим было это…»; Чхандогья 3.19.1
समाकर्षात्samākarṣātиз стяжения [их сюда]; samākarṣa!
तत् तत् च वाक्यम् ब्रह्म-परम् एवtat tat ca vākyam brahma-param evaто и то речение — именно о Брахмане; brahma-para
प्राक् सृष्टेः नाम-रूप-अविभागात्prāk sṛṣṭeḥ nāma-rūpa-avibhāgātдо творения, по неразделённости имени и формы; avibhāga
तत्-सम्बन्धितया स्थितत्व-अभावात्tat-sambandhitayā sthitatva-abhāvātза отсутствием пребывания в связи с ними; (чтение э-текста)
असत्-शब्देन तत्र ब्रह्म एव उक्तम्asat-śabdena tatra brahma eva uktamсловом «не-сущее» там сказан сам Брахман; ukta
अन्यथाanyathāиначе; anyathā
सत् एव सौम्य इति आदिsat eva saumya iti ādi«Сущим, дорогой, [было это]…»; цитата
अनन्तर-सम्भावित-असत्-कारणता-प्रत्युक्तेःanantara-sambhāvita-asat-kāraṇatā-pratyukteḥопровержение [там] тут же допущенной причины-«не-сущего»; pratyukti
आसीत् इति काल-सम्बन्धस्य च विरोधःāsīt iti kāla-sambandhasya ca virodhaḥи связь [глагола] «было» со временем — противоречили бы; virodha
असन् एव सः भवति इति आदिनाasan eva saḥ bhavati iti ādinā[речением] «не-сущим сам становится…»; Тайттирия 2.6
असत्-वादिनः विगीतत्वात् चasat-vādinaḥ vigītatvāt caи порицаемости говорящего «не-сущее»; vigīta
सूक्ष्म-शक्तिकम् ब्रह्म एव तत्-अर्थःsūkṣma-śaktikam brahma eva tat-arthaḥсмысл того — сам Брахман с тонкой шакти; sūkṣma-śaktika!
तत् ह इदम् तर्हि इति अत्र अपिtat ha idam tarhi iti atra apiи в «тогда это [было неразвёрнутым]…»; цитата
अव्याकृत-शब्देनavyākṛta-śabdenaсловом «неразвёрнутое»; avyākṛta
तत्-अन्तराल-भूतम् ब्रह्म एव बोध्यतेtat-antarāla-bhūtam brahma eva bodhyateразумеется сам Брахман, сущий внутри того; antarāla
सः एषः इह प्रविष्टः इति आदि पर-वाक्यतःsaḥ eṣaḥ iha praviṣṭaḥ iti ādi para-vākyataḥиз последующего речения «он сюда вошёл…»; Брихадараньяка 1.4.7
तस्य आकर्षणात्tasya ākarṣaṇātиз притяжения Его [сюда]; ākarṣaṇa
तत्-शक्तिकम् ब्रह्म एवtat-śaktikam brahma evaсам Брахман с той шакти; śaktika
स्व-सङ्कल्प-वशात् स्वयम् एवsva-saṅkalpa-vaśāt svayam evaвластью Своего замысла сам; saṅkalpa
नाम-रूपाभ्याम् व्याक्रियत इति तत्र अर्थःnāma-rūpābhyām vyākriyata iti tatra arthaḥразвернулся именем и формой; таков там смысл; vyākriyata
इतरथाitarathāиначе; anyathā
वेदान्त-प्रतिष्ठितत्वम् गति-सामान्यम् च श्रुतम्vedānta-pratiṣṭhitatvam gati-sāmānyam ca śrutamслышанные утверждённость в ведантах и единство хода; gati-sāmānya
व्याकुप्येतvyākupyetaвзбунтовались бы; vi-ā-√kup
तस्मात् एकम् ब्रह्म एव विश्व-हेतुः इति निश्चेयम्tasmāt ekam brahma eva viśva-hetuḥ iti niśceyamпотому решимо: единая причина мира — сам Брахман; niśceya
Перевод комментария

Теперь говорит участь слов «не-сущее» и «неразвёрнутое»:

«Из стяжения».

Из стяжения [сюда] Параматмы — темы предыдущей ткани текста («Он возжелал»), и Брахмана, прежде указанного [в] «солнце — Брахман», — то и то речение именно о Брахмане: до творения, по неразделённости имени и формы, за отсутствием пребывания в связи с ними, словом «не-сущее» сказан там сам Брахман. Иначе — опровержение «Сущим, дорогой, было это» тут же допущенной причины-«не-сущего» и связь [глагола] «было» со временем противоречили бы; и [речением] «не-сущим сам становится…» говорящий «не-сущее» порицаем. Смысл того — сам Брахман с тонкой шакти. И в «тогда это было неразвёрнутым» словом «неразвёрнутое» разумеется сам Брахман, сущий внутри того: из притяжения Его [сюда] последующим речением «он сюда вошёл…» — сам Брахман с той шакти властью Своего замысла развернулся именем и формой; таков там смысл. Иначе взбунтовались бы слышанные утверждённость [Его] в ведантах и единство хода. Потому решимо: единая причина мира — сам Брахман.

Версия

18e96dc92b49 · опубликовано 27 июл. 2026 г., 04:22:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами