摩诃婆罗多
Bṛhaspati's Counsel on Enemies (Bṛhaspati's Instruction on Enemies)12.104.1-6
10414 / 15823
摩诃婆罗多 · 12.104.1-6
天城文

युधिष्ठिर उवाच
कथं मृदौ कथं तीक्ष्णे महापक्षे च पार्थिव ॥
अरौ वर्तेत नृपतिस् तन् मे ब्रूहि पितामह ॥
भीष्म उवाच
अत्राप्य् उदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम् ॥
बृहस्पतेश् च संवादम् इन्द्रस्य च युधिष्ठिर ॥
बृहस्पतिं देवपतिर् अभिवाद्य कृताञ्जलिः ॥
उपसंगम्य पप्रच्छ वासवः परवीरहा ॥
अहितेषु कथं ब्रह्मन् वर्तयेयम् अतन्द्रितः ॥
असमुच्छिद्य चैवेनान् नियच्छेयम् उपायतः ॥
सेनयोर् व्यतिषङ्गेण जयः साधारणो भवेत् ॥
किं कुर्वाणं न मां जह्याज् ज्वलिता श्रीः प्रतापिनी ॥
ततो धर्मार्थकामानां कुशलः प्रतिभानवान् ॥
राजधर्मविधानज्ञः प्रत्युवाच पुरंदरम् ॥

转写 (IAST)

yudhiṣṭhira uvāca
kathaṃ mṛdau kathaṃ tīkṣṇe mahāpakṣe ca pārthiva ||
arau varteta nṛpatis tan me brūhi pitāmaha ||
bhīṣma uvāca
atrāpy udāharantīmam itihāsaṃ purātanam ||
bṛhaspateś ca saṃvādam indrasya ca yudhiṣṭhira ||
bṛhaspatiṃ devapatir abhivādya kṛtāñjaliḥ ||
upasaṃgamya papraccha vāsavaḥ paravīrahā ||
ahiteṣu kathaṃ brahman vartayeyam atandritaḥ ||
asamucchidya caivenān niyaccheyam upāyataḥ ||
senayor vyatiṣaṅgeṇa jayaḥ sādhāraṇo bhavet ||
kiṃ kurvāṇaṃ na māṃ jahyāj jvalitā śrīḥ pratāpinī ||
tato dharmārthakāmānāṃ kuśalaḥ pratibhānavān ||
rājadharmavidhānajñaḥ pratyuvāca puraṃdaram ||

逐字释义
梵语IAST释义
युधिष्ठिर उवाचyudhiṣṭhira uvācaЮдхиштхира сказал; Юдхиштхира спросил
कथम् मृदौkatham mṛdauкак с мягким; с кротким
कथम् तीक्ष्णेkatham tīkṣṇeкак с резким; суровым
महा पक्षे चmahā pakṣe caи с имеющим большую сторону; могущественной партией
पार्थिवpārthivaо царь; земной владыка
अरौ वर्तेत नृपतिःarau varteta nṛpatiḥкак царю вести себя с врагом; поступать с недругом
तत् मे ब्रूहिtat me brūhiэто мне скажи; объясни мне
पितामहpitāmahaдед; праотец
भीष्म उवाचbhīṣma uvācaБхишма сказал; Бхишма ответил
अत्र अपि उदाहरन्ति इमम्atra api udāharanti imamи здесь приводят этот; рассказывают
इतिहासम् पुरातनम्itihāsam purātanamдревний рассказ; старинное предание
बृहस्पतेः च संवादम्bṛhaspateḥ ca saṃvādamи беседу Брихаспати; разговор Брихаспати
इन्द्रस्य च युधिष्ठिरindrasya ca yudhiṣṭhiraи Индры, Юдхиштхира; с Индрой
बृहस्पतिम् देव पतिःbṛhaspatim deva patiḥк Брихаспати владыка богов; Индра
अभिवाद्य कृत अञ्जलिःabhivādya kṛta añjaliḥпоприветствовав со сложенными ладонями; поклонившись
उपसंगम्य पप्रच्छupasaṃgamya papracchaподойдя, спросил; приблизившись
वासवः पर वीर हाvāsavaḥ para vīra hāВасава, губитель вражеских героев; Индра
अहितेषु कथम् ब्रह्मन्ahiteṣu katham brahmanкак с недругами, о брахман; враждебными
वर्तयेयम् अतन्द्रितःvartayeyam atandritaḥмне поступать неутомимо; бдительно
असमुच्छिद्य च एव एनान्asamucchidya ca eva enānи не уничтожая их полностью; не истребив
नियच्छेयम् उपायतःniyaccheyam upāyataḥмне обуздать средствами; подчинить приёмом
सेनयोः व्यतिषङ्गेणsenayoḥ vyatiṣaṅgeṇaпри смешении двух войск; столкновении армий
जयः साधारणः भवेत्jayaḥ sādhāraṇaḥ bhavetпобеда бывает общей; неопределённой
किम् कुर्वाणम्kim kurvāṇamчто делающего; при каком поступке
न माम् जह्यात्na mām jahyātменя не оставила бы; не покинула
ज्वलिता श्रीः प्रतापिनीjvalitā śrīḥ pratāpinīпылающая властная Шри; сияющая удача
ततः धर्म अर्थ कामानाम्tataḥ dharma artha kāmānāmтогда в дхарме, пользе и желании; трёх целях
कुशलः प्रतिभानवान्kuśalaḥ pratibhānavānискусный, находчивый; сообразительный
राज धर्म विधान ज्ञःrāja dharma vidhāna jñaḥзнаток установлений царской дхармы; правил царя
प्रत्युवाच पुरंदरम्pratyuvāca puraṃdaramответил Пурандаре; Индре
译文

Юдхиштхира спросил: «Дед, как царю вести себя с врагом мягким, суровым или имеющим большую поддержку? Скажи мне это». Бхишма ответил: «И здесь приводят древний рассказ, беседу Брихаспати и Индры. Владыка богов Васава, губитель вражеских героев, подошёл к Брихаспати, поклонился со сложенными ладонями и спросил: “О брахман, как мне бдительно поступать с недругами и, не уничтожая их полностью, обуздывать их средствами? Когда войска смешиваются, победа становится неопределённой. Что мне делать, чтобы пылающая, властная Шри не покинула меня?” Тогда искусный и находчивый знаток дхармы, пользы, желания и установлений царской дхармы ответил Пурандаре».

版本

f52f61ec5686 · 发布于 2026年6月20日 20:26:25 UTC

可用语言RU

用方向键翻颂